راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - آزالیا بونسای

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - آزالیا بونسای
آزالیا بونسای (*Rhododendron simsii*) یک درختچه همیشه‌سبز زینتی از تیره خلنگیان است که به‌علت گل‌دهی پرپشت و رنگ‌های متنوع (صورتی، قرمز، سفید) در بونسای‌کاری بسیار محبوب است. در ایران معمولاً با نام «آزالیا» شناخته می‌شود و در جهان با نام‌های **Azalea** و **Florist’s azalea** رایج است. بهترین رشد در **نور زیادِ غیرمستقیم** یا نیم‌سایه (آفتاب ملایم صبح)، **دمای خنک تا معتدل** حدود 10–22°C و **رطوبت متوسط تا بالا** (حدود 50–70٪) رخ می‌دهد؛ گرمای خشک و آفتاب مستقیمِ تند موجب ریزش غنچه و سوختگی برگ می‌شود. از نظر ظاهری دارای برگ‌های کوچک، بیضوی و نسبتاً چرمی، شاخه‌بندی متراکم و گل‌های قیفی/شیپوری خوشه‌ای است. این گیاه بیشتر **کاربرد زینتی** دارد؛ در طب سنتی برخی گونه‌های *Rhododendron* ذکر شده‌اند، اما به‌طور کلی به‌علت وجود ترکیبات سمی (مانند گریانوتوکسین‌ها) **خوراکی/داروییِ خانگی توصیه نمی‌شود**.

Nargil_Rhododendron Simsii Bonsai
نام علمي
Rhododendron Simsii Bonsai
نام لاتين
Azalea Bonsai
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

این جنس درختچه های کوچک را شامل میشود و به ندرت درختان بزرگ در آن یافت میشود. کوچکترین گونه های در حال رشد به 10-100 سانتی متر بلندی قد میرسند و بزرگترین آنها که با نام giganteum R. ، منتشر شده است، بیش از 30 متر طول دارد.

آزالیا بونسای

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه آزالیا بونسای
متوسط
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  آزالیا بونسای
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  آزالیا بونسای
20 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  آزالیا بونسای
مخلوطی از پیت ماس، خاک برگ حاصله ازبرگهای کاج و کود دامی


ساقه و فرم کلی

Rhododendron simsii در قالب بونسای معمولاً به‌صورت درختچه‌ای متراکم با شاخه‌بندی ریز و نزدیک به هم دیده می‌شود. ساقه‌ها چوبی و نسبتاً شکننده‌اند و با افزایش سن، پوستۀ ساقه به رنگ قهوه‌ای تا خاکستری درآمده و بافتی کمی زبر پیدا می‌کند. گره‌های کوتاه و انشعاب‌پذیری بالا، امکان شکل‌دهی تاج فشرده و نیم‌کروی را فراهم می‌کند.


برگ‌ها

برگ‌ها ساده، بیضوی تا تخم‌مرغی، با نوک نسبتاً تیز و حاشیۀ صاف هستند. اندازه برگ در بونسای معمولاً کوچک‌تر حفظ می‌شود و اغلب در حدود ۲ تا ۵ سانتی‌متر طول دارد. سطح فوقانی برگ سبز تیره و نسبتاً براق است، در حالی‌که سطح زیرین روشن‌تر بوده و گاهی کرک‌های ظریف در امتداد رگبرگ‌ها مشاهده می‌شود. آرایش برگ‌ها روی شاخه‌ها متراکم است و به ایجاد نمای سبزِ یکدست کمک می‌کند.


گل‌ها

گل‌ها از شاخص‌ترین اندام‌های این آزالیا هستند و معمولاً در خوشه‌های انتهایی ظاهر می‌شوند. شکل گل قیفی تا قیفی-ستاره‌ای است و قطر آن بسته به رقم و شرایط رشد می‌تواند حدود ۳ تا ۷ سانتی‌متر باشد. رنگ گل‌ها بسیار متنوع است: سفید، صورتی، قرمز، ارغوانی و گاهی دو‌رنگ یا دارای لکه و رگه‌های تیره‌تر در گلوگاه. پرچم‌ها باریک و برجسته‌اند و در بسیاری از ارقام جلوه تزئینی گل را تقویت می‌کنند.


ریشه و بافت‌های زیرزمینی

ریشه‌ها عمدتاً سطحی، ظریف و رشته‌ای هستند و تمایل دارند در لایه‌های بالایی خاک گسترش یابند. این ویژگی با ظرف کم‌عمق بونسای سازگار است، اما به حساسیت بالاتر ریشه نسبت به فشردگی و اختلالات رطوبتی می‌انجامد.

Azalea Bonsai

شرایط محیط رشد

این گیاه به نور متوسط، حرارت معمولی، آبیاری متوسط تا زیاد، رطوبت ۷۰ تا ۹۰ درصد و خاک اسیدی احتیاج دارد.

مخلوطی از پیت ماس، خاک برگ حاصله ازبرگهای کاج و کود دامی برای پرورش این گیاه مناسب و مطلوب است.

هوای سرد برگها گیاه را سیاه می کند.

اگر در طول مدت زندگی آزاله، حلقه های سفید رنگی روی برگها مشاهده کردید، با یک سم حشره کش نفوذی هفته ای یکبار سمپاشی کنید تا علایم برطرف گردد. مواظب گلها باشید که سم روی آنها نریزد.

آزالیا باید مرطوب نگه داشته شود و تنها آب سبک را تحمل میکند. بهترین آب، آب باران است اگر در دسترس باشد و آب لوله کشی بهتر استdecalcified شود.

بهترین کود برای آن کودهای نوعی بوته از جنس خلنگ خاص ، که محتوی پتاسیم بیشتر از کودهای معمولی است. اما چوب از آزالیا بسیار شکننده و بسیار حساس به لمس شدن هستند.

Rhododendron Simsii Bonsai

مقابله به آفات آزالیا بونسای


آفات رایج آزالیا بونسای (Rhododendron simsii)

شایع‌ترین آفات شامل کنه تارعنکبوتی (زردی و لکه‌لکه شدن برگ، تارهای ریز)، شته (چسبندگی و پیچیدگی برگ)، شپشک آردآلود و سپردار (برجستگی‌های سفید/قهوه‌ای روی ساقه و پشت برگ) و تریپس (نقره‌ای شدن سطح برگ و ریزش غنچه) است. بازرسی هفتگی پشت برگ‌ها و غنچه‌ها کلید پیشگیری است.


روش‌های کنترل آفات

در آلودگی‌های خفیف، شست‌وشوی گیاه با آب ولرم و پاک‌کردن آفات با پنبه آغشته به الکل 70% مؤثر است. استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن نیم روی پشت برگ‌ها (با تکرار هر 7–10 روز، 2–3 نوبت) توصیه می‌شود. برای شپشک‌های مقاوم، روغن ولک/روغن‌های باغبانی طبق برچسب و در هوای خنک‌تر به‌کار رود. کنه‌ها با افزایش رطوبت، دوش آب و در صورت نیاز کنه‌کش اختصاصی کنترل می‌شوند؛ از مصرف بی‌رویه سموم عمومی که کنه را تشدید می‌کند پرهیز کنید.


بیماری‌های مهم و مقابله

پوسیدگی ریشه (Phytophthora) در اثر خاک سنگین و آبیاری زیاد رخ می‌دهد (پژمردگی، سیاهی ریشه). راهکار: تعویض بستر با مخلوط سبک و اسیدی، زهکشی عالی، کاهش آبیاری و در صورت لزوم قارچ‌کش‌های اختصاصی طبق برچسب. لکه‌برگی قارچی با تهویه بهتر، حذف برگ‌های آلوده و پرهیز از خیس‌کردن برگ‌ها کاهش می‌یابد. Botrytis روی گل‌ها در رطوبت بالا با حذف گل‌های پژمرده و جریان هوا کنترل می‌شود.

آزالیا بونسای

نحوه تکثیر آزالیا بونسای


مروری بر تکثیر آزالیا بونسای

Rhododendron simsii (آزالیا بونسای) عمدتاً به‌عنوان گیاه زینتی در خانه و باغ نگهداری می‌شود و بنابراین تکثیر آن بیشتر به روش‌های رویشی انجام می‌گیرد تا ویژگی‌های رقم، رنگ گل و فرم رشد حفظ شود. موفقیت تکثیر به داشتن بستر اسیدی، رطوبت پایدار و نور غیرمستقیم وابسته است.


قلمه ساقه (روش رایج خانگی)

قلمه‌گیری از شاخه‌های نیمه‌خشبی پس از پایان موج گلدهی یا در فصل رشد انجام می‌شود. قلمه ۶–۱۰ سانتی‌متری با چند برگ انتهایی انتخاب شده و برگ‌های پایینی حذف می‌گردد. استفاده از هورمون ریشه‌زایی و قرار دادن قلمه در بستر سبک و اسیدی مانند پیت‌ماس+پرلیت توصیه می‌شود. دمای ملایم، رطوبت بالا (مینی‌گلخانه) و تهویه برای جلوگیری از پوسیدگی ضروری است.


خوابانیدن (Layering) برای گیاهان مادر

در خوابانیدن، شاخه انعطاف‌پذیر به بستر خم شده، بخشی از پوست به‌نرمی خراش داده و زیر خاک اسیدی ثابت می‌شود تا ریشه تشکیل دهد. پس از ریشه‌دهی، شاخه از گیاه مادر جدا و به گلدان منتقل می‌گردد. این روش برای افراد مبتدی پایدارتر از قلمه است، اما زمان بیشتری می‌برد.


پیوند (برای ارقام خاص و بونسای حرفه‌ای)

پیوند روی پایه‌های سازگار رودودندرون می‌تواند برای افزایش یکنواختی یا بهره‌گیری از پایه مقاوم‌تر به کار رود. این روش بیشتر در تکثیر تجاری/حرفه‌ای استفاده می‌شود و نیاز به مهارت دارد.


تکثیر از بذر (کم‌تر توصیه‌شده)

بذرها ممکن است از نظر صفات گل و رشد یکنواخت نباشند. بذر روی بستر بسیار سبک و اسیدی سطحی پاشیده می‌شود و برای جوانه‌زنی به نور و رطوبت ثابت نیاز دارد. برای حفظ ویژگی رقم بونسای، بذر معمولاً گزینه اصلی نیست.

Azalea Bonsai

عوارض جانبی - هشدار

اغلب شکل و شمایل این درخت بونسای مسن را می توان با تقلب به دست آورد.

خرزهره هندی,Bonsai de Azaleia Grande
،بونسای گل صورتی

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس آزالیا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره خلنگیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.49 از ۵، بر اساس 318 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

سودابه شهشهانی 1392/05/30
سلام برگ های یکی از بنفشه های آفریقایی من به طرف پشت برگ لوله شده اند و روی سطح برگ ها فرورفتگی هایی ظاهر شده در عین حال نوک برگ ها به سمت خاک خم شده ممنون می شوم راهنماییم کنید.
جواد فلاح جمشيدي 1392/02/21
سلام. ميشه آزاليا رو با بذر كشت كرود و به گياه رسيد يا حتماً بايد كل بزرگ شده را خريداري كنيم؟به دليل گروني اون پرسيدم
علی شیخ الاسلامی 1391/05/18
با سلام نحوه خرید بونسای آزالیا از نمونه های ارائه شده در وب سایت را توضیح داده و راهنمایی فرمایید
افشين تهرانى 1392/03/15
باعرض سلام،آيا ميتوان از ريشه گياهان براى ساخت بونساى استفاده کرد بطريقى که ريشه ها رو به بالا وتنه در خاک قرار بگرد و ريشه ها حکم شاخه ها را پيدا کنند؟ متشکرم
فرزین 1391/06/12
سوال
با سلام بنده یک عدد آزالیای بونسای احتیاج دارم

ثبت پرسش یا نظر جدید