نام علمي
Brassica oleracea Botrytis
دانستنیهای علمی
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
Brassica oleracea Botrytis با نام رایج کلم گل، به خانواده Brassicaceae (شببویان / خردل) تعلق دارد. این گونه از جنس Brassica است که شامل کلم پیچ، کلم بروکلی، کلم قمری و انواع دیگر سبزیهای مهم زراعی میشود. کلم گل یک فرم کشتشده (کولتوار گروپ Botrytis) از گونه B. oleracea است.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه اصلی Brassica oleracea نواحی ساحلی اروپای غربی و مدیترانه است، جایی که اجداد وحشی آن روی صخرههای آهکی، سواحل صخرهای و خاکهای نسبتاً فقیر رشد میکردند. تحمل به شوری نسبی و بادهای ساحلی از ویژگیهای اکو فیزیولوژیک این گونه وحشی بوده است.
تاریخچه اهلیسازی و گسترش
اهلیسازی اولیه کلمها به دوران یونان و روم باستان بازمیگردد؛ کلم گل بهعنوان یک مورفوتیپ تخصصیافته در قرون وسطی در اروپا پدیدار شد. توسعه ارقام سفید و متراکم در ایتالیا و فرانسه نقش کلیدی در تاریخ زراعی آن داشت. در دورههای بعد، از راه تجارت دریایی به آسیا و دیگر قارهها منتقل و به یکی از سبزیهای مهم فصل خنک در کشاورزی جهانی تبدیل شد.
![کلم گل]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
27 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های غنی از مواد غذایی
|
از نظر گیاهشناسی، کلم گل گیاهی است دو ساله که در سال اول طی رشد رویشی تولید مجموعه ای از گل خوراکی می کند، و پس از تأثیر بهارش، در سال دوم به گل و بذر می نشیند. قسمت خوراکی کلم گل، خوشه های گل آذین است که اندام های تناسلی در آن تکامل نیافته اند. در سال دوم زمانی که اندام های گل کامل شدند، تولید بذر می کند.
این گیاه در آغاز دوره رویش شبیه کلم پیچ است ولی طی رشد بعدی، برخلاف کلم پیچ، برگ های آن به هم نمی پیچند و از وسط بوته، ساقه نسبتاً کوتاهی که شامل یک مجموعه سفید گل های جوان با دمگل های نسبتاً پهن است، ظاهر می شوند و این مجموعه است که مورد استفاده غذایی قرار می گیرد.
![Cauliflower]()
شرایط محیط رشد
شرایط آب و هوایی و روش کاشت در خزانه و زمین اصلی شبیه کلم پیچ است.
نقش عامل دما در کلم گل بیش از عوامل فتوپریود و رژیم آبیاری است.
کلم گل نیز همانند سایر کلم ها گیاه فصل خشک است و نسبت به دمای پایین تر از 4 و بالاتر از 38 درجه سانتیگراد حساس است. دمای مناسب برای این گیاه 27 درجه با طیف حرارتی بین 7 تا 29 درجه سانتیگراد است.
رشد و نمو مجموعه خوراکی کلم گل تابع شرایط دما قرار می گیرد. افزایش دما تا مرز 22 درجه سانتیگراد، افزایش رشد را در پی دارد. وزن قسمت خوراکی بستگی به ارقام مختلف این گیاه دارد و با افزایش مقدار برگ در گیاه، افزایش می یابد. بنابراین هرگونه اختلالاتی در رشد و نمو برگ طی دوره رشد می تواند بر وزن قسمت خوراکی تأثیر گذارد.
کلم گل نسبت به آب و سله بستن خاک بسیار حساس است. از این نظر، خاک های سنگین با مواد آلی کافی که ظرفیت آبی خوبی دارند را برای زراعت این گیاه در نظر می گیرند. زمین های آبگیر و یا خشک سبب می گردد که قسمت خوراکی آن، زودتر از موعد مقرر تشکیل شود و به علت عدم جذب مواد غذایی کافی، مجموعه های کوچک و تحلیل رفته تشکیل شود.
برای انواع زودرس، خاک های سبک و یا هوموسی با آب کافی مناسب است. انواع تابستانه و پاییزه را می توان در خاک های باتلاقی و رسی نیز کشت نمود. سطح آب زیرزمینی برای کشت این گیاه حدود 60 تا 100 سانتیمتر و پی اچ خاک از 6 بیشتر است.
آبیاری در مناطق خشک بر روی عملکرد محصول بسیار مؤثر است و کیفیت گیاه را افزایش می دهد.
![Brassica oleracea Botrytis]()
مقابله به آفات کلم گل
اختلالات فیزیولوژیکی:
اختلالات فیزیولوژیکی بسیاری می تواند کیفیت محصول را تا میزان زیادی کاهش دهد. این اختلالات علارتند از:
1- جدا شدن گل های خوراکی از یکدیگر و یا به وجود آمدن تعدادی برگ در مجموعه ی خوراکی. این دو عارضه زمانی به وقوع می پیوندد که دمای محیط بالا باشد (اواخر تابستان).
2- زرد شدن و بنفش شدن کلم گل بسته به ارقام مختلف، متفاوت است و به علت عدم پوشش کافی قسمت خوراکی و در معرض قرار گرفتن آن به نور ایجاد می گردد.
3- تشکیل گل های خوراکی کوچک که بر اثر اختلالاتی در رشد و نمو برگ ها ایجاد می گردد. این عارضه زمانی به وجود می آید که از نشاهای بزرگ استفاده شود. مواردی مانند سله بستن خاک، خشکی و یا کمبود مواد غذایی نیز باعث این عارضه می گردد.
4- قهوه ای شدن کلم گل پس از برداشت محصول که بر اثر تابش اشعه ماوراء بنفش روی آن ایجاد می شود. از این نظر نباید پس از برداشت محصول، آنها را در مزرعه و بدون پوشش نگهداری کرد. زیرا یک تابش 2 الی 3 ساعته می تواند موجب خسارت اخیر گردد.
![کلم گل]()
نحوه تکثیر کلم گل
دوم: مرحله رویشی که طی آن رشد و نمو برگ ها تا دمای 22 درجه سانتیگراد حاصل می گردد.
سوم: بهارش که به مرحله رویشی پایان می دهد. تولید گل در ارقام زودرس اروپایی در دمای 22 تا 24 درجه سانتیگراد، در ارقام زمستانه در دمای 16 تا 18 درجه سانتیگراد و در ارقام مناطق گرمسیری ابتدا در دمای 28 تا 30 درجه سانتیگراد تشکیل می شود. سرمای مؤثر بهارش بین 7 تا 14 درجه سانتیگراد و به مدت 10 روز است.
چهارم: رشد قسمت خوراکی که با افزایش دما تا حدود 22 درجه سانتیگراد سرعت می یابد.
کلم گل را به صورت خام، پخته، سرخ کرده، ترشی یا شور مورد استفاده قرار می دهند. در 100 گرم کلم گل تازه حدود 70 میلیگرم ویتامین ث، مقداری کاروتن، ویتامین های کا، ب1، ب2 و املاح معدنی به ویژه پتاسیم وجود دارد. کلم گل دارای مقداری پروتئین و کربوهیدرات نیز است.