آلو کریسمس

دانستنیهای علمی

آلوی کریسمس درختچه ای از جنس Carissa در خانواده Apocynaceae (خرزهره) بومی آفریقای جنوبی است و بومیان منطقه آن را "Large Num-Num" مینامند.

رده‌بندی گیاهشناسی

Carissa grandiflora که در منابع جدیدتر اغلب با نام پذیرفته‌شدهٔ Carissa macrocarpa گزارش می‌شود، به تیرهٔ Apocynaceae (خرزهره‌ایان) تعلق دارد. این گونه در جنس Carissa قرار می‌گیرد؛ جنسی از درختچه‌های همیشه‌سبز که معمولاً دارای شاخه‌های خاردار و شیرهٔ شیری (لاتکس) هستند.

منطقهٔ بومی و زیستگاه

خاستگاه اصلی این گیاه جنوب آفریقا به‌ویژه نوار ساحلی استان‌های کیپ شرقی و کوازولو-ناتال است. زیستگاه طبیعی آن شامل بیشه‌زارهای ساحلی، حاشیهٔ جنگل‌ها، تپه‌های شنی تثبیت‌شده و بوته‌زارهای نیمه‌خشک است. این گونه به شرایط بادهای شورِ ساحلی و خاک‌های شنی با زهکشی خوب سازگاری نشان می‌دهد و در اقلیم‌های گرم تا نیمه‌گرم بهتر رشد می‌کند.

تاریخچهٔ معرفی و نام‌گذاری

کارسیای بزرگ‌گل از طریق گردآوری‌های گیاه‌شناسی در جنوب آفریقا به باغ‌های گیاه‌شناسی و سپس به کشت زینتی در مناطق مدیترانه‌ای و نیمه‌گرم جهان راه یافت. در ادبیات باغبانی، نام Carissa grandiflora مدت‌ها رایج بوده است، اما بازنگری‌های رده‌بندی، هم‌ارزی یا ترجیح نام C. macrocarpa را در بسیاری از فلورها تقویت کرده‌اند. اختلاف نام‌ها بیشتر ناشی از تاریخچهٔ توصیف‌های جداگانه و یکپارچه‌سازی بعدی آن‌هاست.

نام‌های رایج

در سطح جهانی این گیاه با نام‌های Natal plum و Large num-num شناخته می‌شود و در فارسی معمولاً آلو کریسمس یا ناتال پلام گفته می‌شود. کاربرد نام «آلو» به شباهت میوه از نظر ظاهر برمی‌گردد، هرچند از نظر تبارشناسی با آلوهای واقعی (Prunus) هم‌خانواده نیست.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 28 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک های شنی، لوم

میوه های این درختچه، خوراکی و بی ضرر و دارای لاتکس شیری میباشند

Carissa grandiflora دارای شاخه های خاردار همیشه سبز است و ارتفاع آن تا 20 فوت (6.1 متر) میرسد، هر چند اکثراً کوتاه تر از این هستند.

برگ های آن تخم مرغی شکل و به رنگ سبز تیره براق هستند و بین 1 تا 3 اینچ (2.5 تا 7.5 سانتی متر) طول دارند .این برگ ها ضخیم و چرمی و به صورت جفت در مقابل هم هستند.

شکوفه های این درختچه به رنگ سفید با پنج گلبرگ و ضخیم و مومی شکل هستند. این شکوفه ها حدود 2 اینچ (5.1 سانتیمتر) و مثل شکوفه های نارنج، معطر میباشد. به خصوص در شب .

میوه خوراکی آن شبیه آلو و قرمز رنگ است و حدود 2 اینچ (5.1 سانتیمتر) طول دارد و طعم آن مانند زغال اخته شیرین است. این درختچه تقریبا در تمام طول سال دارای گل و میوه به طور همزمان است.

شرایط محیط رشد

Carissa grandiflora خاک شنی و به خوبی زهکشی شده را ترجیح میدهد. و نیاز به هرس به طور مرتب دارد به راحتی میتواند در هر اندازه نگه داشته شود.

نور: آلو کریسمس بهترین وضعیت خود و بیشترین تولید گل و میوه را هنگامی که قرار در آفتاب کامل نگهداری شود دارد، اما تحمل سایه جزئی را نیز دارد.

رطوبت: نیاز به محیط مرطوب و آب کافی دارد، اما بعد از شکوفه دهی کمی تحمل خشکی را نیز دارد.

این گیاه از نظر سختی محیط USDA Zone در مناطق 9a تا 11b قرار میگیرد

آلو کریسمس پس از خاک های شور را نیز تحمل میکند، بنابراین گزینه ای بسیار عالی برای باغ های ساحلی است.

مقابله به آفات آلو کریسمس

آفات مهم آلو کریسمس (Carissa grandiflora)

مهم‌ترین آفات این گیاه شامل شته‌ها، شپشک‌های آردآلود، کنه‌های تارعنکبوتی و برخی گونه‌های تریپس است. شته‌ها و شپشک‌ها با مکیدن شیره گیاهی، زردی برگ، بدشکلی جوانه‌ها و ترشح عسلک ایجاد می‌کنند که منجر به رشد کپک دوده‌ای می‌شود. کنه‌ها لکه‌های زرد ریز و تارهای نازک زیر برگ ساخته و در گرما و خشکی شدیدتر می‌شوند. تریپس‌ها موجب نقره‌ای شدن سطح برگ و کاهش گل‌دهی می‌گردند.

بیماری‌ها و روش‌های کنترل

بیماری‌های قارچی مانند لکه‌برگی، پوسیدگی ریشه و آنتراکنوز در رطوبت بالا و تهویه ضعیف شایع‌ترند. برای پیشگیری، آبیاری در پای بوته و پرهیز از خیس شدن برگ‌ها، بهبود زهکش و حذف برگ و شاخه‌های بیمار ضروری است. در صورت شدت بیماری، استفاده محدود و هدفمند از قارچ‌کش‌های مس‌دار یا سیستمی با مشاوره کارشناس توصیه می‌شود.

مدیریت تلفیقی آفات و امراض

برای کنترل آفات، ابتدا شست‌وشوی گیاه با آب ولرم و صابون ملایم و هرس بخش‌های آلوده انجام شود؛ سپس از روغن ولک یا صابون حشره‌کش استفاده گردد. جلوگیری از تراکم بیش از حد، نور کافی، تغذیه متعادل و بازدید منظم برگ‌ها اساس مدیریت موفق آلو کریسمس است.

نحوه تکثیر آلو کریسمس

تکثیر Carissa grandiflora معمولاً از طریق قلمه زدن میباشد، همچنین ازدیاد این گونه از طریق کشت دانه نیز گاهی صورت میگیرد.

معرفی کوتاه تکثیر آلو کریسمس

گیاه Carissa grandiflora (آلو کریسمس) یک درختچه زینتی همیشه‌سبز است که در باغ و فضای سبز به‌طور گسترده کشت می‌شود؛ بنابراین تکثیر آن معمولاً به‌صورت رویشی برای حفظ صفات رقم (مانند گل‌دهی و شکل تاج) انجام می‌گیرد، هرچند تکثیر بذر نیز ممکن است.

تکثیر از طریق قلمه ساقه (روش رایج)

قلمه نیمه‌خشبی در اواخر بهار تا تابستان یا قلمه خشبی در اواخر پاییز تا زمستان قابل تهیه است. قلمه‌ها معمولاً 10 تا 15 سانتی‌متر انتخاب شده، برگ‌های پایینی حذف می‌شوند و استفاده از هورمون ریشه‌زایی (IBA) درصد ریشه‌دهی را بالا می‌برد. بستر سبک و استریل (مانند پرلیت+پیت/کوکوپیت) با رطوبت یکنواخت و نور غیرمستقیم، تشکیل ریشه را تسریع می‌کند.

خوابانیدن (Layering)

در باغ، خوابانیدن شاخه‌های انعطاف‌پذیر روشی مطمئن است: بخشی از شاخه زخمی سطحی شده و در تماس با خاک مرطوب قرار می‌گیرد تا ریشه تولید کند. پس از ریشه‌دهی کافی، شاخه از بوته مادری جدا و منتقل می‌شود. این روش برای تولید تعداد کمتر ولی با موفقیت بالا مناسب است.

پیوند (برای ارقام و سازگاری)

در تکثیر حرفه‌ای، پیوند می‌تواند برای یکنواختی و بهبود سازگاری با شرایط خاک انجام شود؛ معمولاً از پایه‌های سازگار همان جنس استفاده می‌شود و پیوندک از بوته‌های سالم و پربار انتخاب می‌گردد.

تکثیر بذری (کمتر توصیه‌شده)

تکثیر از بذر امکان‌پذیر است، اما نتایج می‌تواند ناهمگون باشد و صفات زینتی دقیق والدین تکرار نشود. بذر تازه پس از پاک‌سازی از پالپ میوه در بستر سبک کاشته می‌شود و جوانه‌زنی با گرما و رطوبت ملایم بهتر انجام می‌گیرد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این گیاه در منطقه بومی خود یعنی شمال آفریقای جنوبی در استان KwaZulu/Natal و همچنین بعضی مناطق استوایی به عنوان یک گیاه پرچین به طور گسترده ای کشت میشود و بسیار محبوب است.

عوارض جانبی - هشدار

هشدار : تمام بخش های این درختچه به جز میوه های رسیده آن سمی می باشند. حتی دانه داخل میوه ها گفته می شود سمی است و از مصرف آنها باید اجتناب شود

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس کاریسا و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره خرزهره و جنس های آن