نام علمي
Brassica oleracea Gongylodes
دانستنیهای علمی
کلم ها از زمان های بسیار قدیم در سواحل دریای مدیترانه، آسیای صغیر و سواحل غربی اروپا به صورت خودرو می روییدند و هنور هم به صورت خودرو در انگلیس، دانمارک و شمال غربی فرانسه یافت می شود. کلم های خودرو در این مناطق چندساله اند، دارای تعداد زیادی برگ و انشعابات شاخه ای هستند و در سال دوم پس از جوانه زدن به گل می نشینند. به هر حال انواع مختلف کلم های امروزی نمی توانند از یک گونه خودوری خاصی به وجود آمده باشند. به نظر می رسد که کلم گل در مناطق شرقی دریایی مدیترانه و کلم قمری در مناطق مرکزی دریای مدیترانه به وجود آمده اند. در حالی که منشأ سایر کلم ها در سواحل اقیانوس اطلس است.
برگ ها و دانه های روغنی کلم ها از چندین هزار سال پیش مورد استفاده قرار می گرفت. اولین گزارشات در مورد کلم ها مربوط به رومیان و یونانیان قدیم است. در آن زمان پراکندگی انواع کلم ها عنوان شده بود. انواع کلم ها در قرن 8 میلادی در اروپا شناخته شدند و ابتدا در قرن 11 میلادی وجه تمایز کلم پیچ قرمز و کلم پیچ سفید مشخص گردید. در قرن 16 میلادی کلم پیچ میلان، کلم قمری و کلم گل و در قرن 18 کلم تکمه گزارش گردیدند.
![کلم قمری]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
آب و هوای مدیترانه ای
خاک مورد نياز
100 كیلو ازت،٨٠ كیلو فسفر و ١٨٠ كیلو پتاس در هر هکتار
|
کلم قمری ( کلم سر) گیاهی یک ساله است. قسمت مصرفی این گیاه قسمتی از ساقه آن می باشد که به صورت کُرَوی شکل و گوشتی در روی خاک قرار می گیرد.
کلم قمری را به صورت پخته در غذاها مصرف می کنند. این گیاه به نام های کلم سر و کلم چهل روزه نیز شناخته می شود و در ایران نیز زیاد کشت می گردد .
در کلم قمری، ساقه هوایی آن كه ضخیم می شود مورد تغذیه قرار می گیرد. در بعضی از كشورها نیز از برگ آن استفاده می كنند.
كلم قمری به رنگ های سفید، آبی و بنفش دیده می شود. طول دوره رویش این گیاه بسیار كوتاه است و به عبارت دیگر مدت كمی زمین را اشغال می كند و از این نظر می توان این گیاه را به راحتی در تناوب زراعی قرار داد.
![Kohlrabi]()
شرایط محیط رشد
این نوع كلم معمولاً در سطوح كوچك كشت می شود زیرا كارهای زراعی آن مشكل تر از سایر كلم ها است، زمین مورد كاشت شبیه زمین كلم های دیگر است. این گیاه را می توان در همه نوع آب و هوا كشت نمود. به علت كوتاه بودن عمر این گیاه به مواد غذایی كمتری احتیاج است. با توجه به كشت های قبل، حدود ١٠٠ كیلو ازت،٨٠ كیلو فسفر و ١٨٠ كیلو پتاس به ازای یك هكتار در نظر می گیرند. كودهای ازته را معمولاً به صورت كود سرك در دو مرحله به زمین می دهند.
آبیاری پس از یك دوره خشك و طولانی باعث تركیدگی ساقه خوراكی می شود.
![Brassica oleracea Gongylodes]()
مقابله به آفات کلم قمری
آفات رایج کلم قمری و مدیریت آنها
کلم قمری (Brassica oleracea Gongylodes) مانند دیگر براسیکاها در معرض آفات مکنده و جونده است. شتهها (Aphids) با تجمع روی برگ و ساقه باعث پیچیدگی و انتقال ویروسها میشوند؛ کنترل تلفیقی شامل حذف علفهای هرز میزبان، رهاسازی کفشدوزکها و در صورت طغیان استفاده هدفمند از صابون حشرهکش یا روغنهای معدنی است. لارو پروانهها مانند کرم برگخوار کلم (مانند Plutella xylostella) و کرم کلم (Pieris spp.) با سوراخکردن برگ خسارت میزنند؛ پایش هفتگی، جمعآوری دستی، توری ضدحشره و کاربرد Bt (Bacillus thuringiensis) در سنین لاروی کمسن مؤثر است. مگس ریشه کلم (Delia radicum) با تغذیه از ریشه موجب پژمردگی میشود؛ تناوب زراعی، پوشش ردیفی و مدیریت بقایای آلوده توصیه میگردد.
بیماریهای مهم و روشهای پیشگیری/کنترل
بوتهمیری و پوسیدگیهای ریشه (Pythium/Rhizoctonia) در خاکهای سنگین و آبیاری زیاد تشدید میشوند؛ بهبود زهکشی، ضدعفونی بستر نشا، آبیاری مدیریتشده و استفاده از بذر سالم راهکار اصلی است. سیاهپوسیدگی باکتریایی (Xanthomonas campestris) با لکههای V شکل در حاشیه برگ و سیاهشدن آوندها شناخته میشود؛ استفاده از بذر گواهیشده، حذف بوتههای بیمار، تناوب ۲–۳ ساله و کاهش پاشش آب روی شاخوبرگ ضروری است. کلابروت (Plasmodiophora brassicae) باعث غدهدار شدن ریشه میشود؛ آهکدهی برای افزایش pH، تناوب طولانی و کاشت در خاک غیرآلوده بهترین مدیریت است.
![کلم قمری]()
نحوه تکثیر کلم قمری
تکثیر و برداشت:
معمولاً بذر کلم قمری را از اوایل فروردین ماه تا پایان تیرماه بنا به شرایط آب و هوای محل می کارند .انواع زودرس آن را می توان از اوایل بهمن ماه در خزانه كشت نمود. دوره پرورش در خزانه ٦ ـ ٨ هفته است. كاشت و نشاء در زمین اصلی بسته به نوع واریته متفاوت است و معمولاً برای انواع زودرس فواصل ٢٥ ×٣٠ سانتیمتر و برای انواع تابستانه٣٠ ×٣٠سانتیمتر در نظر می گیرند. انواع پاییزه را به فواصل ٣٠ × ٤٠ سانتیمتر كشت می كنند.
عمل برداشت به راحتی با چاقوی تیز انجام می گیرد. انواع زودرس و متوسط رس را می توان در ٢ ـ٣ بار برداشت نمود. مقدار محصول در بهار بین٢٠ ـ٣٠ تن و در پائیزه بین ٦٠ ـ ٧٠ تن در هكتار است. كلم قمری در دمای ١ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی ٩٠ درصد تا ٤٥ هفته قابل نگهداری است.
![Kohlrabi]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
کلم قمری، منبعی غنی از ویتامین ث، ویتامین دی و فلزاتی مانند کلسیم، فسفر، پتاسیم و نیز ترکیبات سولفیدی و آلدئیدی است. اندکی هم ویتامین های گروه آ و ب دارد.
آش کلم قمری و کلم پلویی مشهورترین غذاهایی هستند که با این نوع کلم تهیه می شوند.
استفاده از کلم قمری در کمک به پیشگیری از سرطان،بیماری های التهابی و کمک به درمان سوء هاضمه مؤثر است.
همچنین بر اثر تحقیقات انجام شده کلم قمری به دلیل دارا بودن ترکیبات مفید لوتون و زیکسانتین در محافظت از چشم و پیشگیری از ضعف بینایی تأثیر دارد.
ارزش غذایی:
هر صد گرم از بخش خوراکی کلم قمری شامل، 113 کیلوژول (27 کیلوکالری) انرژی، 6.2 گرم کربوهیدرات ها، 2.6 گرم قند، 3.6 گرم فیبر خام، 0.1 گرم چربی، 1.7 گرم پروتئین، 0.05 میلیگرم ویتامین ب1 (تیامین)، 0.02 میلیگرم ویتامین ب2 (ریبوفلاوین)، 0.4 میلیگرم ویتامین ب3 (نیاسین)، 0.165 میلیگرم ویتامین ب5 (پانتوتنیک اسید)، 0.15 ویتامین ب6، 16 میکروگرم ویتامین ب9 (فولات)، 62 میلیگرم ویتامین ث، 0.48 میلیگرم ویتامین ای، 24 میلیگرم کلسیم، 0.4 میلیگرم آهن، 19 میلیگرم منیزیم، 0.139 میلیگرم منگنز، 46 میلیگرم فسفر، 350 میلیگرم پتاسیم و 20 میلیگرم سدیم می باشد.
![معرفی گیاهان - کلم قمری]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس کلم و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره شب بوها یا چلیپائیان و جنس های آن