۱۴۰۴ ششم دی

قهوه وحشی برگ‌براق

این گیاه با نام علمی Psychotria nervosa و نام مرسوم (Shinyleaf Wild Coffee) که به فارسي قهوه وحشی برگ‌براق ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rubiaceae بومي بومی جنوب فلوریدا، کارائیب، آمریکای مرکزی و بخش‌هایی از شمال آمریکای جنوبی؛ در جنگل‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری سایه‌دار مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های لومی تا شنی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

Psychotria nervosa که در فارسی گاه «قهوه وحشی برگ‌براق» نامیده می‌شود، به خانواده Rubiaceae (تیره قهوه) تعلق دارد. این خانواده شامل جنس‌های اقتصادی مهمی مانند Coffea (قهوه) و Cinchona (کینین) است. جنس Psychotria یکی از بزرگ‌ترین جنس‌های گیاهی است و بیش از هزار گونه گرمسیری در آن توصیف شده‌اند. وجود برگ‌های متقابل، میان‌گره‌های مشخص و ساختار گل‌آذین، از ویژگی‌های رده‌بندی این تیره و این جنس است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زادگاه اصلی Psychotria nervosa نواحی گرم و نیمه‌گرمسیری آمریکای شمالی و مرکزی است. این گونه به‌طور طبیعی در فلوریدای جنوبی، باهاما و برخی جزایر کارائیب یافت می‌شود. گیاه بیشتر در حاشیه جنگل‌های همیشه‌سبز، تپه‌های شنی ساحلی و جنگل‌های کاج بومی رشد می‌کند. در بسیاری از مناطق، این گونه به‌عنوان بوته بومی در احیای زیست‌بوم‌های تخریب‌شده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Psychotria nervosa در زیرآشکوب جنگل‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری به‌خوبی رشد می‌کند و نسبت به سایه نیمه‌تحمل‌پذیر است. خاک‌های نسبتاً مرطوب، با زهکش خوب و غنی از مواد آلی برای رشد مطلوب آن ضروری است. میوه‌های قرمز و درخشان این گیاه منبع غذایی مهمی برای پرندگان بومی به‌شمار می‌آیند و در پراکنش بذر نقش اساسی دارند. همچنین حضور این گونه در ترکیب بوته‌زارهای طبیعی، به حفظ تنوع زیستی حشرات گرده‌افشان کمک می‌کند.

تاریخچه بررسی علمی و کاربردها

جنس Psychotria از قرن هجدهم میلادی توسط گیاه‌شناسان استوایی مورد توجه قرار گرفت، زیرا بسیاری از گونه‌های آن حاوی آلکالوئیدها و متابولیت‌های ثانویه فعال زیستی هستند. هرچند Psychotria nervosa نسبت به برخی خویشاوندان خود شهرت اتنوبوتانیکی کمتری دارد، اما به‌عنوان مدل مطالعه روابط گیاه–پرنده و نقش بوته‌های بومی در پایداری اکوسیستم‌های ساحلی فلوریدا مطرح است. در باغبانی بومی، این گونه برای ایجاد پرچین‌های طبیعی، جلب گرده‌افشان‌ها و تقویت زیستگاه حیات‌وحش استفاده می‌شود.

خصوصیات - معرفی

معرفی کلی اندام‌های گیاه Psychotria nervosa

Psychotria nervosa که به نام قهوه وحشی برگ‌براق شناخته می‌شود، یک درختچه همیشه‌سبز از تیره روبیاسه است. تمام اندام‌های هوایی گیاه ظاهری براق، نسبتاً ظریف و تزئینی دارند که آن را برای کاشت زینتی مناسب می‌کند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی چوبی، راست و معمولاً چندساقه‌ای است و در شرایط مناسب به ارتفاع حدود ۱ تا ۲ متر می‌رسد. پوست ساقه در جوانی سبز تا سبز مایل به قهوه‌ای و صاف است و با افزایش سن، قهوه‌ای‌تر و کمی خشن می‌شود. شاخه‌ها منظم و نسبتاً متراکم‌اند و در مقطع گرد با میان‌گره‌های کوتاه تا متوسط دیده می‌شوند. شکستگی شاخه‌ها معمولاً نرم و انعطاف‌پذیر است که نشان از بافت چوبی ظریف دارد.

برگ‌ها

مهم‌ترین ویژگی ظاهری این گونه، برگ‌های بزرگ و بسیار براق آن است. برگ‌ها ساده، کامل و متقابل‌اند و معمولاً ۸ تا ۱۵ سانتی‌متر طول و ۳ تا ۶ سانتی‌متر عرض دارند. شکل برگ‌ها بیضوی تا بیضوی-کشیده با نوک باریک و گاهی کمی تیز است. سطح فوقانی برگ سبز تیره، براق و چرمی‌مانند و سطح زیرین روشن‌تر و مات‌تر است. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگ‌های جانبی به‌صورت موازی-کمانی از آن منشعب می‌شوند و تا حاشیه ادامه می‌یابند.

گل‌ها

گل‌ها کوچک اما متعدد هستند و به صورت خوشه‌های چتری یا خوشه‌ای متراکم در انتهای شاخه‌ها تشکیل می‌شوند. رنگ گل‌ها عمدتاً سفید تا سفید مایل به کرم است که تضاد زیبایی با برگ‌های تیره ایجاد می‌کند. هر گل دارای لوله کوتاه و کاسبرگ‌های کوچک است و معمولاً پنج‌پر به نظر می‌رسد. گل‌ها از نظر اندازه چند میلی‌متر بیشتر طول ندارند، اما به دلیل تجمع گروهی، به‌خوبی در میان برگ‌ها دیده می‌شوند.

میوه و دانه

میوه‌ها سته‌های کوچک، بیضوی تا کروی و ابتدا سبز هستند که در زمان رسیدگی به قرمز درخشان تبدیل می‌شوند. قطر میوه‌ها حدود ۵ تا ۸ میلی‌متر است و معمولاً دو دانه درون هر میوه وجود دارد. رنگ قرمز براق میوه‌ها در کنار برگ‌های سبز تیره، جنبه زینتی گیاه را تقویت می‌کند.

شرایط نگهداری قهوه وحشی برگ‌براق

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های لومی تا شنی غنی از مواد آلی با زهکشی خوب؛ مرطوب ولی بدون ماندابی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)

دمای مناسب برای رشد Psychotria nervosa

گیاه Psychotria nervosa بومی مناطق گرمسیری فلوریدا و کارائیب است و به دمای ملایم و پایدار نیاز دارد. دامنه دمای ایده‌آل این گیاه بین 18 تا 28 درجه سانتی‌گراد است و در دمای کمتر از 10 درجه ممکن است دچار آسیب برگی و ریزش برگ شود. از شوک دمایی، بادهای سرد و قرارگیری نزدیک کولر یا بخاری باید اجتناب شود. در فضای باز، کشت در مناطق بدون یخبندان توصیه می‌شود.

رطوبت و آبیاری

Psychotria nervosa عاشق رطوبت است و در محیط‌های مرطوب جنگل‌های نیمه‌سایه رشد طبیعی دارد. رطوبت نسبی بالای 60٪ برای حفظ شادابی برگ‌های براق و کاهش قهوه‌ای شدن نوک برگ‌ها ضروری است. آبیاری باید منظم و یکنواخت باشد؛ خاک همیشه اندکی مرطوب بماند اما غرقابی نشود. استفاده از زیرگلدانی پر از سنگ‌ریزه و آب، مه‌پاشی ملایم و نگه‌داشتن گیاه در کنار سایر گیاهان، رطوبت محیط را افزایش می‌دهد.

نور مناسب

این گونه در زیرسایه‌ی درختان جنگلی رشد می‌کند، بنابراین نور فیلترشده، نیم‌سایه تا سایه‌ی روشن بهترین شرایط نوری برای آن است. تابش مستقیم آفتاب، به‌ویژه آفتاب تند ظهر، سبب سوختگی و کمرنگ شدن برگ‌ها می‌شود. در محیط آپارتمان، قرار دادن گیاه در فاصله‌ای از پنجره‌ی جنوبی یا در کنار پنجره‌ی شرقی با پرده نازک توصیه می‌شود.

خاک، زهکشی و تغذیه

Psychotria nervosa به خاکی غنی، سبک و با زهکشی خوب نیاز دارد. مخلوطی از خاک برگ، پیت‌ماس یا کوکوپیت به همراه کمی پرلیت یا ماسه شسته، بستری ایده‌آل فراهم می‌کند. خاک باید اندکی اسیدی تا خنثی باشد و از خاک‌های سنگین رسی یا کاملاً قلیایی اجتناب شود. وجود زهکش کافی در گلدان برای جلوگیری از پوسیدگی ریشه ضروری است. تغذیه ماهانه در فصل رشد با کود کامل متعادل (مثلاً 20-20-20 رقیق) به حفظ رشد متراکم و برگ‌های براق کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

درخت گل سوزنی قهوه جنیپاپو قهوه چاریریانا

  محسن شهاب الدین