نام علمي
Pachypodium lamerei
نام لاتين
Madagascar Palm
دانستنیهای علمی
ردهبندی و نامگذاری علمی
Pachypodium lamerei از تیره Apocynaceae (فَرفیونانِ گرگشیری) و زیرتیره Apocynoideae است. جنس Pachypodium حدود ۲۰–۲۵ گونهٔ خاردار شبیه کاکتوس را دربر میگیرد که همگی دارای ساقه ضخیم و آبدار هستند. نام جنس از دو واژهٔ یونانی «pachy» بهمعنای «ضخیم» و «podium» بهمعنای «پایه/ساقه» گرفته شده و مستقیماً به تنه متورم و انباری این گیاه اشاره دارد. نام گونهای «lamerei» به افتخار گیاهشناس فرانسوی، لامِر (Lamère)، انتخاب شده است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه طبیعی Pachypodium lamerei جزیره ماداگاسکار در اقیانوس هند است. این گونه عمدتاً در نواحی جنوب و جنوبغربی ماداگاسکار یافت میشود؛ جایی که اقلیم نیمهخشک تا خشک، با فصل بارانی کوتاه و تابستانهای بسیار آفتابی حاکم است. خارج از زیستگاه بومی، این گیاه به عنوان گونه زینتی در مناطق گرم دنیا (اقلیمهای مدیترانهای و نیمهگرمسیری) و همچنین در گلدان و گلخانه در سراسر جهان کشت میشود.
زیستگاه و سازگاریهای بومشناختی
Pachypodium lamerei در دامنههای سنگلاخی، تپههای آهکی و خاکهای بسیار فقیر ماداگاسکار رشد میکند. تنه ضخیم و گوشتی آن یک سازگاری تخصصی برای ذخیره آب در دورههای خشکی طولانی است. خارهای تیز که در سهتاییهای منظم روی ساقه قرار دارند، تبخیر را کاهش داده و تا حدی از گیاه در برابر گیاهخواران محافظت میکنند. برگها عمدتاً در رأس ساقه متمرکز میشوند و این آرایش باعث کاهش سطح در معرض تابش شدید و باد خشک میگردد.
پیشینه مطالعه و اهمیت علمی
این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان اروپایی در جریان اکتشاف فلور ماداگاسکار توصیف شد. از آن زمان، Pachypodium lamerei بهعنوان نمونهای کلاسیک از همگرایی تکاملی با کاکتوسها شناخته میشود؛ زیرا با وجود تفاوت تبار، فرم ستونی و خاردار مشابهی را برای زیست در زیستبومهای خشک تکامل داده است. مطالعه آن برای درک سازگاریهای ریختشناسی، فیزیولوژیک و بومشناختی گیاهان سوکولنت در جزایر قارهزاد اهمیت ویژهای دارد.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
Pachypodium lamerei دارای تنهای استوانهای، آبدار و بسیار ضخیم است که نقش ذخیرهکننده آب را بر عهده دارد. رنگ تنه در گیاهان جوان سبز تا سبز مایل به نقرهای و در گیاهان مسن خاکستری کمرنگ میشود. سطح ساقه پوشیده از برجستگیهای مارپیچی است که روی هر کدام معمولاً سه خار سخت و تیز به طول حدود ۲ تا ۶ سانتیمتر قرار دارد. این خارها خاکستری تا قهوهای تیرهاند و ظاهر گیاه را شبیه تنه کاکتوس میکنند، هرچند گیاه کاکتوس واقعی نیست. ارتفاع ساقه در گلدان معمولاً ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر و در شرایط ایدهآل در فضای باز تا چند متر میرسد.
برگها
برگهای نخل ماداگاسکار عمدتاً در بخش بالایی ساقه متمرکز میشوند و فرمی شبیه تاج برگدار در بالای تنه خاردار ایجاد میکنند. برگها باریک، کشیده و نیزهایشکلاند و طول آنها بین ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر و عرضشان ۲ تا ۵ سانتیمتر است. رنگ برگها سبز تیره براق در سطح رویی و کمی روشنتر در سطح زیرین است. رگبرگ میانی معمولاً کمی برجسته و روشنتر دیده میشود. در نور مناسب، برگها متراکمتر و کوتاهتر و در سایه کمی دراز و کمتعداد میشوند. با کاهش دما یا کمبود نور، بخش زیادی از برگها ریزش میکند و تنه برهنهتر به نظر میرسد.
گلها و جوانهها
گلها در انتهای ساقه و بر روی دمگلهای کوتاه ظاهر میشوند و از نظر اندازه نسبتاً درشتاند. هر گل دارای پنج گلبرگ پهن، سفید تا شیری با مرکز زرد مایل به کرم است که ظاهری شبیه گلهای فرنجدانه یا آدنیوم ایجاد میکند. قطر هر گل معمولاً ۵ تا ۸ سانتیمتر است. گلها در آبوهوای گرم و آفتابی، اغلب در بهار و تابستان تشکیل میشوند. جوانههای گل گرد و کشیده، ابتدا سبز مایل به زرد بوده و با باز شدن، سفیدی گلبرگها آشکار میشود. بوی گلها ملایم و نسبتاً کمبرجسته است.
ریشه و فرم کلی گیاه
ریشهها نسبتاً ضخیم و گوشتدار هستند و برای ذخیره آب و تثبیت گیاه در خاک گلدان گسترش افقی دارند. فرم کلی گیاه مانند تنه خاردار نسبتاً باریک با تاجی از برگها در بالا است که نمایی شبیه نخل کوچک استوایی ایجاد میکند. با افزایش سن، انشعابات فرعی کمی در بالای تنه تشکیل میشود و گیاه ظاهری شاخهای اما همچنان عمودی و ستونی پیدا میکند.
بيشتر مطالعه کنيد :
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نیاز
خاک بسیار سبک شنی یا مخلوط مخصوص کاکتوس و ساکولنت با زهکشی عالی؛ بسیار حساس به ماندگاری رطوبت؛ pH خنثی تا کمی اسیدی حدود 6 تا 7.5
دمای مناسب برای رشد پاچیپودیوم
پاچیپودیوم ماداگاسکار گیاهی گرمادوست است و در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. در زمستان دما نباید کمتر از ۱۲ درجه شود، زیرا سرما باعث توقف رشد و ریزش برگها میگردد. از قرار دادن گلدان کنار پنجرههای بسیار سرد یا جریان مستقیم باد سرد خودداری کنید.
نور و شدت روشنایی
این گیاه عاشق نور فراوان و محیطهای بسیار روشن است. بهترین محل، کنار پنجره جنوبی یا غربی با نور مستقیم ملایم است. کمبود نور موجب دراز و کج شدن ساقه و کاهش برگها میشود. در مناطقی با آفتاب شدید تابستانی، فیلتر کردن نور در ظهر برای جلوگیری از سوختگی برگها توصیه میشود.
رطوبت و آبیاری
پاچیپودیوم به رطوبت هوای بالا نیاز ندارد و در محیطهای خشک آپارتمان بهخوبی رشد میکند. آبیاری باید عمیق ولی با فواصل خشک شدن خاک انجام شود. در فصل رشد (بهار و تابستان) پس از خشک شدن سطح خاک آبیاری کنید، اما در زمستان مقدار آب را بهطور محسوسی کاهش دهید تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود.
خاک و زهکشی
مهمترین شرط موفقیت در نگهداری این گیاه، خاک بسیار سبک و با زهکش عالی است. مخلوطی از خاک کاکتوس، پرلیت، ماسه شسته و مقدار کمی خاکبرگ یا پیتماس مناسب است. حتماً گلدان دارای سوراخهای کف متعدد باشد تا آب اضافی سریع خارج شود. ماندگاری آب در خاک، اصلیترین علت بیماریهای ریشه و ساقه در پاچیپودیوم است.
تهویه و محل استقرار
هوای تازه و گردش ملایم هوا برای پیشگیری از آفات و بیماریها ضروری است. از قرار دادن گیاه در مسیر باد شدید کولر یا کنار بخاری پرهیز کنید. محیطی روشن، گرم، خشک و با هوای در حال گردش ملایم، نزدیکترین شرایط به زیستگاه طبیعی این گیاه است.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره خرزهره و جنس های آن