این گیاه با نام علمی Ravenala madagascari و نام مرسوم (Traveler’s Palm) که به فارسي نخل مسافر (راونالا ماداگاسکاری) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Strelitziaceae بومي بومی ماداگاسکار، در مناطق گرمسیری و مرطوب، معمولاً در کنار رودخانهها و زمینهای آفتابی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی، مرطوب ولی با زهکشی مناسب، کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH 5.5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Ravenala madagascari
نام لاتين
Traveler’s Palm
ردهبندی و نامشناسی
Ravenala madagascariensis که در فارسی به «نخل مسافر» یا «راونالا ماداگاسکاری» شناخته میشود، از خانواده Strelitziaceae است و برخلاف نام رایجش، نخل واقعی (Arecaceae) نیست. جنس Ravenala در حال حاضر عمدتاً تکگونهای محسوب میشود و همین گونه، نماینده شاخص آن است. نام جنس از واژه مالاگاسی «ravinala» به معنای «برگ درخت جنگل» گرفته شده است و به پهنی برگها اشاره دارد.
منطقه بومی و پراکنش
زادگاه اصلی نخل مسافر جزیره ماداگاسکار در اقیانوس هند است؛ جایی که بهصورت بومی در جنگلهای مرطوب و حاشیه رودخانهها رشد میکند. این گونه در قرنهای اخیر به عنوان گیاه زینتی و نمادین به مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری جهان، از جمله آفریقا، آمریکای جنوبی، کارائیب و جنوب آسیا معرفی شده است. در بسیاری از این مناطق، گیاه بهصورت طبیعیشده اما نه تهاجمی حضور دارد.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی راونالا شامل مناطق گرم، مرطوب و آفتابی با خاکهای عمیق و زهکشیخوب است. در ماداگاسکار اغلب در حاشیه جنگلهای بارانی، حاشیه تالابها و فضاهای باز رشد میکند. ساختار بادبزنی برگها آب باران را در غلاف خود ذخیره میکند که در طبیعت میتواند منبع آب موقت برای پرندگان و جانوران کوچک باشد. گلهای سفید تا مایلبهکرم آن، توسط پرندگان و خفاشهای بومی گردهافشانی میشوند.
تاریخچه و اهمیت فرهنگی
نخل مسافر از قرن هفدهم توسط گیاهشناسان اروپایی توصیف و بهسرعت به عنوان نماد چشماندازهای استوایی و باغهای گیاهشناسی شناخته شد. نام «درخت مسافر» از این باور سنتی میآید که آب جمعشده در غلاف برگها میتواند تشنگی مسافران را برطرف کند. در فرهنگ ماداگاسکار، راونالا علاوه بر جنبه زینتی، در معماری سنتی (برای پوشش سقفها و حصارها) بهکار رفته و نشانهای از هویت گیاهان منحصربهفرد این جزیره به شمار میرود.
خصوصیات - معرفی
شکل و ساختمان کلی گیاه
Ravenala madagascariensis که به «درخت مسافران» مشهور است، در حقیقت درخت نیست بلکه یک گیاه علفی چوبی است. این گیاه رشدی ستونی تا ارتفاع حدود ۶ تا ۹ متر دارد و ظاهر آن شبیه نخل و موز است. قاعده گیاه از غلاف برگهای فشرده و متداخل تشکیل میشود که ظاهری شبیه تنه درخت ایجاد میکنند.
ساقه و قاعده گیاه
ساقه حقیقی کوتاه و ضخیم است و درون غلاف برگها پنهان میماند. با پیر شدن گیاه، بخش پایینی غلافها خشک شده و قهوهای رنگ میشود و حالت تنهای استوانهای و نسبتاً صاف ایجاد میکند. بافت ساقه اسفنجی و آبدار است و میتواند مقداری آب ذخیره کند.
برگها
برگها بزرگ، پهن و مستطیلی تا نیزهای شکل هستند و طول آنها گاهی به ۳ متر میرسد. پهنک برگها سبز براق در سطح فوقانی و کمی روشنتر در سطح زیرین است. برگها بر روی دمبرگهای بلند و محکم قرار گرفتهاند و به طور منظم روی یک محور افقی چیده میشوند و منظری شبیه بادبزن یا بال پرنده ایجاد میکنند. با گذشت زمان، حاشیه پهنک بر اثر باد پاره شده و ظاهری پرمانند پیدا میکند.
گلآذین و گلها
گلها در گلآذینهای سنبلهای ضخیم و افقی در میان برگها ظاهر میشوند. هر گلآذین از براکتههای قایقیشکل و سبز تا سبز مایل به زرد تشکیل شده که درون آنها گلهای سفید مومی قرار دارند. گلها دارای گلبرگهای سفید و ضخیماند و در نور کم نیز جلوهای چشمگیر دارند. کاسبرگها سبز و باریک بوده و لوله گلی نسبتاً دراز را تشکیل میدهند.
میوه و دانهها
میوه به صورت کپسول کشیده و سبز است که پس از رسیدن میترکد. دانهها سیاه بوده و با پوشش بیرونی آبی تا آبی مایل به بنفش روشن احاطه شدهاند. این رنگ آبی درخشان از ویژگیهای بارز ظاهری دانهها است و در پراکنش توسط پرندگان نقش دارد.
شرایط نگهداری نخل مسافر (راونالا ماداگاسکاری)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی غنی از مواد آلی، مرطوب ولی با زهکشی مناسب، کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH 5.5 تا 7)
|
نور مناسب برای رشد نخل مسافر
راونالا ماداگاسکاری به نور بسیار زیاد و فیلترشده نیاز دارد. بهترین مکان، جایی است که نور شدید و غیرمستقیم دریافت کند؛ مانند نزدیکی پنجره جنوبی یا شرقی با پرده نازک. در فضای باز، در اقلیمهای گرم، در مکانی با آفتاب صبح و سایه ملایم بعدازظهر کاشته میشود. کمبود نور باعث رشد ضعیف و کوچک ماندن برگها میشود، در حالیکه آفتاب تند ظهر میتواند سوختگی حاشیه برگها را ایجاد کند.
دما و شرایط حرارتی
این گیاه بومی ماداگاسکار و دوستدار گرماست. دمای ایدهآل بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و به سرما حساس میباشد. دماهای زیر ۱۰ درجه سانتیگراد به برگها آسیب میزند و در یخبندان احتمال از بین رفتن گیاه زیاد است. در فضای داخلی باید از قرار دادن گیاه در مسیر مستقیم باد کولر یا کنار شوفاژ داغ خودداری کرد تا شوک حرارتی ایجاد نشود.
رطوبت و آبیاری
نخل مسافر رطوبت نسبی متوسط تا بالا را ترجیح میدهد. در محیطهای خشکِ آپارتمانی میتوان با مهپاشی ملایم روی هوا (نه روی تاج جوان) یا استفاده از زیرگلدانی سنگریزهدار، رطوبت را افزایش داد. آبیاری باید منظم باشد؛ خاک کمی مرطوب بماند اما هرگز باتلاقی نشود. قبل از آبیاری بعدی، خشک شدن سطح ۲–۳ سانتیمتری خاک کافی است. زهکش گلدان حتماً باید مناسب باشد.
خاک و تغذیه
این گیاه به خاکی عمیق، غنی و با زهکشی خوب نیاز دارد. ترکیب خاک باغچه سبک، کود دامی یا کمپوست پوسیده و پرلیت یا ماسه شسته گزینه مناسبی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶–۷) بهترین رشد را فراهم میکند. در فصل رشد (بهار و تابستان) میتوان هر ۴–۶ هفته از کود کامل متعادل با دوز رقیق استفاده کرد و در پاییز و زمستان تغذیه را کاهش داد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :