دانستنیهای علمی
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
Juglans cinerea که در فارسی گاهی «گردوی سفید» یا «باتِرنات» نامیده میشود، گونهای از سردهٔ Juglans در خانوادهٔ Juglandaceae است. این خانواده شامل درختان برگریز تولیدکنندهٔ مغزهای خوراکی مانند گردوی معمولی (J. regia) و گردوی سیاه (J. nigra) است. این گونه در ردهبندی گیاهشناسی در راستهٔ Fagales جای میگیرد و مانند سایر خویشاوندان خود دارای میوهٔ فندقهای با پوستهٔ سخت و پوشش گوشتدار خارجی است.
ویژگیهای کلی و تمایز گونه
J. cinerea با پوست تنهٔ خاکستری روشن و تا حدی شیاردار و نیز وجود شیرهٔ چسبناک و رزینی روی شاخهها و میوهها شناخته میشود. برگها شانهای مرکب و دراز، با برگچههای متعدد و نوکتیز هستند. میوهها بیضی تا دوکیشکلاند و نسبت به گردوی معمولی پوستهای سختتر و سطحی ناهموارتر دارند. این گونه به دلیل تولید چوب سبکتر و نرمتر از گردوی سیاه، از نظر چوبشناسی نیز متمایز است.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
زیستگاه بومی J. cinerea جنگلهای برگریز معتدل آمریکای شمالی است. گسترهٔ طبیعی آن از جنوب شرقی کانادا تا شمال شرقی و مرکز ایالات متحده امتداد دارد. این درخت معمولاً در دامنههای جنگلی خنک، حاشیهٔ رودخانهها و درههای دارای خاکهای عمیق، نسبتاً مرطوب و خوبزهکش میروید. نسبت به سرما مقاوم است اما به خشکی و گرمای شدید حساستر از برخی گونههای دیگر گردو به شمار میآید.
تاریخچه و اهمیت علمی
بومگردانان و مردم بومی آمریکای شمالی از دیرباز این گونه را برای چوب، مغز خوراکی و رنگهای طبیعی به کار میبردهاند. در قرن نوزدهم، گیاهشناسان اروپایی با معرفی این گونه به باغها و کالکشنهای گیاهشناسی، آن را به عنوان یک درخت زینتی و منبع ژنتیکی مورد مطالعه قرار دادند. شیوع بیماری قارچی «کانکر باتِرنات» در قرن بیستم اهمیت حفاظتی گونه را برجسته کرد و امروزه J. cinerea به عنوان یک گونهٔ در معرض تهدید در بسیاری از بخشهای رویشگاه طبیعیاش بررسی و پایش میشود.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی عمیق، حاصلخیز و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای آهکی؛ pH کمی اسیدی تا خنثی حدود 6 تا 7.5
|
ریختشناسی کلی Juglans cinerea
Juglans cinerea درختی خزانکننده و متوسط تا نسبتاً بزرگ است که ارتفاع آن معمولاً بین ۱۲ تا ۲۰ متر میرسد. تاج درخت پهن، نامنظم و نسبتاً باز است و درخت ظاهری خشن و کمی نامتقارن دارد. رنگ کلی اندامهای هوایی در حالت جوان، سبز مایل به خاکستری و در سنین بالاتر متمایل به قهوهای و خاکستری میشود.
ساقه، تنه و پوست
تنه مستقیم تا کمی خمیده بوده و قطر آن میتواند تا چند ده سانتیمتر برسد. پوست (پوسته تنه) در جوانی خاکستری روشن و نسبتاً صاف است، اما با افزایش سن، پوست به شدت ترکدار، شیاردار و فلسمانند با رنگ خاکستری تا قهوهای تیره میشود. شاخهها ضخیم، نسبتاً شکننده و به رنگ خاکستری مایل به زیتونی هستند و جوانهها پوشیده از کرکهای نرم و خاکستریرنگاند.
برگها
برگها شانهای (پرمانند)، بزرگ و مرکب از برگچههای متعدد هستند. طول برگ کامل اغلب بین ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر است. هر برگ شامل حدود ۱۱ تا ۱۷ برگچه باریک تا بیضی-کشیده میباشد. سطح برگچهها سبز مات تا سبز تیره، حاشیهها دندانهدار و نوکها کشیده و تیز است. پشت برگچهها کمی روشنتر و اغلب پوشیده از کرک نرم و خاکستری مایل به زرد است که به گیاه حالتی مخملی میدهد. دمبرگها نسبتاً ضخیم، کمی کرکدار و سبز متمایل به زیتونیاند.
گلآذینها و گلها
Juglans cinerea گیاهی تکپایه است و گلهای نر و ماده جدا از هم ولی روی یک درخت قرار میگیرند. گلهای نر در گلآذینهای دمگربهای آویزان، بلند (معمولاً ۵ تا ۱۰ سانتیمتر) و استوانهای شکل تشکیل میشوند. رنگ آنها سبز مایل به زیتونی تا سبز مایل به قهوهای است و پوشیده از پرچمهای فراواناند. گلهای ماده کوچکتر، انتهایی یا در نزدیکی انتهای شاخههای تازه، معمولاً ۱ تا چندتایی، با رنگ سبز روشن تا سبز مایل به قرمز دیده میشوند و بر روی تخمدانی پوشیده از کرکهای نرم و زبر قرار دارند.
میوه و بذر از دیدگاه ریختشناسی
میوه به صورت فندقه بزرگ، بیضی تا تخممرغی، با پوسته خارجی سبز تیره و پوشیده از کرکهای زبر و چسبنده است. سطح میوه فاقد شیارهای عمیق طولی مشخص است و بیشتر ظاهری یکنواخت و خشن دارد. درون این پوشش، پوست چوبی و سخت بذر قرار دارد که معمولاً نامتقارن، دارای شیارهای عمیق و حفرهدار است. مغز بذر کوچکتر از گونههای نزدیک بوده و در حفرههای نامنظم این پوسته سخت جای گرفته است.
شرایط محیط رشد
دمــــا و اقلیم مناسب برای گردوی سفید (Juglans cinerea)
گردوی سفید بومی نواحی معتدل و خنک آمریکای شمالی است و در اقلیمهای سرد تا نیمهسرد رشد مطلوبی دارد. بیشترین رشد در مناطقی با زمستانهای سرد و تابستانهای معتدل دیده میشود. دمای بهینه رشد بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است، اما در زمستان تا حدود منفی ۳۰ درجه سانتیگراد را نیز تحمل میکند. سرمای طولانیمدت برای رفع نیاز سرمایی جوانهها ضروری است، ولی یخبندانهای دیررس بهاره میتواند به گلها و شاخههای جوان آسیب بزند.
نور و شدت تابش
گردوی سفید یک گونه آفتابدوست است و برای رشد مناسب به نور کامل نیاز دارد. حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای تولید شاخساره قوی و تشکیل میوه کافی ضروری است. در سایه درختان بزرگتر یا ساختمانها، رشد کند شده و تاج درخت تنک میشود. در سالهای اولیه کاشت، حذف رقابت نوری علفهای هرز و درختان مجاور اهمیت زیادی دارد.
رطوبت، بارش و نیاز آبی
این گونه بهترین عملکرد را در مناطقی با بارش سالانه متوسط تا زیاد و توزیع نسبتاً یکنواخت دارد. خاک باید همواره مرطوب اما نه غرقاب باشد. رطوبت کافی در دوره رشد فعال (بهار تا اواخر تابستان) برای توسعه ریشه و تشکیل میوه ضروری است. خشکیهای طولانیمدت باعث کاهش رشد و افزایش ریزش میوه میشود، در حالی که ماندابی شدن خاک، خطر پوسیدگی ریشه را بالا میبرد.
خاک، زهکشی و pH
گردوی سفید در خاکهای عمیق، لومی تا لومیرسی با زهکشی خوب بهترین رشد را نشان میدهد. وجود لایه عمیق خاک حاصلخیز برای توسعه گسترده ریشه و پایداری درخت ضروری است. pH مناسب معمولاً کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) است. خاکهای سنگین و فشرده، یا دارای سطح بالای آب زیرزمینی برای این درخت مناسب نیستند. حضور مواد آلی و تهویه خوب خاک به استقرار نهالها کمک میکند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس گردو و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گردو و جنس های آن