نام علمي
Jaltomata procumbens
دانستنیهای علمی
گیاه "جالتومیت" یکی از گیاهان خانواده سیب زمینی (Solanaceae) است.
این گیاه بومی مکزیک، آمریکای مرکزی، کلمبیا، اکوادور، پرو و ونزوئلا است.
جالتومیت به صورت علفی در زمین های کشاورزی و مکان های دیگر به عنوان علف هرز می روید. اما در برخی نواحی به دلیل خوارکی بودن میوه های آنها، از این گیاه به عنوان علف هرز یاد نمی شود و مورد استفاده قرار می گیرد.
![جالتومِیت]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نیمه گرمسیری تا معتدل
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده
|
جالتومیت گیاهی یکساله یا چندساله ی کوتاه عمر است که به طول حدود 30 تا 120 سانتیمتر می تواند رشد کند.
برگ های این گیاه نیزه ای و پهن بوده و بیش از 20 سانتیمتر طول دارند. رنگ برگ ها نیز سبز تیره می باشد.
گل ها محوری، به رنگ سبز مایل به زرد کمرنگ با نقاط سبز تیره تر در مرکز هستند.
میوه ها از نوع سته و به رنگ بنفش تیره، کروی شکل و به قطر حدود یک سانتیمتر می باشند. این میوه ها دارای عطری قوی مشابه عطر انگور (Vitis spp.) است.
![JALTOMATE]()
شرایط محیط رشد
این گیاهان نسبت به سرما و یخبندان مقاوم نیستند اما می توانند در نواحی معتدل به خوبی رشد کنند.
از نظر نیاز نوری به آفتاب کامل نیاز دارند.
از نظر نیاز آبی نیز به آبیاری منظم و خاک های به خوبی آبیاری شده احتیاج دارند.
![Jaltomata procumbens]()
مقابله به آفات جالتومِیت
آفات رایج
در Jaltomata procumbens شتهها، سفیدبالکها و کنه تارتن بیشترین خسارت را با مکیدن شیره گیاه ایجاد میکنند و باعث پیچیدگی برگ، زردی و کاهش رشد میشوند. تریپس نیز میتواند لکههای نقرهای و بدشکلی گل و برگ ایجاد کند.
برای کنترل، ابتدا پایش هفتگی انجام دهید و برگهای بسیار آلوده را حذف کنید. شستوشوی زیر و روی برگها با آب، و استفاده از صابون حشرهکش یا روغن نیم/روغن باغبانی (با پوشش کامل پشت برگها) مؤثر است. کنترل زیستی با کفشدوزکها و بالتوریها بهویژه علیه شتهها کمککننده است. در آلودگی شدید، از حشرهکشهای کمخطر و هدفمند طبق برچسب و با تناوب ماده مؤثره استفاده کنید.
امراض مهم
پژمردگی و پوسیدگی ریشه ناشی از قارچهای خاکزاد (مانند فیتوفترا/پیتیوم) در خاکهای سنگین و آبیاری زیاد شایع است. همچنین سفیدک سطحی و لکهبرگیهای قارچی در رطوبت بالا و تهویه ضعیف میتوانند ظاهر شوند. علائم کلیدی شامل پژمردگی با وجود رطوبت خاک، سیاهشدن طوقه، و لکههای پودری یا قهوهای روی برگ است.
پیشگیری مهمترین راهکار است: بستر سبک و زهکشیدار، آبیاری پس از خشکشدن سطح خاک، و فاصلهگذاری برای گردش هوا. بقایای آلوده را جمعآوری کنید و از خیسکردن شاخوبرگ هنگام آبیاری بپرهیزید. در موارد شدید، قارچکشهای مجاز مانند فرآوردههای مسی یا گوگرد (برای سفیدک) و قارچکشهای ویژه پوسیدگی ریشه طبق برچسب و با رعایت دوره کارنس بهکار روند.
![جالتومِیت]()
نحوه تکثیر جالتومِیت
ازدیاد گیاه جالتومیت توسط کشت بذرهای آن صورت می گیرد. این بذرها معمولاً بین یک تا شش هفته پس از کشت، جوانه خواهند زد. فاصله بین دو بوته نیز باید 45 تا 60 سانتیمتر باشد.
میوه های این گیاه دارای مزه ای مطبوع بوده و به دلیل عطر قوی که دارند به عنوان یک منبع غذایی برای تعدادی از افراد محسوب می شوند.
همچنین از میوه های آن در تهیه ی مربا نیز استفاده می کنند.
در منطقه ی Tarahumara و کوه های Pima و مردم شمال غربی مکزیک، این گونه ها در زمین های کشاورزی به صورت خودرو می رویند ولی مردم از آنها حفاظت کرده و به رشد بهینه ی آنها کمک می کنند.
در برخی نواحی، برگ ها و ریشه های این گیاه نیز خوراکی می باشند. از برگ های این گیاه به صورت خام یا پخته به عنوان سبزی های معطر استفاده می شود. ریشه ها نیز به صورت خاک یا پخته مورد استفاده قرار می گیرند. ولی اغلب همراه با تربچه پخته می شوند.