نام لاتين
inflated woundwort
دانستنیهای علمی
رده‌بندی و جایگاه گیاه‌شناسی
Stachys schtschegleevii از تیرهٔ نعناعیان (Lamiaceae) است؛ تیره‌ای با ساقه‌های چهارگوش، برگ‌های متقابل و اسانس‌های معطر. این گونه در جنس Stachys قرار می‌گیرد؛ جنسی بزرگ با تنوع بالا در نواحی معتدل نیمکرهٔ شمالی که از نظر ریخت‌شناسی و بوم‌شناسی بسیار متغیر است.
منطقه بومی و زیستگاه
این گیاه به‌عنوان گونه‌ای بومی ایران شناخته می‌شود و بیشتر با زیست‌بوم‌های کوهستانی و نیمه‌خشک ایران سازگار است. زیستگاه‌های گزارش‌شده برای گونه‌های نزدیک آن در این جنس شامل دامنه‌های سنگلاخی، مراتع کوهستانی، شیب‌های آفتاب‌گیر و خاک‌های کم‌عمق است؛ جایی که گیاه با پوشش کرکی و عادت رشدی مقاوم به تنش‌های خشکی و باد، توان بقا پیدا می‌کند.
تاریخچه کشف و نام‌گذاری
نام علمی Stachys از واژهٔ یونانی stachys به‌معنای «سنبله/خوشه» گرفته شده و به آرایش گل‌آذین در بسیاری از گونه‌ها اشاره دارد. صفت گونه‌ای schtschegleevii معمولاً در نام‌گذاری‌های گیاه‌شناسی برای بزرگداشت یک پژوهشگر یا گردآورنده (اغلب با ریشهٔ اسلاوی/روسی) به‌کار می‌رود و نشان‌دهندهٔ سنت رایج در تاکسونومی برای ثبت تاریخ علمی یک گونه است.
نام‌های رایج
در فارسی این گیاه با نام «پولک» شناخته می‌شود. در منابع عمومی، برای اعضای جنس Stachys در انگلیسی گاه از نام‌های Woundwort یا Hedge-nettle استفاده می‌شود، هرچند کاربرد این نام‌ها الزاماً اختصاصیِ همین گونه نیست و ممکن است به چندین گونهٔ نزدیک اطلاق گردد.
![گیاه پولک]()
خصوصیات - معرفی
گیاه "پولک" گیاهی علفی تا نیمه بوته ای است که به صورت نیمه خشبی و به طول 15 تا 30 سانتیمتر و دارای شاخه های متعدد که اکثراً از قسمت پایین منشعب گردیده اند و کلیه اندام های گیاه پوشیده از کرک های سفید رنگ می باشد.
برگ های آن بیضی شکل با حاشیه های صاف که در قسمت پشتی کرکدار و سفید رنگ و در سطح رویی خاکستری رنگ می باشد.
تعداد گل در هر تجمع تا شش عدد بوده و فاصله تجمعات در پایین بیشتر است. رنگ گل ها صورتی مایل به ارغوانی با کرک های ابریشمی در قسمت بیرون است.
![hedge nettle]()
دمای مورد نیاز
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نیاز
گستره وسیعی از خاک ها
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
برگ ها و سرشاخه های گیاه بعد از جمع آوری و خشک کردن به صورت وسیع در طب سنتی مورد استفاده قرار می گیرد.
از این گیاه برای ضد عفونی کردن مجاری ادراری، ضدالتهاب و ضدعفونی دستگاه تنفسی استفاده گسترده ای به عمل می آید.
دیگر خواص دارویی آن شامل: ضد عفونت داخلی زنان، ضد باکتری، ضد میکروب، ضد آسم، ضد سینوزیت، ضد سرماخوردگی، ضد روماتیسم، ضد التهاب، ضد عفونی نمودن مجاری ادراری، درمان عفونت‌های مجاری تنفسی است. همچنین از این گیاه به عنوان پنی سیلین گیاهی و طبیعی نیز یاد می شود .
این گیاه دارای ترکیبات شیمیایی از جمله ورباسکوزید و استاکزوئید و مشتقات کامفیک اسید و فلاونوئیدها می باشد.
![گیاه پولک - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
مقابله به آفات گیاه پولک
آفات مهم گیاه پولک (Stachys schtschegleevii)
شته‌ها و تریپس‌ها از مهم‌ترین آفات گیاه پولک هستند که با تغذیه از شیره گیاهی موجب زردی، پیچیدگی برگ و کاهش رشد می‌شوند. کنه‌های تارعنکبوتی نیز در شرایط گرم و خشک ظاهر شده و لکه‌های روشن روی برگ و تارهای نازک ایجاد می‌کنند. در خزانه‌ها و کشت گلدانی، حمله نماتدهای ریشه‌گره‌ای می‌تواند باعث زوال تدریجی بوته‌ها شود.
امراض قارچی و باکتریایی
پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از قارچ‌های خاکزاد مانند فیتوفتورا و رایزوکتونیا در خاک‌های سنگین و غرقاب‌شده شایع است و به پژمردگی ناگهانی بوته می‌انجامد. لکه‌برگی قارچی با لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه روی برگ‌ها ظاهر شده و در تراکم بالا موجب ریزش برگ می‌شود. در شرایط بهداشت ضعیف، پوسیدگی باکتریایی می‌تواند در زخم‌های ساقه و طوقه گسترش یابد.
روش‌های پیشگیری و مبارزه
مدیریت تلفیقی آفات و امراض برای گیاه پولک ضروری است. استفاده از بذر و قلمه سالم، ضدعفونی بستر کاشت و تأمین زهکشی مناسب، خطر بیماری‌های ریشه‌ای را کاهش می‌دهد. کنترل علف‌های هرز و تهویه مناسب بوته‌ها، رطوبت برگ را کم کرده و شیوع قارچ‌ها را محدود می‌کند. برای شته و تریپس، استفاده از صابون حشره‌کش، روغن‌های گیاهی و در صورت لزوم حشره‌کش‌های کم‌خطر توصیه می‌شود. حذف و سوزاندن بوته‌های آلوده، مهم‌ترین اقدام برای جلوگیری از گسترش بیماری‌های طوقه و ریشه است.
![گیاه پولک]()
نحوه تکثیر گیاه پولک
تکثیر این گیاه از طریق کشت یا پراکنش بذرهای آن صورت می گیرد.
با رسیدن بذرها، پراکنش بیشتر در مقیاس محلی رخ می‌دهد؛ دانه‌ها معمولاً در نزدیکی پایه مادری روی خاک می‌ریزند و با جریان آب‌های سطحی، حرکت خاک یا جابه‌جایی توسط جانوران کوچک می‌توانند اندکی دورتر منتقل شوند. بانک بذر خاک و جوانه‌زنی پس از فراهم شدن رطوبت و دمای مناسب نقش مهمی در پایداری جمعیت‌ها دارد.
جوانه‌زنی غالباً در فصل‌های معتدل و مرطوب (پس از بارندگی‌های پاییزه یا بهاره) موفق‌تر است. استقرار گیاهچه‌ها به بافت خاک، رقابت علفی و دسترسی به نور وابسته است؛ در رویشگاه‌های نیمه‌طبیعی، خاک‌های با زهکشی مناسب و رطوبت کافی شانس بقا را افزایش می‌دهند.
در برخی جمعیت‌ها، گسترش محدود رویشی می‌تواند از طریق چندساقه‌ای شدن پایه و رشد شاخه‌های نزدیک به سطح خاک رخ دهد، اما مکانیسم غالب پراکنش و نوسازی جمعیت در این گونه معمولاً بذر است.
Stachys inflata (پولک) یک گیاه دارویی از تیره نعنائیان است که در طب سنتی برای التهاب و مشکلات تنفسی/گوارشی به‌کار رفته است. با وجود کاربردهای بومی، مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت آن توصیه نمی‌شود، زیرا داده‌های بالینی کافی درباره دوز ایمن و تداخلات دارویی محدود است.
مصرف بیش از حد ممکن است باعث ناراحتی معده، تهوع یا سرگیجه شود. در صورت مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، داروهای فشارخون یا آرام‌بخش‌ها، قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید، چون امکان تشدید اثرات یا تداخل وجود دارد.
برگ‌ها و کرک‌های سطحی برخی گونه‌های Stachys می‌تواند در افراد حساس باعث خارش یا درماتیت تماسی شود؛ هنگام برداشت، از دستکش استفاده کنید. برای کودکان و حیوانات خانگی، مصرف خوراکی گیاهان دارویی ناشناخته می‌تواند خطرناک باشد؛ گیاه خشک یا تازه را دور از دسترس نگه دارید.