Portulaca pilosakiss-me-quick که به فارسی پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار نامیده میشود، گیاهی از خانواده گل ناز بومی آسیا و آمریکا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل خاک: خاک های سبک با مواد غذایی کافی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Portulaca pilosa
ردهبندی گیاهشناسی
Portulaca pilosa از تیرهٔ Portulacaceae (نازپاییان) و از جنس Portulaca است؛ جنسی که با ساقههای گوشتی و توان سازگاری با خشکی شناخته میشود. اپیتت گونهای pilosa به معنی «پرزدار» است و به وجود کرکهای ظریف روی اندامهای رویشی اشاره دارد.
منطقهٔ بومی و پراکنش
این گونه عمدتاً بومی قارهٔ آمریکا، بهویژه نواحی گرمسیری و نیمهگرمسیری است و در بخشهایی از آمریکای شمالی (جنوب)، آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی گزارش میشود. به دلیل کشت بهعنوان گیاه زینتی و همچنین پراکنش اتفاقی، در برخی مناطق دیگر نیز بهصورت معرفیشده دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه طبیعی Portulaca pilosa اغلب مناطق باز و آفتابگیر با خاکهای سبک، شنی یا سنگریزهای و زهکشی بالا است؛ از جمله حاشیهٔ راهها، زمینهای disturbed و دشتهای خشک. بافت گوشتی اندامها به ذخیرهٔ آب کمک میکند و کرکها میتوانند در کاهش تعرق و تعدیل دمای سطحی نقش داشته باشند.
دانستنیهای تاریخی و نامشناسی
گونههای جنس Portulaca از دیرباز در منابع گیاهشناسی مناطق گرم دنیا ثبت شدهاند و با گسترش باغبانی در سدههای اخیر، برخی گونهها به مجموعههای زینتی وارد شدند. تمایز Portulaca pilosa در متون ردهبندی بر پایهٔ ویژگیهایی مانند کرکدار بودن و الگوی رشد خزنده/پهنشونده و سازگاری با زیستگاههای خشک صورت گرفته است.
![پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار]()
![پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار]()
خصوصیات - معرفی
"پورتولاکا پیلوسا" گیاهی از جنس و خانواده گل ناز می باشد. این گیاه بومی آسیا و آمریکا است. در آمریکا از ایالت متحده و جزایر کاریب تا برزیل پراکنش دارد. نام گونه ی این گیاه از کلمه ی pilose گرفته شده که نشان دهنده ی وجود کرک ها و موهای ریز در این گیاه است. این گونه گیاهی دارای شکل های مختلفی است و به نظر می رسد با بلوغ گیاه ، شکل برگ ها نیز تغییر یافته است. برگ های بالغ باریک، کوتاه و در برخی قسمت ها نیمکره ای شکل هستند. خصوصیات فیزیکی متنوع می تواند ناشی از شرایط رشدی باشد که گیاه در آن پرورش می یابد. گیاهانی که در آب و هوای خشک پرورش می یابند، تمایل به تولید کرک های انبوه تری دارند. ولی گیاهانی که در آب و هوای مرطوب تر رشد می کنند، کرک های کمتری تولید می کنند. همچنین گیاهانی که در آب و هوای گرم و مرطوب پرورش می یابند، شاخه های اولیه ی زیادی در مدت زمانی کوتاه تولید می کنند که پس از تولید شاخه های ثانویه، رشد برافراشته خواهند داشت. اما گیاهان رشد یافته در آب و هوای سرد و خشک، در ابتدا رشد برافراشه داشته و در نهایت شاخه های ثانویه به کندی تشکیل می شوند.
این گیاه یکساله بوده و زمان گلدهی آن از اواخر بهار تا اوایل پاییز می باشد.
ریشه ها فیبری و نیمه گوشتی هستند. کرک ها در قسمت گره ها و گل آذین ها به خوبی قابل مشاهده اند. شاخه های این گیاهان حدود 3 تا 25 سانتیمتر طول دارند. پهنک برگ خطی تا نیزه ای است. این برگ ها همچنین می توانند سه گوش تا نیمکره ای شکل باشند.
گل ها از 0.5 تا 1.2 سانتیمتر قطر دارند. رنگ گلبرگ ها می تواند از صورتی تیره تا ارغوانی دیده شود. پرچم ها حدود 5 تا 12 میلیمتر (در برخی موارد تا 37 میلیمتر) طول دارند.
میوه ها به صورت کپسول بوده که این کپسول ها تخم مرغی شکل و به قطر 1.5 تا 4.3 میلیمتر می باشند. بذرها کروی شکل، به تعداد زیاد و به رنگ سیاه یا سربی در این کپسول ها قرار دارند. تعداد کروموزوم های آنها نیز 16 (2n=8) می باشد.
![kiss-me-quick]()
![kiss-me-quick]()
شرایط نگهداری پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل
خاک مورد نياز
خاک های سبک با مواد غذایی کافی
|
این گیاهان به نور کامل خورشید و خاک های به خوبی زهکشی شده نیاز دارند. نگهداری و پرورششان آسان بوده و حتی در میان سنگلاخ های کنار جاده ها و یا پیاده روها نیز می رویند.
از نظر نیاز آبی، آبیاری مناسب و منظم نیاز دارند. اگرچه نسبت به خشکی مقاوم هستند اما بیشترین گلدهی را در خاک های به خوبی آبیاری شده تولید می کنند.
بهترین خاک برای این گیاه، خاک سبک و شنی و يا خاک مرغوب باغچه با مقداری خاک برگ، يا کود دامی پوسیده می باشد.
![Portulaca pilosa]()
![Portulaca pilosa]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
علاوه بر استفاده به عنوان گیاهی زینتی، در طب سنتی برزیل به عنوان مُدر، تب بر و مسکن درد مورد استفاده قرار می گیرد. مطالعات نشان داد که عصاره ی استخراج شده از این گیاه تأثیر مثبتی بر روی کلیه ها داشته است.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار]()
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار]()
مقابله به آفات پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار
آفات رایج Portulaca pilosa و مدیریت آنها
در گل ناز پرزدار، شایعترین آفات شامل شتهها، تریپس و کنههای تارعنکبوتی هستند که با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ، لکههای نقرهای و کاهش رشد میشوند. پایش هفتگی زیرِ برگها و حذف اندامهای شدیداً آلوده، نخستین گام کنترل است. برای کنترل کمخطر، شستوشوی گیاه با آب و استفاده از صابون حشرهکش یا روغنهای باغبانی (مانند نیم) مؤثر است؛ در آلودگی شدید، بهکارگیری حشرهکشهای اختصاصی و تناوب مواد برای جلوگیری از مقاومت توصیه میشود. کنترل مورچهها نیز به کاهش شته کمک میکند.
بیماریهای قارچی و باکتریایی و پیشگیری
مهمترین بیماریها شامل پوسیدگی ریشه و طوقه (ناشی از آبیاری زیاد و زهکش ضعیف) و لکهبرگیهای قارچی هستند. علائم معمول، زردی، پژمردگی ناگهانی و لکههای قهوهای روی برگ است. اصلیترین راهکار، اصلاح آبیاری و استفاده از بستر سبک با زهکشی بالا است. آبیاری را زمانی انجام دهید که سطح خاک خشک شده باشد، از خیسکردن شاخوبرگ پرهیز کنید و گردش هوا را افزایش دهید. در صورت بروز لکهبرگی، برگهای آلوده را حذف کرده و در شرایط مساعد بیماری از قارچکشهای مسی یا قارچکشهای تماسی مطابق برچسب استفاده کنید.
نکات کلیدی کاهش خسارت
قرنطینه گیاهان جدید، ضدعفونی ابزار، و حذف بقایای گیاهی چرخه آفات و بیماریها را میشکند. از کوددهی نیتروژنه زیاد اجتناب کنید، زیرا بافتهای نرم را مستعد آفت میکند.
![پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار]()
![پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار]()
نحوه تکثیر پورتولاکا پیلوسا / گل ناز پرزدار
ساده ترین روش ازدیاد و تکثیر این گیاه از طریق بذر می باشد. بدین صورت که بذر آن در فصل پاییز در کپسول های کوچکی تشکیل می شود و کاشت بذر از ماه فروردین تا خرداد در خاک سبک صورت می گیرد.