نام علمي
Origanum Majorana
دانستنیهای علمی
دانستنیهای علمی :
منشاء گیاه مرزنگوش نواحی مدیترانه می باشد. در برخی کشورهای خاور میانه مرزنگوش را با نام oregano می شناسند. همچنین نام knotted marjoram را نیز بکار می برند.
مرزنجوش و پونه کوهی اغلب به صورت مترادف استفاده می‌شوند، اما مرزنجوش معطر شیرین کمی متفاوت است.
یونانیان آن را به نام “شادی کوه” می‌شناختند.
![مرزنگوش]()
خصوصیات - معرفی
خصوصیات ظاهری :
گیاهی است چند ساله و علفی و در بعضی مواقع دوساله با ساقه ای راست و شاخه و برگ های متقابل بیضی شکل است.
گلهای سفید و ریز آن از بغل برگها در خوشه های به هم فشرده ای می رویند.
میوه آن به صورت فندقه و چهار قسمتی است و فقط در مناطق گرمسیری تشکیل می شود.
برگ برگها به طول 5-3 سانتی متر و کم‌عرض و متقابل و بیضوی و بدون دندانه است.
گلها سفید مایل به سرخ کوچک و پوشیده از ۴ ردیف برگ‌های مایل به سفید به صورت کروی و تخمی مانند تخم ریحان و شفاف است بوی معطر نافذ و طعم دلپذیری دارد .
این گیاه دارای ریشه سطحی بوده و ارتفاع آن بسته به منطقه رویشی به 100-50 سانتی متر می رسد.
ساقه چهارگوش به رنگ قرمز و پوشیده از کرکهای ترشحی است.
![Sweet Marjoram]()
شرایط محیط رشد
خاک مورد نیاز
غنی و زهکش دار
شرایط محیط رشد:
مرزنگوش قدری به سرما حساس است. احتیاج به نور فراوان دارد اما می تواند در شرایط نیم سایه نیز رشد داشته باشد.
خاکهای شنی حاوی ترکیبات آهکی را می پسندد.
pH آن 7/8-5/4 برای رشد گیاه مناسب است.
خاک های با زهکشی کامل را ترجیح می دهد و خاک بیش از حد خیس نباشد.
خاک از لحاظ مواد غذایی کامل و حاصلخیز باشد. در بسترهای غنی بهترین را از خود نشان می دهد.
![Origanum Majorana]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
خواص درمانی و کاربردها:
ترکیبات کافئیک اسید و رزمارینیک اسید از ترکیبات ارزشمند دارویی این گونه گیاهی می باشند.
اندام رویشی این گیاه به عنوان ادویه استفاده می شود. مواد موثره آن سرفه راتسکین داده و در ناراحتیهای تنفسی به عنوان ماده ای خلط آور استفاده می شود.
دم کرده اندام های رویشی اشتها آور و ضد نفخ استفاده است. اسانس این گیاه خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی دارد.
از جمله گیاهان خوشبو است لذا در صابون‌سازی جهت معطر ساختن آن استفاده میکنند .
همچنین در معطر ساختن غذا استفاده میکنند . گیاه مرزنگوش خشک و گرم و نیز روغن آن گرم و مسهل و تند مزاج است.
آن ها محتوی ۱ تا ۲ درصد اسانس روغنی که ۶۰ درصد آن ترپینئول است، تانن ها و شیره های تلخ، کاروتن ها و ویتامین C هستند و علیه بیماریهای گوارشی موثرند.
از پودر این گیاه معطر در ادویه های غذایی استفاده میکنند . مسهل است.
برای از بین بردن لکه‌های خونی زیر چشم مفید است.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - مرزنگوش]()
مقابله به آفات مرزنجوش شیرین
آفات رایج مرزنجوش شیرین
مرزنجوش شیرین (Origanum majorana) ممکن است در کشت گلدانی یا مزرعه‌ای به آفاتی مانند شته‌ها، سفیدبالک‌ها، تریپس و کنه تارتن دچار شود. علائم شامل پیچیدگی و زردی برگ، چسبندگی ناشی از عسلک و کاهش رشد است. اولین اقدام مؤثر، پایش هفتگی پشت برگها و حذف بخش‌های شدیداً آلوده است. برای کنترل، شست‌وشوی بوته با آب، افزایش تهویه و فاصله کشت، و استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن neem طبق برچسب توصیه می‌شود. در گلخانه‌ها رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها و زنبورهای پارازیتوئید نیز می‌تواند مفید باشد.
امراض مهم و روش‌های مدیریت
بیماریهای قارچی مانند سفیدک سطحی و لکه‌برگی و نیز پوسیدگی ریشه (اغلب در اثر آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف) از مشکلات رایج هستند. سفیدک به صورت پوشش سفید روی برگها و پوسیدگی ریشه با پژمردگی و سیاه شدن طوقه دیده می‌شود. مدیریت آب (آبیاری وقتی سطح خاک خشک شد)، زهکشی مناسب و پرهیز از خیس کردن شاخ‌وبرگ، کلیدی‌ترین راه پیشگیری است. حذف برگ‌های آلوده، ضدعفونی ابزار، و استفاده از قارچ‌کش‌های مجاز (در صورت نیاز و مطابق دستورالعمل) توصیه می‌شود. تناوب کشت و استفاده از بستر سبک و استریل در گلدان، خطر بیماریهای خاکزاد را کاهش می‌دهد.
![مرزنگوش]()
نحوه تکثیر مرزنجوش شیرین
نحوه تکثیر گیاه :
ازدیاد مرزنگوش از بذر آسان اما کند است. بذور در درجه حرارت 25 درجه سانتیگراد در طول یک تا دو هفته سبز می شوند. بهتر است که با قلمه زنی اقدام به تکثیر آن کرد.
قلمه ریشه را نیز می توان در سراسر سال برای تکثیر آن انجام داد.
نحوه تکثیر گیاه :
ازدیاد مرزنگوش از بذر آسان اما کند است. بذور در درجه حرارت 25 درجه سانتیگراد در طول یک تا دو هفته سبز می شوند. بهتر است که با قلمه زنی اقدام به تکثیر آن کرد.
قلمه ریشه را نیز می توان در سراسر سال برای تکثیر آن انجام داد.
![Sweet Marjoram]()
عوارض جانبی - هشدار
هشدارهای مصرف دارویی مرزنجوش شیرین (Origanum majorana)
مرزنجوش شیرین در مصرف خوراکیِ معمول به‌عنوان ادویه اغلب ایمن است، اما مصرف داروییِ غلیظ یا طولانی‌مدت می‌تواند مشکل‌ساز شود. در برخی افراد ممکن است باعث ناراحتی گوارشی، تهوع یا سرگیجه شود. به‌دلیل احتمال اثر بر انعقاد خون، افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون (مثل وارفارین، آسپرین یا کلوپیدوگرل) مصرف میکنند باید با احتیاط و با نظر پزشک از فرآورده‌های غلیظ آن استفاده کنند.
بارداری، شیردهی و شرایط پزشکی
در دوران بارداری از مصرف دارویی و دوزهای بالا (به‌ویژه اسانس و عصاره‌های غلیظ) خودداری شود زیرا اطلاعات ایمنی کافی وجود ندارد و برخی منابع به احتمال اثرات قاعده‌آور اشاره میکنند. در شیردهی نیز بهتر است مصرف دارویی محدود و با مشاوره انجام شود. افراد مبتلا به اختلالات خونریزی، یا کسانی که قرار است جراحی شوند، بهتر است حداقل ۲ هفته پیش از عمل از مصرف مکملی/دارویی آن پرهیز کنند.
حساسیت پوستی و ایمنی اسانس
اسانس مرزنجوش می‌تواند محرک پوست و مخاط باشد. از مصرف موضعیِ رقیق‌نشده پرهیز کنید و پیش از استفاده، تست حساسیت انجام دهید. همچنین از تماس با چشم‌ها جلوگیری شود و در کودکان خردسال با احتیاط فراوان به‌کار رود.
نکات مربوط به نگهداری و حیوانات خانگی
در نگهداری گلدانی معمولاً خطر ویژه‌ای گزارش نشده است، اما در صورت جویدن یا خوردن زیاد توسط حیوانات خانگی ممکن است باعث دل‌درد یا استفراغ خفیف شود. گیاه را دور از دسترس حیوانات کنجکاو نگه دارید.
![مرزنجوش ، آدان‌الفار ، مردقوش ، مرده گوش ، حیق‌الفیل]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس مرزنجوش و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن