نام علمي
Sageretia Theezans Bonsai
دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی
Sageretia theezans از تیرهٔ Rhamnaceae (عنابسانان) است و در جنس Sageretia قرار میگیرد. این جنس شامل درختچهها و درختان کوچکِ همیشهسبز یا نیمههمیشهسبز است که بهطور کلی به سازگاری با شرایط گرم و نسبتاً خشک شناخته میشوند.
منطقه بومی و پراکنش
زادگاه S. theezans عمدتاً شرق و جنوبشرقی آسیا است و گزارشهای فلوریستی آن را از بخشهایی از چین (بهویژه نواحی جنوبی و شرقی)، همچنین پیرامون مناطق هماقلیم در آسیا ثبت کردهاند. پراکنش طبیعی آن با اقلیمهای موسمیِ گرم تا معتدلِ گرم همخوانی دارد.
زیستگاه و بومشناسی
این گونه معمولاً در حاشیهٔ جنگلها، دامنههای کمارتفاع، بیشهزارها و نواحی بوتهزار دیده میشود؛ زیستگاههایی که نور پراکنده تا آفتاب ملایم و خاکهای با زهکش مناسب دارند. از دید بومشناسی، توانایی تشکیل شاخهزایی متراکم و تحمل هرسپذیری بالا به آن کمک میکند در محیطهای بازترِ حاشیهای رقابت کند. ترکیب برگهای کوچک و ریزشاخهها، آن را برای فرمدهی بونسای از نظر مورفولوژیک مناسب میسازد.
تاریخچه و نامگذاری
نام علمی theezans در متون گیاهشناسی به پیوندهای تاریخیِ نامگذاری با منابع کلاسیک و توصیفهای اولیه در فلورهای آسیایی اشاره دارد. این گیاه در دهههای اخیر به دلیل ویژگیهای ریختشناسی (ریزبرگی و شاخهدهی) و قابلیت پاسخ به تربیت، در بازارهای باغبانی و بهویژه در قالب بونسای شناختهتر شده است؛ هرچند خاستگاه آن یک گونهٔ طبیعی در زیستبومهای آسیای شرقی است، نه گیاهی صرفاً زینتی.
![بونسای بادام پرسپولیسی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
12 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک سبک مخلوط خاک هوموسی و پیت و تورب
|
ساقه و پوست
بونسای Sageretia theezans دارای ساقههایی باریک تا نیمهچوبی است که با افزایش سن، بهتدریج حالت چوبی و پیچخورده پیدا میکنند و برای فرمدهی بونسای مناسباند. پوست ساقه معمولاً خاکستری تا قهوهای روشن است و در شاخههای مسنتر ممکن است کمی زبرتر و ترکدار به نظر برسد. شاخهزایی متراکم و تولید جوانههای جانبی فراوان، ظاهر تاج را پرپشت میکند.
برگها
برگها کوچک، بیضوی تا نیزهای کوتاه و چرمی و براق هستند و اغلب لبهای کمی دندانهدار دارند. اندازه برگها عموماً در مقیاس بونسای ریز و فشرده دیده میشود و رنگ آنها از سبز روشن در رشد جدید تا سبز تیره در برگهای بالغ تغییر میکند. رگبرگ میانی ظریف اما قابل مشاهده است و چیدمان برگها روی شاخهها نمایی منظم و متراکم ایجاد میکند.
گلها
گلها بسیار ریز و کمجلبتوجهاند و معمولاً به رنگ سفید مایل به کرم دیده میشوند. گلآذینها اغلب کوچک و در انتهای شاخهها یا در زاویه برگها تشکیل میشوند و به دلیل اندازه کم، بیشتر از نزدیک قابل تشخیصاند. تراکم گلدهی میتواند در گیاهان بالغ افزایش یابد و ظرافت مینیاتوری بونسای را تقویت کند.
میوه
پس از گلدهی، میوههای گوشتی کوچک تشکیل میشود که ابتدا سبز بوده و در رسیدگی به قرمز تا ارغوانی تیره/سیاه تغییر رنگ میدهند. این میوههای ریز، کنتراست رنگی جذابی در میان برگهای سبز ایجاد میکنند و یکی از شاخصههای زینتی گیاه به شمار میآیند.
![Mock Buckthorn]()
شرایط محیط رشد
دما و رطوبت مناسب بونسای بادام پرسپولیسی
بونسای Sageretia theezans محیط معتدل و بدون نوسان شدید دمایی را میپسندد. دمای ایدهآل بین ۱۸ تا ۲۶ درجه سانتیگراد است و در زیر ۸ درجه دچار آسیب میشود. محافظت از گیاه در برابر باد سرد و کولر مستقیم الزامی است. رطوبت نسبی حدود ۵۰–۷۰٪ با استفاده از سینی سنگریزه و آب یا مهپاشی ملایم روزانه مفید است.
نور و مکان قرارگیری
این بونسای به نور زیاد غیرمستقیم نیاز دارد. نور فیلترشده کنار پنجره جنوبی یا شرقی بهترین انتخاب است. تابش مستقیم و شدید ظهر میتواند باعث سوختگی برگها شود، درحالیکه کمبود نور موجب برگریزی و رشد علفی میشود. در فصول کمنور میتوان از نور مصنوعی کاملطیف استفاده کرد.
خاک، آبیاری و تهویه
بستر کشت باید سبک، با زهکش بالا و کمی اسیدی تا خنثی باشد؛ ترکیبی از آکاداما یا پرلیت، پیتماس و کمی خاک برگ پوسیده مناسب است. بین دو آبیاری، سطح خاک باید کمی خشک شود اما هرگز کاملاً خشک یا همیشه غرقاب نماند. گلدان دارای سوراخ زهکش و تهویه مناسب اطراف گیاه، بدون جریان هوای شدید، برای پیشگیری از بیماریهای قارچی ضروری است.
![Sageretia Theezans Bonsai]()
مقابله به آفات بونسای بادام پرسپولیسی
آفات رایج
در بونسای Sageretia theezans آفات مکنده شایعاند: شته، شپشک آردآلود و شپشک سپردار که باعث چسبندگی برگها (عسلک)، زردی، ضعف رشد و دودهزدگی میشوند. کنه تارعنکبوتی نیز در هوای خشک با لکهلکه شدن و خاکستری شدن برگها و گاهی تارهای ظریف دیده میشود. کنترل: قرنطینه گیاه آلوده، شستوشوی برگها با آب ولرم، پاکسازی موضعی با پنبه آغشته به الکل ۷۰٪ برای شپشکها، و در صورت تداوم، استفاده از صابون حشرهکش یا روغن ولک/نیم طبق برچسب. افزایش رطوبت و گردش هوا به کاهش کنه کمک میکند.
امراض و اختلالات مهم
پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از قارچهای خاکزاد مانند Pythium/Phytophthora) با ریزش برگ، سیاهی ریشه و بوی نامطبوع خاک همراه است و معمولاً از آبیاری زیاد و زهکش ضعیف ایجاد میشود. مدیریت: کاهش آبیاری، تعویض بستر به ترکیب بسیار سبک و زهکشدار، حذف ریشههای قهوهای و نرم، ضدعفونی ابزار، و در موارد شدید استفاده از قارچکش مناسب خاکزاد طبق دستور.
پیشگیری
نور کافی، آبیاری بر اساس خشک شدن سطح خاک، زهکشی عالی، و بازدید هفتگی پشت برگها بهترین راه کاهش آفات و بیماریهاست. از کوددهی سنگین هنگام آلودگی و از خیسکردن مداوم شاخوبرگ پرهیز کنید.
![بونسای بادام پرسپولیسی]()
نحوه تکثیر بونسای بادام پرسپولیسی
تولیدمثل طبیعی Sageretia theezans در زیستگاه
Sageretia theezans در طبیعت بهصورت درختچهای همیشهسبز رشد کرده و اصلیترین روش تولیدمثل آن بذر است. گلهای ریز معطر، حشرات گردهافشان را جذب کرده و پس از گردهافشانی، میوههای کوچک گوشتی تشکیل میشود. این میوهها توسط پرندگان خورده شده و بذرها از طریق دفع مدفوع در نقاط دورتر پراکنده میگردند. خواب بذر در طبیعت با گذر از دورهی سرما و رطوبت فصلی شکسته میشود و نهالهای جوان در بهار ظاهر میشوند.
روشهای تکثیر در خانه با بذر
برای بونسای بادام پرسپولیسی، بذرها را باید از میوهی کاملاً رسیده جدا و شسته و سپس ۲۴ ساعت در آب ولرم خیساند. بستر کاشت سبک (ترکیب کوکوپیت و پرلیت) آماده کرده، بذرها را سطحی بکارید و با لایه نازکی از خاک بپوشانید. رطوبت یکنواخت و دمای ۲۰–۲۵ درجه حفظ شود. جوانهزنی ممکن است چند هفته طول بکشد.
تکثیر رویشی با قلمه برای بونسای
سادهترین روش خانگی، قلمه نیمهچوبی در اواخر بهار و تابستان است. قلمههای ۸–۱۰ سانتیمتری با ۲–۳ گره انتخاب کرده، برگهای پایینی را حذف و انتهای آن را در هورمون ریشهزایی فرو ببرید. قلمهها را در مخلوط پرلیت و پیتماس قرار داده، گلدان را با پلاستیک شفاف پوشانده و در نور غیرمستقیم نگه دارید. پس از ریشهدهی، نشاها به گلدان اصلی بونسای منتقل میشوند.
![Mock Buckthorn]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره عناب و جنس های آن