نام علمي
Humulus japonicus
خصوصیات - معرفی
رازک گیاهی دوپایه، علفی، چندساله و بالارونده است. هومولوس شامل گونه های متعددی است. اخیراً در کشور ژاپن از گونه جاپونیکوس (با گونه اسکاندنس هم نام است) به منظور استفاده از الیاف های بلند آن در صنایع پارچه و کنف سازی استفاده می شود. از این رو این گیاه در سطوح وسیعی در ژاپن کشت می شود.
رازک ژاپنی گیاهی زینتی و بومی نواحی معتدل آسیا (چین، ژاپن، کره، تایوان و روسیه) و نواحی گرمسیر ویتنام و شمال آمریکا است. برگ ها دارای 5 تا 9 لوب و به خوبی توسعه یافته می باشد. سطح رویی برگ ها پوشیده از کرک است اما ترکم کرک ها کم می باشد. گل آذین ها به ندرت بیش از 2 سانتیمتر طول دارند و دارای براکته هایی به طول کمتر از یک سانتیمتر هستند. گل آذین ها به صورت آویزان، سبز رنگ، مخروطی شکل، تخم مرغی تا استوانه ای، به طول یک تا 4 سانتیمتر و فاقد غده های زرد رنگ می باشند.
![Japanese hop]()
شرایط نگهداری رازک ژاپنی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل
خاک مورد نياز
خاک هایی با بافت متوسط و با ضخامت زیاد و حاوی مقادیر فراوان ترکیبات کلسیم
|
این گیاه در طول رویش به درجه حرارت زیادی نیاز ندارد. اندام های هوایی آن به سرما حساس است ولی اندام های زیرزمینی در برابر سرما مقاوم بوده و قادر به تحمل درجه حرارت های پایین می باشند. رطوبت هوای محل رویش آن باید مناسب بوده و از تغییرات زیادی برخوردار نباشد.
زمین هایی که رازک ژاپنی در آن کشت می شود باید کاملاً صاف و فاقد هرگونه پستی و بلندی باشد. چنانچه این گیاه در زمین های شیب دار کشت شود، شیب زمین نباید از پنج درصد بیشتر باشد زیرا استفاده از ماشین آلات و تنظیم آنها در زمین های شیب دار با مشکل مواجه می شود. خاک هایی با بافت متوسط و با ضخامت زیاد و حاوی مقادیر فراوان ترکیبات کلسیم، خاک های مناسبی برای کشت این گیاه می باشند. کشت در خاک های رسی و خاک هایی با بافت نامناسب و همچنین خاک هایی که از مقادیر زیادی کربنات برخوردار باشند مناسب نیست و توصیه نمی شود.
![Humulus japonicus]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
کاربردهای دارویی اندامهای هوایی
اندامهای هوایی Humulus japonicus (برگ و ساقه) در برخی منابع طب سنتی شرق آسیا بهصورت دمکرده یا عصاره برای کاهش التهاب و کمک به علائم عفونتهای تنفسی بهکار رفته است. همچنین ترکیبات پلیفنولی گزارششده از این بخشها در مطالعات آزمایشگاهی با اثر آنتیاکسیدانی و مهار رشد برخی میکروارگانیسمها مرتبط دانسته شدهاند.
کاربردهای مرتبط با گلآذین و میوه
در گونههای رازک، گلآذینها بهدلیل ترکیبات معطر و تلخ در صنایع طعمدهی اهمیت دارند؛ در مورد رازک ژاپنی نیز از عصارههای معطر بهصورت محدود برای کاربردهای آرایشی-بهداشتی و فرمولاسیونهای معطر استفاده میشود. برخی گزارشها به استفاده تجربی از فرآوردههای این بخشها برای آرامبخشی ملایم اشاره کردهاند، هرچند شواهد بالینی قطعی محدود است.
کاربردهای صنعتی و مواد خام
ساقههای الیافی این گیاه میتواند بهعنوان منبع زیستی برای تولید الیاف و مواد کامپوزیتی سبک یا محصولات کاغذی بهکار رود. همچنین زیستتوده گیاه در برخی کاربردها بهعنوان مواد اولیه استخراج ترکیبات فنولی جهت استفاده در فرمولاسیونهای صنعتی و پژوهشی مطرح است.
نکته ایمنی
مصرف دارویی خودسرانه توصیه نمیشود و امکان حساسیت پوستی یا تداخل با داروها وجود دارد؛ استفاده درمانی باید با نظر متخصص انجام شود.
![رازک ژاپنی - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
نحوه تکثیر رازک ژاپنی
کاشت و تکثیر این گیاه به روش رویشی و در مقیاس وسیع تنها از طریق قلمه های ریشه ای انجام می پذیرد. اگرچه از پیکر رویشی گیاه برای تکثیر آن می توان استفاده کرد ولی این روش مناسب نیست و احتمال رویش آنها در مقایسه با قلمه های ریشه ای بسیار ضعیف است. قلمه های مذکور باید کاملاً سالم و عاری از هر گونه آلودگی میکروبی، ویروسی و یا قارچی باشند. این قلمه ها باید از ضخامت و طول مناسبی (20 تا 25 سانتیمتر طول و به ضخامت بند انگشت) برخوردار بوده و حداقل دارای یک تا دو جوانه رویشی باشند و انتهای آنها حتی الامکان باید صاف باشد.
امیدبیگی، ر. 1387. تولید و فرآوری گیاهان دارویی. انتشارات آستان قدس رضوی، جلد سوم، چاپ پنجم، 397 صفحه.