گل ناز آفتابی؛ فرش رنگیِ مقاوم به گرما و کم‌آبی برای باغچه و گلدان

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
گل ناز آفتابی؛ فرش رنگیِ مقاوم به گرما و کم‌آبی برای باغچه و گلدان
گل ناز آفتابی (*Portulaca grandiflora*) گیاهی علفی، یک‌ساله و خزنده از تیرهٔ Portulacaceae است که به‌علت گل‌دهی فراوان در فضای باز کشت می‌شود. در ایران معمولاً با نام‌های «ناز آفتابی» و «گل ناز» شناخته می‌شود و در جهان با نام‌های *Moss rose* و *Sun rose* رایج است. ساقه‌ها گوشتی و منشعب‌اند و برگ‌ها باریک تا استوانه‌ای، آبدار و کوچک هستند. گل‌ها درشت، رنگارنگ (سفید، زرد، نارنجی، صورتی، قرمز و…)، اغلب پرپر در ارقام زینتی، و معمولاً در آفتاب کامل باز می‌شوند.

از نظر شرایط رشد، نور کامل و مستقیم خورشید برای گل‌دهی مطلوب ضروری است (سایه باعث کاهش گل‌دهی می‌شود). به گرما مقاوم است و در دمای حدود 20–35 درجهٔ سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد؛ به سرما و یخبندان حساس است. نیاز آبی کم تا متوسط دارد و به خشکی نسبتاً مقاوم است؛ آبیاری زیاد و رطوبت بالای خاک می‌تواند موجب پوسیدگی ریشه شود. خاک سبک با زهکشی بسیار خوب (شنی-رسی سبک) مناسب‌تر است. این گیاه بیشتر کاربرد زینتی و پوششی در باغچه و گلدان دارد و برخلاف خرفهٔ خوراکی (*P. oleracea*) کاربرد دارویی/صنعتی شاخص و رایجی برای آن گزارش نمی‌شود.

Nargil_Portulaca Grandiflora
نام علمي
Portulaca Grandiflora
نام لاتين
moss rose
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

Portulaca grandiflora یک گیاه گلدار در خانواده Portulacacea ، بومی آرژانتین ، جنوب برزیل و اروگوئه است. همچنین در جنوب آسیا دیده می شود و به طور گسترده ای در بسیاری از مناطق بالکان گسترش یافته است. در بنگلادش نیز موجود است و با نام "زمان Fuul" ، به معنی "گل زمان" ، به این دلیل که گل تا به یک زمان خاص به شکوفه میرسد نام گذاری شده است.

گل ناز آفتابی

خصوصیات - معرفی

این گیاه در ابتدا کوچک است ، اما با رشد سریع سالانه به 30 سانتی متر بلندی میرسد، هر چند که معمولا کمتر از این است. با این حال اگر به درستی کشت شود به راحتی می تواند به این ارتفاع برسد. برگ های آن ضخیم و گوشتی ، تا 2.5 سانتی متر ، مرتب و متناوب در خوشه های کوچک است. گل ها با قطر 2.5 تا 3 سانتی متر با پنج گلبرگ به رنگهای متغیر قرمز ، نارنجی ، صورتی ، سفید و زرد است.

گل ناز دارای ارقام متعدد میباشد و بعضاً دارای گل هایی با دو گلبرگ اضافی میباشند و در رنگ بسیار تنوع دارند. گل ناز به طور گسترده در آب و هوای معتدل به عنوان یک گیاه زینتی پرورش داده میشود.

گل ناز یكی از مهمترین گلهایی است كه در باغهای قدیمی كشت می ‌شد و معمولاً برای كاشت آن محل خاصی را در نظر می گرفتند. بذر آن بسیار ریز است. كشت آن بوسیله بذر انجام می شود و شبیه به چمن كاری است.

این گیاه را در پارکها، باغهای صخره ای، چمن کاريها، ميادين و بولوارها برای تزیین، رایج است.

moss rose

شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز گل ناز آفتابی
20 درجه سانتیگراد
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز گل ناز آفتابی
کمی خشک
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه گل ناز آفتابی
خیلی زیاد
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز گل ناز آفتابی
خاک سبک و شني و يا خاک باغچه

این گیاه نیاز به نور خورشید کافی و خاک به خوبی زهکشی شده دارد. نگهداری و پرورش آن بسیار آسان است. این گیاه می تواند در میان سنگ های کنار جاده و یا پیاده رو رشد کند.

گل ناز تا حدی تحمل خشکی را دارد، اما بهترین گل را با آبیاری به طور منظم می توان ایجاد کرد.

بهترین خاک، خاک سبک و شني و يا خاک مرغوب باغچه با مقداري خاک برگ، يا کود دامي میباشد

از آفات و بيماريها رایج آن شته می باشد که به گياه جوان خسارت وارد مي نمايد و حساس به مرگ گياهچه مي باشد

گل ناز مکانهای آفتاب گیر و گرم را میپسندد و خاک آن باید تا حدودی سبک و همیشه مرطوب باشد و آبیاری آن به صورت روزانه انجام میگیرد.

Portulaca Grandiflora

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

برگ و ساقه

ژل مخاطی برگ و ساقه به‌صورت موضعی برای تسکین التهاب و خارش بررسی شده است. کاربرد بالقوه در پمادهای ترمیم‌کننده و مرطوب‌کننده گزارش می‌شود.

گل‌ها

گل‌ها حاوی بتالائین‌ها هستند. این رنگدانه‌ها به‌عنوان رنگ طبیعی در فرمولاسیون دارویی و آرایشی به‌کار می‌روند.

دانه‌ها و روغن

روغن دانه دارای اسیدهای چرب و توکوفرول‌هاست. به‌عنوان امولینت در کرم‌ها و بالم‌ها و برای بهبود پایداری اکسیداتیو استفاده می‌شود.

موسیلـاژ

موسیلـاژ کل گیاه غلظت‌دهنده و پایدارکننده سوسپانسیون در فرمولاسیون‌های دارویی است. جایگزین زیست‌پایه‌ای برای پلیمرهای مصنوعی در دارورسانی و صنایع فرمولاسیون است.

راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل ناز آفتابی

مقابله به آفات گل ناز آفتابی

آفات رایج

شته، مگس سفید و کنه تارعنکبوتی شیره‌خوارند و موجب زردی و پیچیدگی برگ می‌شوند. کنترل: شست‌وشوی برگ‌ها، تله زرد، رهاسازی کفشدوزک یا استفاده از صابون حشره‌کش و روغن نیم. در آلودگی شدید، هرس بخش‌های بدحال ضروری است.

بیماری‌ها

پوسیدگی ریشه/بوته‌میری (Pythium، Rhizoctonia) در بستر خیس رخ می‌دهد؛ کپک خاکستری در رطوبت بالا دیده می‌شود. علائم: افتادگی ناگهانی، سیاهی طوقه، کپک خاکستری. پیشگیری: بستر سبک و زهکش مناسب، ضدعفونی بذر، آبیاری صبحگاهی.

پیشگیری و مدیریت

نور کامل، آبیاری عمیق و کم‌تکرار، گردش هوا و حذف بقایای گیاهی خطر آفات و امراض را کم می‌کند. از آبیاری پاششی و تراکم زیاد بپرهیزید.

گل ناز آفتابی

نحوه تکثیر گل ناز آفتابی

ساده ترین روش ازدیاد و تکثیر این گیاه از طریق بذر می باشدکه بذر آن در فصل پاییز در کپسولهای کوچکی تشکیل میشود و کاشت بذر از ماه فروردین تا خرداد در خاک سبک صورت میگیرد.

روش دیگر ازدیاد گل ناز تهیه قلمه از ساقه های گوشتی و کاشت آن در خاکهای نرم و سبک است که بعد از چند روز قلمه های ریشه دار شده در محل اصلی کاشته میشوند و در مدت کوتاهی شروع به گلدهی خواهند کرد.

moss rose

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس گلِ ناز و همه گونه های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.4 از ۵، بر اساس 648 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

ارغوان 1395/11/09
با سلام و خسته نباشید.گل ناز من داره از بین می ره فقط چند شاخه ازش مونده،چرا داره اینطوری میشه؟؟چیکارش کنم؟؟تصویر ارسالی کاربریه سوال دیگه هم داشتم.گیاه پرپینی ام دچار مشکل شده؟؟روس ساقه اش تعدادی پوسیدگی ایجاد شده؟؟تصویر ارسالی کاربر
عادل قادران 1391/12/24
سلامبرگهای یک گل ناز فرانسوی زرد شده است. چه باید بکنم ؟
بهار ج 1391/09/12
با سلام و خسته نباشید و با تشکر از سایت خوب و مفیدتون ، من مدت یکماه هست که گل ناز گرفتم ، از هفته دوم برگها شروع به زرد شدن کردن و پژمرده شدن و بیحال که مجبور میشدم برگها رو جدا کنم از ساقه، گلدون پر از برگهای شاداب . آبدار بود ولی الان ساقه ها خالی شده و برگها بی حال و زرد شدن، گلدون رو در جای نورگیر نگه داری میکنم، آفتاب مستقیم نمیگیره اما نور میگیره و هروقت هم رطوبت خاک کم شد آب میدم به گل و در جای گرم نگه داری میکنم، هرزگاهی جاش رو تغیید میدم و به جای پر نورتر میبرممیشه لطف کنین راهنماییم کنین مشکل چیه که گلدونم مث قبل شاداب نیست!
ندا . 1394/04/18
با سلام دو تا از گلدونام كه يكي  گل ناز يخي و  نيلوفر پيچ  دارم داخل خاكش مورچه افتاده ميشه لطفا راهنماييم كنين كه چه كار كنم؟ باتشكر
پیمان ایرانی 1390/11/11
با سلام ما خوزستانیا نمیدونم بگم همه جاش یا فقط بهبهان یه سبزی خوراکی داریم که طبع خنکی یا همون سردی داره.که اسم های مختلفی ازش شنیدم خرفه پرپین، یا پیرگ که فکر کنم اسمیه که بهبهنیا روش گذاشتن حالا یه گیاه دیدم که شبیه همون خرفه هست که این یکی رو تو گلدون و به عنوان گیاه زینتی و با اسم خرفه ای یا پرپینی میگن که هیچ جا تو وب چیزی یا مطلبی یا عکسی ازش ندیدم اسم علمیشو میخام و طریقه نگهداریش اگه لینکی ازش دیدین حالا به هر زبونی لاتین و ... اونم بزارین
تصویر ارسالی کاربر

ثبت پرسش یا نظر جدید