۱۴۰۴ ششم دی

کاکتوس شمعی آبی

این گیاه با نام علمی Myrtillocactus cocha و نام مرسوم (Blue Candle Cactus) که به فارسي کاکتوس شمعی آبی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cactaceae بومي بومی مکزیک؛ به‌ویژه مناطق مرکزی و جنوبی مکزیک در دامنه‌های خشک، سنگلاخی و نیمه‌بیابانی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های بسیار سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ فقیر از مواد آلی؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاهی

میرتیللوکاکتوس کوچا با نام علمی Myrtillocactus cocha (در برخی منابع به‌عنوان گونه یا واریته‌ای نزدیک به Myrtillocactus geometrizans ذکر می‌شود) به تیرهٔ Cactaceae و راستهٔ Caryophyllales تعلق دارد. این گیاه در گروه کاکتوس‌های ستونی چندشاخه قرار می‌گیرد و از نظر خویشاوندی، به جنس‌هایی مانند Stenocereus و Pachycereus نزدیک است، هرچند تفاوت‌های مورفولوژیک مشخصی در فرم ساقه، آرئول‌ها و میوه دارد.

ویژگی‌های جنس Myrtillocactus

جنس Myrtillocactus شامل چند گونهٔ محدود اما شناخته‌شده است که اغلب به‌خاطر میوه‌های شبیه زغال‌اخته (به همین دلیل نام Myrtillo- به معنای «شبیه مورد/مورت یا زغال‌اخته» به آن داده شده) اهمیت دارند. ساقه‌های شیاردار، رشد درختچه‌ای تا درخت‌مانند و تولید شاخه‌های متعدد از ویژگی‌های اصلی این جنس هستند. این جنس به‌طور ویژه با سازگاری بالا به خشکی، ذخیرهٔ آب در بافت‌های آبدار و پوشش مومی سطح ساقه شناخته می‌شود.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

زیستگاه طبیعی میرتیللوکاکتوس کوچا در مناطق نیمه‌بیابانی و خشک مکزیک و بخش‌هایی از آمریکای مرکزی گزارش شده است. این کاکتوس معمولاً در بلندی‌های کم تا متوسط، روی خاک‌های سنگلاخی، آهکی و با زهکش بسیار خوب رشد می‌کند. اقلیم بومی آن گرم، با بارندگی کم و تمرکز بارش در فصول محدود سال است. حضور این گیاه در جوامع گیاهی خارزارها و «میکسوودلند»های خشک همراه با دیگر کاکتوس‌ها و درختچه‌های مقاوم به خشکی مشاهده می‌شود.

جنبه‌های تاریخی و مطالعات علمی

مطالعهٔ علمی جنس Myrtillocactus از سدهٔ نوزدهم میلادی در فلور مکزیک آغاز شد و تاکسونومی آن چندین‌بار بازنگری شده است. نام‌گذاری و جایگاه دقیق میرتیللوکاکتوس کوچا در میان تاکسون‌های این جنس موضوع بحث‌های رده‌بندی و بازبینی‌های گیاه‌شناسی بوده است، زیرا برخی فلوریست‌ها آن را به عنوان گونهٔ مستقل و برخی دیگر به‌عنوان فرم یا زیرگونهٔ نزدیک به M. geometrizans تلقی کرده‌اند. این اختلاف‌ها نشان‌دهندهٔ تنوع ریخت‌شناختی و لزوم مطالعات مولکولی بیشتر در این گروه است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی كلی گیاه Myrtillocactus cocha

Myrtillocactus cocha یك كاكتوس ستونی گوشتی و چندشاخه است كه به شكل درختچه‌ای كوتاه رشد می‌كند. این گیاه دارای تنه‌ای ایستاده و منشعب است كه به مرور زمان قاعده‌ای چوبی و ضخیم پیدا می‌كند.

ساقه: شكل، اندازه و شیارها

ساقه‌ها استوانه‌ای تا كمی زاویه‌دار هستند و معمولاً به ارتفاع 2 تا 4 متر می‌رسند. قطر ساقه بین 5 تا 10 سانتی‌متر متغیر است. سطح ساقه دارای 5 تا 8 ریب (لبه یا شیار طولی) است كه به صورت برجستگی‌های منظم دیده می‌شوند. رنگ ساقه سبز آبی تا سبز مایل به خاكستری است كه در نور شدید حالتی آبی‌تر و مومی پیدا می‌كند. آروئول‌ها به صورت نقاط كوچك روشن در امتداد ریب‌ها قرار گرفته و محل تولید خارها هستند.

خارها و برگ‌های تغییرشكل‌یافته

در این گونه، برگ‌ها به طور كامل به خار تبدیل شده‌اند و برگ حقیقی دیده نمی‌شود. خارها كوتاه تا متوسط، سوزنی و نسبتاً پراكنده‌اند. رنگ خارها خاكستری روشن تا قهوه‌ای مایل به خاكستری است و ممكن است با افزایش سن تیره‌تر یا كمی نقره‌ای شوند. تراكم نسبتاً كم خارها سبب می‌شود سطح آبی‌رنگ ساقه به خوبی نمایان باشد.

گل‌ها: شكل، رنگ و آرایش

گل‌ها كوچك، لوله‌ای تا كمی زنگوله‌ای شكل هستند و از آروئول‌های نزدیك به انتهای شاخه‌ها ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها معمولاً سفید تا سفید مایل به كرم است و گاهی سایه‌های سبز روشن یا زرد بسیار ملایم در تیپ‌های مختلف دیده می‌شود. گلبرگ‌ها باریك و نسبتاً متعددند و پرچم‌ها در مركز گل تجمع دارند.

میوه و بذر

میوه‌ها كوچك، گرد و آبدارند و به رنگ آبی تیره تا ارغوانی ظاهر می‌شوند. سطح میوه‌ها صاف و براق است و شباهتی به زغال‌اخته‌های كوچك دارد. درون میوه‌ها بذرهای ریز، سیاه یا قهوه‌ای تیره قرار دارند كه كبوتی و نسبتاً سخت‌اند.

شرایط نگهداری کاکتوس شمعی آبی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های بسیار سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ فقیر از مواد آلی؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

دما و اقلیم مناسب برای رشد Myrtillocactus cocha

این کاکتوس شمعی آبی بومی مناطق گرم و نیمه‌خشک است و دمای ایده‌آل آن بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. دمای زیر ۵ درجه سانتی‌گراد می‌تواند باعث آسیب جدی بافت‌ها و ایجاد لکه‌های قهوه‌ای شود. در زمستان بهتر است گلدان در محیطی سرپوشیده و عاری از یخ‌زدگی نگهداری شود. نوسان ملایم دمای شب و روز به تحریک رشد سالم و چوبی شدن تدریجی ساقه‌ها کمک می‌کند.

نور و شدت تابش

Myrtillocactus cocha به نور بسیار زیاد و مستقیم نیاز دارد و بهترین رشد را در بالکن‌های آفتاب‌گیر و پشت‌پنجره‌های جنوبی در ایران خواهد داشت. کمبود نور باعث باریک شدن ساقه‌ها و رنگ‌پریدگی آبی–سبز آنها می‌شود. در مناطق بسیار گرم، تابش ظهر تابستان می‌تواند سوختگی سطحی ایجاد کند؛ در این حالت استفاده از سایه‌بان سبک یا توری ۳۰٪ در ساعات اوج تابش توصیه می‌شود.

رطوبت هوا و آبیاری

این گونه به رطوبت بالای هوا نیاز ندارد و در هوای خشک عملکرد بسیار خوبی دارد. رطوبت پایدار و محیط‌های بسته می‌توانند زمینه‌ساز قارچ و پوسیدگی شوند. آبیاری باید عمیق ولی با فواصل طولانی انجام شود؛ یعنی اجازه دهید خاک کاملاً خشک شود، سپس آبیاری بعدی انجام گیرد. در زمستان، به دلیل خواب نسبی گیاه، آبیاری باید به حداقل برسد.

خاک، زهکشی و بستر کشت

مهم‌ترین شرط موفقیت در پرورش Myrtillocactus cocha، خاک بسیار سبک و با زهکشی عالی است. ترکیبی از ۳۰٪ خاک برگ الک شده یا پیت‌ماس، ۳۰٪ پرلیت درشت و ۴۰٪ شن یا ماسه شسته برای گلدان مناسب است. گلدان باید سوراخ‌های متعدد خروج آب داشته باشد و از زیرگلدانی بدون تخلیه آب پرهیز شود. افزودن مقدار کمی پوکه معدنی یا لیکا به افزایش تهویه ریشه و جلوگیری از پوسیدگی کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

چولا نقره‌ای کاکتوس کریسمس سرئوس رپاندوس کاکتوس ایستر لیلی

  محسن شهاب الدین