نام علمي
Campomanesia xanthocarpa
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری
Campomanesia xanthocarpa که در فارسی غالباً «گابیرا» نامیده میشود، به خانواده Myrtaceae و جنس Campomanesia تعلق دارد. این خانواده همان خانوادهٔ اکالیپتوس، دارچین کافور و بسیاری از گیاهان معطر گرمسیری است. نام گونهای xanthocarpa به معنای «میوه زرد» است و به رنگ میوههای رسیده اشاره دارد.
منطقه بومی و پراکنش
گابیرا بومی آمریکای جنوبی است و بهویژه در جنوب برزیل، پاراگوئه، شمال آرژانتین و اروگوئه یافت میشود. این گونه بیشتر در جنگلهای نیمهگرمسیری، حاشیه جنگلها و مناطق گذار بین جنگل و ساوان دیده میشود و معمولاً در ارتفاعات پایین تا متوسط رشد میکند.
زیستگاه و بومشناسی
گابیرا در خاکهای نسبتاً اسیدی و خوب زهکشیشده میروید و از گونههای مقاوم به باد و بارندگی شدید بهشمار میآید. این درختچه–درخت کوچک نقش مهمی در تغذیه پرندگان و پستانداران کوچک با میوههای خوراکی خود دارد و بنابراین در چرخه پراکنش بذر جنگلهای نیمهگرمسیری سهم قابل توجهی دارد.
تاریخچه مطالعه و کاربرد سنتی
مطالعه علمی Campomanesia xanthocarpa از اواخر قرن نوزدهم در فلورای برزیل شدت گرفت. در منابع قومگیاهشناسی، از برگ و میوه گابیرا برای تهیه دمنوشهای محلی و فرآوردههای خوراکی یاد شده است که بعدها موضوع پژوهشهای فیتوشیمی و فارماکولوژی قرار گرفتند.
![گابیرا]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرم و خشک
خاک مورد نياز
کشت در گستره وسیعی از خاک ها
|
گیاه "گابیرا" یا "گابیروبا" یکی از درختان گلدار و چندساله از خانواده مورد (Myrtaceae) می باشد. این گیاهان بومی نواحی گرم و خشک برزیل بوده و در بخش های مختلفی از این کشور گسترش دارند.
این درختان دارای تاجی گرد که در ابتدا شیاردار و مارپیچی به نظر می رسند، می باشند. این گیاهان نیمه خزاندار بوده و ارتفاع آنها به 4 تا 20 متر می رسد.
چوب آنها به رنگ قهوه ای مایل به ارغوانی با چگالی نسبی 0.8 گرم بر سانتیمتر مکعب بوده و جزو چوب های سنگین به شمار می آید. مغز چوب نیز در برابر حمله قارچ ها مقاوم است.
برگ ها دارای آرایش متقابل، ساده، غشایی و نازک، تخم مرغی شکل، سرشار از تانن، به طول 10 سانتیمتر و عرض 3 تا 4.5 سانتیمتر می باشند.
گلدهی از سپتامبر تا اکتبر و میوه دهی از سپتامبر تا دسامبر صورت می گیرد.
میوه ها از نوع سته، به رنگ زرد، با طعمی شیرین بوده که در هر کیلوگرم میوه، حدود 13 هزار بذر وجود دارد.
![GUABIRA]()
شرایط محیط رشد
این درختان بومی نواحی گرم و خشک برزیل بوده که در نواحی جنگلی نیز رشد وسیعی دارند.
این گیاهان در برخی موارد می توانند سرما را نیز تحمل کنند.
مکان هایی با آفتاب کامل و یا به همراه کمی سایه پراکنده را برای رشد ترجیح می دهند.
به خوبی می توانند در گستره وسیعی از خاک ها حتی خاک های فقیر از نظر مواد غذایی نیز رشد کنند.
این درختان دارای سرعت رشد متوسطی هستند.
![Campomanesia xanthocarpa]()
مقابله به آفات گابیرا
آفات مهم گابیرا (Campomanesia xanthocarpa)
شتهها، مینوزبرگ و تریپس از آفات رایج گابیرا هستند که با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعف عمومی، پیچیدگی برگ و کاهش میوهدهی میشوند. مینوزبرگ تونلهایی در پارانشیم برگ ایجاد کرده و سطح فتوسنتز را کم میکند. لارو برخی سوسکها نیز به ریشهها آسیب رسانده و سبب زردی و ریزش زودرس برگها میگردد.
امراض قارچی و باکتریایی
لکهبرگی قارچی، پوسیدگی ریشه و شانکر ساقه از مهمترین بیماریهای گابیرا هستند. این بیماریها با ایجاد لکههای قهوهای روی برگ، خشکیدگی سرشاخه و ترکهای ترشحکننده صمغ بر روی تنه شناخته میشوند. تهویه ضعیف، آبیاری سنگین و ماندآبی، شرایط ابتلا را تشدید میکند.
روشهای پیشگیری و مقابله
بهداشت باغ، اساس مدیریت آفات و امراض گابیرا است. جمعآوری برگها و میوههای آلوده، هرس شاخههای بیمار و ضدعفونی ابزار هرس با الکل توصیه میشود. استفاده از آبیاری قطرهای، پرهیز از غرقاب، و حفظ فاصله کاشت برای گردش هوا ضروری است. در صورت طغیان آفات، از صابونهای حشرهکش و روغنهای گیاهی استفاده شود و قارچکشهای مسدار بهصورت محدود و هدفمند، پس از مشورت با کارشناس، بهکار روند.
![گابیرا]()
نحوه تکثیر گابیرا
تکثیر این گیاهان عمدتاً از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد. بهتر است بذرها را هر چه زودتر و پس از رسیدن میوه ها، کشت نمود. این بذور را در مکان های سایه روشن، و بسترهای مناسب در خزانه یا گلدان های جداگانه کشت می کنند. بذرهای تازه برداشت شده از قدرت جوانه زنی بالایی برخوردارند به طوری که حدود 15 تا 30 روز پس از کشت، جوانه خواهند زد. زمانی که نهال های بذری به حدود 3 تا 5 سانتیمتر طول رسیدند (حدود 6 تا 7 ماه پس از کشت بذرها) و گیاهان برای انتقال آماده بودند می توان آنها را به زمین های اصلی منتقل نمود.
میوه های این گیاه خوراکی بوده و ارزش دارویی نیز دارد. این میوه ها توسط بومیان منطقه از ارزش زیادی برخوردارند. بومیان، میوه ها را از درختان خودرو جمع آوری کرده و به مصرف می رسانند.
این میوه ها هم ارزش تازه خوری دارند و هم می توان از آنها در تهیه آب میوه ها، نوشیدنی های الکلی و غیر الکلی استفاده کرد.
از چوب این درختان برای ساختن خانه های روستایی، میز و صندلی، ابزارآلات، تهیه سوخت و ... استفاده می شود.
از خواص درمانی این گیاه می توان به قابض بودن، ضد اسهال، ضد آماس مثانه، ضد آماس مجاری ادراری و غیره اشاره کرد. پوست، میوه ها و برگ های این گیاه مورد استفاده قرار می گیرند.