اسپاتی فیلوم مونا لوا

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی

اسپاتی‌فیلوم ‘Mauna Loa Supreme’ یک رقم اصلاح‌شده از گونه‌های جنس Spathiphyllum است که به خانواده آراسه (Araceae) تعلق دارد. این خانواده در برگیرنده بسیاری از گیاهان زینتی معروف مانند آنتوریوم و فیلودندرون است.

جنس و ویژگی‌های گیاهشناسی

جنس Spathiphyllum شامل گیاهان علفی همیشه‌سبز است که فاقد ساقه‌ی هوایی چوبی‌اند و برگ‌ها مستقیماً از طوقه یا ریزوم خارج می‌شوند. گل‌آذین اختصاصی آن اسپادیکس است که توسط براکتی سفید یا کرم‌رنگ به نام اسپات (spath) احاطه می‌شود.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

اجداد وحشی اسپاتی‌فیلوم در نواحی گرم و مرطوب آمریکای مرکزی، شمال آمریکای جنوبی و بخش‌هایی از جنوب‌شرقی آسیا یافت می‌شوند. این گیاهان معمولاً در زیرآشکوب جنگل‌های بارانی، کنار نهرها و در خاک‌های غنی و همیشه نمناک رشد می‌کنند.

تاریخچه و اصلاح نژادی

گونه‌های وحشی اسپاتی‌فیلوم در قرن نوزدهم توسط گیاه‌شناسان اروپایی به باغ‌های botanic معرفی شدند. رقم ‘Mauna Loa Supreme’ در قرن بیستم به‌عنوان یک رقم تجاری با برگ‌های بزرگ‌تر و گل‌آذین‌های درشت‌تر انتخاب و تثبیت شد. این رقم به‌دلیل سازگاری با شرایط داخلی و قابلیت تصفیه هوای فضاهای بسته، به سرعت در فهرست گیاهان آپارتمانی محبوب جهان قرار گرفت.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 30 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک باغچه، خاک برگ و کمی ماسه

نمای کلی اندام‌شناسی

اسپاتی‌فیلوم Spathiphyllum رقم «Mauna Loa Supreme» گیاهی علفی و همیشه‌سبز با فرم بوته‌ای متراکم است که اندام‌ها از پایه به‌صورت دسته‌ای (روزت‌مانند) ظاهر می‌شوند. شاخص‌ترین ویژگی ظاهری آن، تضاد برگ‌های سبز براق با گل‌آذین سفیدِ قاشقی‌شکل است.

ساقه و ساختار رویشی

این گیاه ساقهٔ هواییِ مشخص و چوبی ندارد و بیشتر دارای ساقهٔ بسیار کوتاه و فشرده در طوقه است؛ برگ‌ها از همین بخش می‌رویند و گیاه به‌صورت توده‌ای گسترش می‌یابد. دمبرگ‌ها بلند، استوانه‌ای تا کمی شیاردار و سبز روشن هستند و نقش «ساقه‌مانند» در ایجاد ارتفاع ظاهری بوته را دارند.

برگ

برگ‌ها کشیده و نیزه‌ای تا بیضوی-نیزه‌ای، با نوک تیز و حاشیهٔ صاف‌اند. پهنک برگ سبز تیره و براق است و بافتی نسبتاً چرمی دارد. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگ‌های جانبی به‌صورت موازی-کمانی تا نزدیکی حاشیه امتداد می‌یابند که به برگ جلوه‌ای شیارخورده و منظم می‌دهد. برگ‌ها معمولاً بزرگ و پهن بوده و نمایی لوکس و یکدست ایجاد می‌کنند.

گل‌آذین و اجزای گل

گل‌آذین از یک اسپادیکس (محور گوشتی) به رنگ سفید تا کرم تشکیل شده که گل‌های ریزِ فشرده روی آن قرار دارند. اسپات (براکتهٔ قاشقی) معمولاً سفید خالص و براق است و با افزایش سن می‌تواند به سبز کم‌رنگ گرایش پیدا کند. شکل اسپات بیضوی-کشیده و نوک‌تیز بوده و به‌صورت ایستاده یا کمی خمیده در بالای شاخساره قرار می‌گیرد.

شرایط محیط رشد

نور

اسپاتی‌فیلوم Mauna Loa Supreme در نور زیادِ غیرمستقیم بهترین رشد و گلدهی را دارد. نور مستقیم آفتاب (به‌ویژه پشت شیشه) می‌تواند باعث سوختگی برگ‌ها شود، اما کم‌نوری طولانی معمولاً به کاهش رشد و توقف گلدهی می‌انجامد. فاصله ۱ تا ۲ متری از پنجره روشن شرقی یا نزدیک پنجره شمالی معمولاً مناسب است.

دما

دامنه دمایی ایده‌آل ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتی‌گراد است. دماهای زیر ۱۵ درجه رشد را کند کرده و می‌تواند به آسیب برگ‌ها منجر شود. از قرار دادن گیاه در مسیر باد سرد، کنار کولر یا بخاری و نوسان شدید دما جلوگیری کنید.

رطوبت و تهویه

این گیاه رطوبت‌دوست است و در رطوبت ۵۰ تا ۷۰ درصد شاداب‌تر می‌ماند. در محیط‌های خشک، نوک‌سوزی برگ‌ها رایج است؛ استفاده از دستگاه بخور سرد، سینی سنگ‌ریزه و آب، یا تجمع چند گیاه کنار هم کمک‌کننده است. هم‌زمان تهویه ملایم برای پیشگیری از بیماری‌های قارچی ضروری است.

خاک، بافت و اسیدیته

بستر باید سبک، متخلخل و با زهکشی بالا باشد؛ ترکیبی مانند پیت‌ماس/کوکوپیت به‌همراه پرلیت و کمی پوست درخت یا کمپوست برگ مناسب است. اسیدیته مطلوب pH حدود ۵٫۵ تا ۶٫۵ (کمی اسیدی) است تا جذب عناصر غذایی بهتر انجام شود. گلدان حتماً سوراخ زهکش داشته باشد.

آب و کیفیت آب

خاک را یکنواخت مرطوب نگه دارید، اما از ماندابی شدن پرهیز کنید؛ معمولاً وقتی ۲ تا ۳ سانتی‌متر سطح خاک خشک شد آبیاری انجام شود. آب کم‌املاح (تصفیه یا مانده ۲۴ ساعته) به کاهش لکه و سوختگی نوک برگ کمک می‌کند.

مقابله به آفات اسپاتی فیلوم مونا لوا

آفات رایج اسپاتی فیلوم مونا لوا

شپشک آردآلود، کنه تارعنکبوتی و تریپس از آفات اصلی اسپاتی فیلوم مونا لوا هستند. شپشک آردآلود به صورت توده‌های سفید روی دمبرگ و پشت برگ دیده می‌شود و با ترشح عسلک، رشد قارچ دوده‌ای را تسهیل می‌کند. کنه تارعنکبوتی باعث زردی، لکه‌های نقره‌ای و تارهای نازک بین برگ‌ها می‌شود. تریپس نیز نوارهای نقره‌ای و لکه‌های قهوه‌ای روی پهنک برگ ایجاد می‌کند.

برای مقابله، ابتدا گیاه را قرنطینه و برگ‌ها را با پنبه آغشته به الکل ۷۰٪ یا محلول صابون مایع ملایم پاک کنید. سپس از حشره‌کش روغنی (روغن ولک سبک یا روغن‌های نئِم‌مبنا) طبق دستور برچسب استفاده کنید و پس از ۷ تا ۱۰ روز تکرار کنید.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

پوسیدگی ریشه و لکه برگی قارچی از مهم‌ترین بیماری‌های اسپاتی فیلوم مونا لوا هستند. آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف موجب سیاه و لهیده شدن ریشه و خم شدن برگ‌ها می‌شود. لکه‌های قهوه‌ای با هاله زرد روی برگ‌ها نشانه آلودگی قارچی است.

برای پیشگیری، از خاک سبک و دارای پرلیت استفاده کرده و فقط زمانی آبیاری کنید که سطح خاک خشک شده باشد. برگ‌های آلوده را حذف و از تماس قطرات آب با برگ‌ها در شب خودداری کنید. در صورت شدت بیماری، استفاده محدود و منطبق بر برچسب از قارچ‌کش‌های سیستمیک توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر اسپاتی فیلوم مونا لوا

مروری بر روش‌های تکثیر

اسپاتی‌فیلوم Spathiphyllum رقم «Mauna Loa Supreme» یک گیاه زینتیِ رایجِ آپارتمانی است و در خانه‌ها عمدتاً به‌صورت غیرجنسی تکثیر می‌شود. مطمئن‌ترین و متداول‌ترین روش، تقسیم بوته است؛ زیرا گیاه به شکل توده‌ای از ساقه‌های کوتاه و ریزوم‌مانند رشد می‌کند و به‌راحتی به چند بخش مستقل تبدیل می‌شود.

تقسیم بوته (روش خانگیِ اصلی)

بهترین زمان تقسیم، هنگام تعویض گلدان در بهار تا اوایل تابستان است. گیاه را از گلدان خارج کرده و خاک اطراف ریشه‌ها را به‌آرامی جدا کنید. هر بخش باید چند برگ سالم و ریشه‌های کافی داشته باشد؛ سپس با دست یا ابزار تمیز، توده را به چند قسمت تقسیم کنید.

هر قسمت را در گلدانی با زهکش مناسب و بستر سبک (مانند ترکیب پیت/کوکوپیت با پرلیت) بکارید. پس از کاشت، آبیاری کامل انجام دهید و چند هفته اول در نور غیرمستقیم و رطوبت نسبتاً بالا نگه‌داری کنید تا شوک تقسیم کاهش یابد.

تکثیر از بذر (کم‌کاربرد)

تکثیر بذری در محیط خانه کمتر رایج است، چون تشکیل بذر نیازمند گرده‌افشانی گل‌آذین و رسیدگی طولانی‌تری دارد و ویژگی‌های رقم ممکن است در نسل بذر یکنواخت نماند. در صورت دسترسی به بذر تازه، آن را سطحی در بستر مرطوب و استریل بکارید، دما را حدود 22–27°C و رطوبت را بالا نگه دارید تا جوانه‌زنی انجام شود.

کشت بافت (روش تولیدی)

در مقیاس تجاری، کشت بافت برای تکثیر سریع و یکنواخت به‌کار می‌رود؛ اما به تجهیزات و شرایط استریل نیاز دارد و برای نگه‌داری خانگی معمولاً عملی نیست.

عوارض جانبی - هشدار

عوارض برای انسان

اسپاتی‌فیلوم Mauna Loa Supreme حاوی بلورهای اگزالات کلسیم نامحلول است و در صورت جویدن یا بلع می‌تواند باعث سوزش و درد دهان و گلو، افزایش ترشح بزاق، تهوع و استفراغ شود. تماس شیره گیاه با پوست در برخی افراد ممکن است تحریک پوستی ایجاد کند و تماس با چشم می‌تواند سوزش و قرمزی به‌همراه داشته باشد.

خطرات برای حیوانات خانگی

این گیاه برای گربه و سگ سمی گزارش شده است و معمولاً علائمی مانند آبریزش دهان، پنجه‌کشیدن به دهان، کاهش اشتها، استفراغ و تورم لب‌ها یا زبان ایجاد می‌کند. در اغلب موارد علائم موضعی و متوسط است، اما در صورت تورم شدید یا مشکل تنفس نیاز به مراجعه فوری دامپزشکی دارد.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس اسپاتی‌فیلوم و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره شیپوری و جنس های آن