۱۴۰۴ ششم دی

ماهگونی کوهی

این گیاه با نام علمی Cercocarpus montanus و نام مرسوم (Mountain Mahogany) که به فارسي ماهگونی کوهی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی غرب آمریکای شمالی، از کوه‌های راکی تا جنوب‌غرب ایالات متحده، در دامنه‌های خشک، سنگلاخی و ارتفاعات مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب، فقیرپسند، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاه‌شناسی

Cercocarpus montanus که در فارسی با نام «ماهگونی کوهی» شناخته می‌شود، از خانواده Rosaceae (تیرهٔ گل‌سرخیان) است. این گیاه در راستهٔ Rosales، تیرهٔ Rosaceae، زیرخانوادهٔ Dryadoideae و جنس Cercocarpus قرار می‌گیرد. این جنس شامل چندین گونه همیشه‌سبز یا نیمه‌برگ‌ریز است که همگی بوته‌ای یا درختچه‌ای و انطباق‌یافته با محیط‌های خشک کوهستانی هستند.

جنس Cercocarpus و ویژگی‌های شاخص

جنس Cercocarpus به دلیل میوه‌های فندقه‌ای کوچک با دم‌میوه‌های بلند و مارپیچی شبیه «دم حیوان» شناخته می‌شود؛ نام لاتین آن از ترکیب واژه‌های یونانی «kerkos» (دم) و «karpos» (میوه) گرفته شده است. برگ‌های چرمی، رگبرگ‌های برجسته و توان تثبیت نسبی نیتروژن در همزیستی با باکتری‌ها از خصوصیات قابل‌توجه این جنس است.

منطقه بومی و گستره پراکنش

ماهگونی کوهی بومی آمریکای شمالی است و گستره اصلی آن از کوه‌های راکی در ایالات متحده تا بخش‌هایی از شمال مکزیک امتداد دارد. این گونه در ایالت‌هایی مانند کلرادو، یوتا، نیومکزیکو و آریزونا به‌صورت طبیعی دیده می‌شود. پراکنش آن معمولاً در ناحیه رویشی نیمه‌خشک و کوهستانی است که دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های نسبتاً خشک می‌باشد.

زیستگاه و شرایط اکولوژیک

ماهگونی کوهی عمدتاً در دامنه‌های سنگلاخی، شیب‌های خشک، دره‌های مرتفع و روی خاک‌های آهکی یا شنی می‌روید. این درختچه معمولاً بین ارتفاع ۱۲۰۰ تا ۲۷۰۰ متر از سطح دریا حضور دارد. مقاومت بالا به خشکی، باد و خاک‌های فقیر از مواد غذایی باعث شده این گونه نقش مهمی در پوشش گیاهی مناطق فرسایش‌پذیر داشته باشد.

تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی

Cercocarpus montanus از قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان آمریکای شمالی توصیف و در فلورهای محلی ثبت شد. این گونه به دلیل نقش آن در تثبیت خاک، تامین پوشش برای حیات‌وحش و مشارکت در چرخه نیتروژن خاک مورد توجه پژوهش‌های بوم‌شناسی است. همچنین مطالعات آناتومی چوب و برگی، به شناخت سازگاری‌های ساختاری گیاهان در زیستگاه‌های نیمه‌خشک کمک کرده است.

خصوصیات - معرفی

معرفی کلی اندام‌های ماهگونی کوهی (Cercocarpus montanus)

ماهگونی کوهی درختچه‌ای همیشه‌سبز تا نیمه‌همیشه‌سبز است که معمولاً بین ۱ تا ۳ متر ارتفاع می‌گیرد. فرم رویشی آن بوته‌ای، متراکم و گسترده بوده و شاخه‌ها به‌صورت نامنظم ولی فشرده رشد می‌کنند. پوست ساقه در گیاهان مسن به رنگ قهوه‌ای تا خاکستری و به‌تدریج پوسته‌پوسته می‌شود.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها باریک تا متوسط، چوبی و سخت هستند و در ابتدا رنگی سبز تا قهوه‌ای روشن دارند که با افزایش سن تیره‌تر می‌شوند. شاخه‌های جوان صاف یا کمی کرکدارند، در حالی که شاخه‌های مسن‌تر با بافت چوبی مشخص و سطحی کمی زبر دیده می‌شوند. الگوی شاخه‌دهی متراکم سبب ایجاد تاجی فشرده و مقاوم در برابر باد و خشکی می‌شود.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک، ساده و معمولاً بیضوی تا وارونه‌تخم‌مرغی‌اند و طول آن‌ها حدود ۱ تا ۳ سانتی‌متر است. لبه برگ‌ها اغلب دندانه‌دار تا لوب‌دار بوده و انتهای برگ گرد یا کمی فرورفته است. سطح برگ‌ها در رو سبز تیره‌تر و در زیر سبز مایل به خاکستری یا نقره‌ای است، که ناشی از وجود کرک‌های ریز است. این پوشش کرکی به کاهش تعرق و تحمل خشکی کمک می‌کند.

گل‌ها

گل‌ها کوچک، اغلب به رنگ سفید مایل به کرم یا زرد کم‌رنگ هستند و معمولاً به صورت منفرد یا در گروه‌های کم‌تعداد در کنار برگ‌ها ظاهر می‌شوند. گل‌ها فاقد نمایش‌گری بسیار زیادند اما دارای کاسبرگ‌های برجسته و پررنگ‌تر از گلبرگ‌ها هستند. ساختار گل ساده اما کارآمد است و بیشتر برای گرده‌افشان‌های کوچک سازگار شده است.

میوه و ساختار‌های پس از گلدهی

میوه فندقه‌ای کوچک است که انتهای آن به صورت زائده‌ای باریک، دراز و مارپیچی (دم‌دانه) ادامه می‌یابد. این دم‌دانه‌ها اغلب به رنگ نقره‌ای تا خاکستری روشن بوده و با کرک‌های ظریف پوشیده شده‌اند. ظاهر مارپیچی و کرکدار دم‌دانه‌ها، جنبه تزئینی و نیز نقش مهمی در پراکنش بادی بذر دارد.

شرایط نگهداری ماهگونی کوهی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب، فقیرپسند، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی

ویژگی‌های کلی محیط رشد Cercocarpus montanus

گیاه Cercocarpus montanus یک درختچه مقاوم مناطق خشک و کوهستانی است که برای رشد مطلوب به شرایطی شبیه زیستگاه طبیعی خود نیاز دارد. این گیاه به خشکی، سرما و خاک‌های فقیر بسیار مقاوم است و در باغ‌های کم‌آبی و شیب‌دار کاربری بالایی دارد.

دما و تحمل سرما و گرما

Cercocarpus montanus در دامنه وسیعی از دما رشد می‌کند. این گونه معمولاً زمستان‌های سرد تا حدود منفی ۲۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند و در تابستان‌های گرم و خشک نیز پایدار است، به شرط آنکه استقرار ریشه کامل شده باشد. در سال‌های نخست کشت، محافظت در برابر یخبندان‌های شدید و بادهای بسیار سرد مفید است.

نور و نیاز نوری

برای رشد بهینه، این درختچه به نور کامل نیاز دارد. قرارگیری در آفتاب مستقیم حداقل ۶ ساعت در روز، تراکم برگ، گل‌دهی و رشد ریشه را افزایش می‌دهد. در سایه سنگین، رشد آن کند شده و فرم تاج گیاه نامنظم و کم‌پشت می‌شود.

رطوبت و آبیاری

Cercocarpus montanus گیاهی کم‌توقع از نظر رطوبت است. پس از استقرار، تنها به بارش‌های فصلی و آبیاری محدود نیاز دارد. رطوبت زیاد و آبیاری مداوم می‌تواند موجب پوسیدگی ریشه و کاهش عمر گیاه شود. آبیاری عمیق ولی با فاصله، به‌ویژه در سال اول کاشت، توصیه می‌شود.

خاک، بافت و زهکشی

این گیاه در طیفی از خاک‌های سنگلاخی، شنی تا لومی رشد می‌کند، اما زهکشی خوب برای آن کاملاً حیاتی است. خاک‌های سنگی و سبک با pH خنثی تا کمی قلیایی مناسب‌ترند. از کاشت در خاک‌های سنگین و رسیِ غرقاب باید اجتناب کرد، زیرا تهویه ضعیف خاک، توسعه ریشه‌های عمیق و گسترده را مختل می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

رز فرانسوی رز ساناز آملانشیۀ کانادایی (سرویس‌بری کانادایی) سروا

  محسن شهاب الدین