۱۴۰۴ ششم دی

رز ونزوئلایی

این گیاه با نام علمی Brownea grandiceps و نام مرسوم (Rose of Venezuela) که به فارسي رز ونزوئلایی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی شمال آمریکای جنوبی؛ به‌ویژه ونزوئلا، کلمبیا و مناطق گرمسیری آمازون، در جنگل‌های بارانی مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام علمی

Brownea grandiceps که در فارسی گاهی «رز ونزوئلایی» نامیده می‌شود، گونه‌ای از تیرهٔ Fabaceae (لگومینوزها) است. این گیاه به سردهٔ Brownea تعلق دارد که چندین گونهٔ درختی زینتی گرمسیری را در بر می‌گیرد. نام گونه‌ای «grandiceps» به معنای «سرِ بزرگ» اشاره‌ای مستقیم به گل‌آذین‌های کروی و متراکم آن است.

منطقه بومی و پراکنش

موطن طبیعی Brownea grandiceps نواحی آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی است؛ از پاناما تا کلمبیا، ونزوئلا، ترینیداد و برخی جزایر کارائیب. این درخت عموماً در جنگل‌های بارانی پست‌ارتفاع، حاشیه رودخانه‌ها و جنگل‌های همیشه‌سبز مرطوب رشد می‌کند. سازگاری آن با رطوبت نسبی بالا و دمای ثابت باعث محدود شدن پراکنش طبیعی‌اش به مناطق گرم و مرطوب شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Brownea grandiceps در لایه زیرین تا میانی جنگل‌های بارانی رشد کرده و ارتفاعی متوسط دارد. گل‌های بزرگ و قرمز رنگ آن که به صورت گل‌آذین‌های کروی آویزان پدیدار می‌شوند، نقش مهمی در جذب گرده‌افشان‌ها، به‌ویژه پرندگان شهدخوار و حشرات بزرگ، دارند. حضور این گونه در حاشیهٔ آبراهه‌ها به توزیع بذر توسط آب و جانوران کمک می‌کند. به‌دلیل شاخ‌وبرگ متراکم، در ریززیستگاه زیر تاج‌پوش آن رطوبت و سایه پایدارتر می‌ماند.

تاریخچه و کاربردهای علمی

سرده Brownea در قرن هجدهم به افتخار یکی از گیاه‌شناسان اروپایی نام‌گذاری شد. Brownea grandiceps به سرعت به‌عنوان درخت زینتی مهم در باغ‌های گیاه‌شناسی گرمسیری شناخته شد و به مناطق استوایی دیگر جهان معرفی گردید. این گونه برای مطالعه تکامل گل‌های نمایشی در تیرهٔ بقولات، روابط گرده‌افشانی و سازگاری با اقلیم‌های مرطوب در پژوهش‌های گیاه‌شناسی مورد توجه است. همچنین جمع‌آوری و مستندسازی آن در هرباریوم‌ها به بررسی تنوع درون‌گونه‌ای و الگوهای پراکنش جغرافیایی کمک کرده است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Brownea grandiceps

گیاه Brownea grandiceps درختچه‌ای تا درختی کوچک از تیره باقلاییان است که معمولاً بین ۳ تا ۷ متر ارتفاع می‌گیرد. فرم تاج آن گسترده، نیم‌کروی و متراکم است و شاخه‌ها به صورت افقی تا کمی آویخته گسترش می‌یابند. پوست تنه قهوه‌ای تا خاکستری، نسبتاً صاف در سنین جوان و با شیارهای کم‌عمق در سنین بالاتر دیده می‌شود.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی نسبتاً کوتاه و منشعب است و بافت چوبی آن سخت و فشرده می‌باشد. شاخه‌های جوان سبز تا قهوه‌ای مایل به قرمز و غالباً باریک و انعطاف‌پذیر هستند. رشد شاخه‌ها خوشه‌ای و متراکم است و همین امر به ایجاد ظاهر پرپشت و تزئینی گیاه کمک می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها شانه‌ای (پرمانند)، بزرگ و مرکب هستند و طول برگ مرکب می‌تواند به ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر برسد. هر برگ مرکب از تعدادی برگچه بیضوی تا سرنیزه‌ای تشکیل شده که ۶ تا ۱۵ سانتی‌متر طول دارند. برگچه‌ها براق، چرمی و به رنگ سبز تیره در سطح بالایی و سبز روشن در سطح زیرین هستند. برگ‌های جوان گاهی با ته‌رنگ صورتی تا مفرغی ظاهر می‌شوند و تدریجاً سبز می‌گردند.

گل‌ها و گل‌آذین

مشخصه اصلی این گونه، گل‌آذین‌های کروی تا نیم‌کروی بسیار درشت آن است که قطرشان به ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر می‌رسد. گل‌ها به رنگ قرمز روشن تا قرمز ارغوانی بوده و به صورت خوشه‌های انبوه در انتهای شاخه‌ها یا روی تنه ظاهر می‌شوند. هر گل دارای کاسبرگ لوله‌ای و جام گل پرپر با تعداد زیادی پرچم بلند و بیرون‌زده است که جلوه‌ای آتشین‌گونه ایجاد می‌کند. این اجتماع متراکم گل‌ها باعث شده است که به آن «رز ونزوئلایی» گفته شود.

میوه و بذر

میوه به شکل نیام تخت و کشیده، شبیه باقلای باریک است که پس از رسیدن قهوه‌ای و چوبی می‌شود. درون هر نیام چند بذر نسبتاً درشت، پهن و سخت قرار دارد. میوه‌ها از نظر زینتی اهمیت کمتری از گل‌ها دارند اما فرم غلافی‌شان همچنان برای شناسایی گیاه مفید است.

شرایط نگهداری رز ونزوئلایی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دمای مناسب برای رشد Brownea grandiceps

رز ونزوئلایی گیاهی گرمسیری است و به دمای ثابت و گرم نیاز دارد. بهترین بازه دمایی برای رشد آن ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه به هیچ‌وجه تحمل یخبندان و دمای زیر ۱۰ درجه سانتی‌گراد را ندارد و سرما باعث ریزش برگ‌ها و خشکیدگی شاخه‌ها می‌شود. در مناطق سرد باید در گلخانه گرم یا فضای داخلی محافظت‌شده نگهداری شود.

رطوبت و آبیاری

این گیاه به رطوبت هوای بالا (حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد) نیاز دارد. در فضای خشک، استفاده از مه‌پاشی روزانه یا دستگاه رطوبت‌ساز توصیه می‌شود. خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد اما باتلاقی نشود. آبیاری منظم و عمیق، به‌خصوص در فصل رشد، ضروری است؛ با این حال بین دو آبیاری، سطح رویی خاک کمی خشک شود تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری گردد.

نیاز نوری

رز ونزوئلایی در زیستگاه طبیعی خود زیر سایه‌روشن جنگل‌های بارانی رشد می‌کند. بهترین نور برای آن، نور زیاد ولی غیرمستقیم است. تابش مستقیم و تند آفتاب، به‌ویژه در ظهر، باعث سوختگی برگ‌ها می‌شود. در فضای باز، کاشت زیر درختان بلند یا در سمت شرقی و شمالی ساختمان مناسب‌تر است.

خاک، تغذیه و تهویه

خاک مناسب باید عمیق، غنی از مواد آلی، سبک و با زهکشی عالی باشد. ترکیب خاک برگ، کوکوپیت، پرلیت و کمی خاک باغچه یا لوم برای کشت گلدانی توصیه می‌شود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) ایده‌آل است. افزودن کمپوست یا کود دامی کاملاً پوسیده سالی یک‌بار به بهبود رشد کمک می‌کند. تهویه مناسب ریشه و عدم تراکم بیش از حد خاک، برای حفظ سلامت ریشه و جلوگیری از بیماری‌های قارچی ضروری است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

لوبیای سیاه فلوریداکیز ایندیگو بوته‌ای خاردار نیل وحشی زرد پالو وردۀ آبی

  محسن شهاب الدین