قلمه زدن شمعدانی در تابستان یکی از موثرترین روشهای تکثیر این گیاه است؛ به شرط آنکه زمانبندی، بستر کاشت و مراحل اجرایی به درستی رعایت شوند. بهترین بازه زمانی برای قلمه زنی شمعدانی در تابستان، اواخر اردیبهشت تا اوایل مرداد محسوب میشود.
در این بازه، به دلیل بافت نرم و جوان ساقهها، ریشهدهی سریعتر خواهد بود. اگر مراحل انتخاب ساقه، خشک کردن محل برش و استفاده از بستر سبک را به درستی رعایت کنید، ظرف ۳ تا ۵ هفته، ریشه دهی با موفقیت انجام میشود.
در ادامه این مقاله از سایت نارگیل تمام نکات طلایی
![]()
![]()
چرا قلمه زدن شمعدانی در تابستان بهتر است؟
شمعدانی
(Pelargonium) در تابستان در اوج فعالیت رشدی خود قرار دارد. به دلیل این ویژگی، سلولهای مریستمی در ناحیه گرهها فعالتر بوده و سرعت تشکیل ریشه بالاتر است.
با این حال، گرمای شدید تابستان اگر به درستی مدیریت نشود، میتواند قلمه را پیش از ریشهدهی پژمرده کرده یا بپوساند. راهحل این مسئله در مراحل بعدی توضیح داده شده است.
از نیمه مرداد به بعد، شدت گرما و کاهش رطوبت هوا، شانس موفقیت قلمه زنی را به شدت کاهش میدهد. بنابراین اگر قصد قلمه زنی شمعدانی در تابستان را دارید، تأخیر در این کار توصیه نمیشود.
The best time for propagating geraniums from cuttings is during active growth, usually in spring or summer. You can also take cuttings indoors before the risk of frost has passed if you plan to overwinter plants.
بهترین زمان برای تکثیر شمعدانی از طریق قلمه، در طول رشد فعال، معمولاً در بهار یا تابستان است. همچنین اگر قصد دارید گیاهان را زمستانگذرانی کنید، میتوانید قلمهها را قبل از رفع خطر سرمازدگی به داخل خانه ببرید.
ابزار و مواد موردنیاز برای قلمه زنی شمعدانی
•قیچی باغبانی یا تیغ تیز ضدعفونیشده
•گلدان کوچک ۸ تا ۱۰ سانتی متری با سوراخ زهکش
•پرلیت و کوکوپیت (نسبت مساوی)
•خلالدندان برای ایجاد سوراخ در خاک
•هورمون ریشه زا (اختیاری اما مؤثر)
•کیسه پلاستیکی شفاف برای حفظ رطوبت
طریقه قلمه زدن شمعدانی (صفرتا صد)
1.انتخاب ساقه مناسب
در طریقه قلمه زدن شمعدانی، اولین و مهمترین قدم انتخاب ساقه صحیح است. شما باید ساقهای با ویژگیهای زیر انتخاب کنید:
•ساقهای جانبی
•سالم و بدون گل یا جوانه گل
•طول ۸ تا ۱۲ سانتیمتر
•حداقل ۲ تا ۳ گره
ساقههای جانبی به دلیل بافت جوانتر، سریعتر از ساقه اصلی ریشه میدهند. قلمه گل دار، انرژی خود را به جای ریشه، صرف گل میکند.
بهترین زمان برای برش قلمه
بهترین زمان برش قلمه، اواخر بعدازظهر است. در این ساعت، گیاه دارای کمترین تنش حرارتی بوده و آب کافی در بافتها ذخیره شده است.
2.برش صحیح
درست زیر یک گره برش بزنید. فاصله محل برش تا گره نباید از ۳ میلیمتر بیشتر باشد؛ فاصله زیاد احتمال پوسیدگی را بالا میبرد. ابزار برش را از قبل با الکل یا آب اکسیژنه ضدعفونی کنید؛ تا از انتقال بیماریهای قارچی جلوگیری شود.
3.تمیز کردن قلمه
تمام برگهای پایینی را جدا کرده؛ فقط ۲ تا ۳ برگ بالایی را نگه دارید. در صورت بزرگ بودن برگهای باقی مانده، نصف پهنک آنها را کوتاه کنید؛ با این کار از تبخیر آب جلوگیری خواهد شد.
4.خشک کردن محل برش (حیاتیترین مرحله)
برای پینه بستن محل برش، باید قلمه را ۱ تا ۳ ساعت در سایه و در هوای آزاد قرار دهید. شمعدانی نسبت به پوسیدگی بسیار حساس است. این لایه پینه بسته سد طبیعی در برابر قارچها ایجاد میکند.
نکته: بدون این مرحله، حتی با بهترین بستر و شرایط، احتمال پوسیدگی بالاست.
یک تجربه واقعی (اهمیت پینه بستن محل برش)
طبق گفته رضا محمودی از اصفهان: من در اولین تجربه قلمه زدن شمعدانی در تابستان تمام مراحل را درست رعایت کردم؛ اما مرحله خشک کردن محل برش را نادیده گرفتم. همین امر باعث شد، پس از ۱۰ روز، ساقه سیاه و پوسیده شود.
در تلاش دوم، قلمه را ۲ ساعت در سایه گذاشتم تا محل برش کاملاً پینه ببندد. بعد از ۴ هفته برگهای تازه ظاهر شدند. باورم نمیشد که یک مرحله دو ساعته اینقدر تفاوت ایجاد کند!
5.استفاده از هورمون ریشهزا
انتهای قلمه را کمی مرطوب کرده، و پس از فرو بردن در هورمون ریشهزا به آن ضربه بزنید؛ تا مقدار اضافی آن بریزد. استفاده از هورمون اجباری نبوده، اما سرعت ریشهدهی را ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش میدهد.
6.کاشت با خلالدندان
با یک خلال دندان سوراخی در مرکز بستر ایجاد کرده، سپس قلمه را ۳ تا ۴ سانتیمتر در آن فرو ببرید. این روش از ساییده شدن هورمون روی انتهای قلمه جلوگیری میکند.
قلمه زدن شمعدانی در خاک (بستر ایدهآل)
قلمه زدن شمعدانی در خاک معمولی گلدان به شکست منجر میشود. خاک سنگین رطوبت را حبس میکند و ریشههای نوظهور را میپوساند.
•ترکیب توصیهشده: ۵۰٪ پرلیت + ۵۰٪ کوکوپیت
•جایگزین قابل قبول: ۶۰٪ شن درشت + ۴۰٪ خاک برگ
بستر باید دارای رطوبت کافی و زهکش خوب باشد. بعد از کاشت، خاک را به آرامی آبیاری کنید. در طول دوره ریشهدهی، تنها زمان خشک شدن سطح خاک آن را آب دهید.
چرا گلدان بزرگ برای قلمه زدن شمعدانی مناسب نیست؟
در گلدان بزرگ، حجم زیاد خاک رطوبت را برای مدت طولانی نگه میدارد. ریشههای ضعیف اولیه توانایی جذب این رطوبت را نداشته؛ در نتیجه قارچهای بیماریزا رشد میکنند. ابتدا از گلدان کوچک استفاده کرده؛ سپس با ریشهدهی کامل، نشاء را به گلدان بزرگتر منتقل کنید.
شرایط نگهداری قلمه شمعدانی در تابستان
|
عامل
|
شرایط مناسب
|
توضیح
|
|
نور
|
غیرمستقیم و روشن
|
آفتاب مستقیم
تابستانه قلمه را میسوزاند
|
|
دما
|
۱۸
تا ۲۵ درجه
|
بالای ۳۵ درجه،
قلمه را به داخل منتقل کنید
|
|
رطوبت
|
متوسط با تهویه
روزانه
|
کیسه شفاف بپوشانید
و هر روز ۱۵ دقیقه باز کنید
|
|
آبیاری
|
خاک نیمهمرطوب
|
هرگز اجازه ندهید
خاک کاملاً خیس بماند
|
|
گلدان
|
رنگ روشن
|
گلدانهای تیره
گرما جذب میکنند و ریشه را آسیب میزنند
|
قلمه زدن شمعدانی از طریق برگ
آماده کردن برگ
•انتخاب یک برگ جوان و کاملا سالم
•پس از جدا کردن برگ از گیاه، حدود 5 تا 7 سانتی متر آن را برش بزنید.
برش زدن برگ
•پایه (پایین برگ) را یک برش با طول حدود 5 سانتی متر زده؛ سپس برش را به شکل مورب (در زاویه تقریبا 45 درجه) جای دهید.
•برای آسیب ندیدن برگ، هنگام برش از ابزار تمیز و کاملا تیز استفاده نمایید.
کاشتن برگ
برگ را در خاک مناسب جای داده؛ سپس با فشار دادن خاک به دور برگ، محل قلمه زنی را کاملا فشرده کنید.
مراقبت و آبیاری
•پس از قلمه زدن، خاک باید کاملا مرطوب بماند.
•گلدان پلاستیکی برای ایجاد یک محیط مرطوب ایدهآل است.
•پس از اینکه ریشه ها به اندازه کافی رشد کردند، می توانید نهال را به گلدان مناسب انتقال دهید.
اشتباهات رایج در قلمه زنی شمعدانی و راهحلها
|
اشتباه
|
پیامد
|
راه حل
|
|
استفاده از
خاک سنگین
|
پوسیدگی ریشه
|
پرلیت + کوکوپیت
|
|
آبیاری بیش
از حد
|
خفگی و پوسیدگی
|
آب دادن فقط هنگام
خشکی سطح
|
|
نور مستقیم
تابستانه
|
پژمردگی فوری
|
نور غیرمستقیم روشن
|
|
کاشت قلمه
دارای گل
|
ریشهدهی ضعیف یا
صفر
|
حذف گل قبل از کاشت
|
|
نخشکاندن محل
برش
|
پوسیدگی در روزهای
اول
|
خشک کردن ۱ تا ۳
ساعته در سایه
|
|
گلدان بزرگ
|
تجمع رطوبت و
پوسیدگی
|
گلدان ۸ تا ۱۰
سانتیمتری
|
علائم ریشه دهی موفق شمعدانی
پس از ۳ تا ۵ هفته، این نشانهها نمایانگر موفقیت هستند:
•ظهور برگهای جدید از نوک شاخه
•احساس مقاومت هنگام کشیدن آرام قلمه
•خروج ریشه از سوراخهای زهکش گلدان
پس از مشاهده این علائم، ۱ تا ۲ هفته صبر کرده تا ریشهها محکم شوند. در مرحله بعد نشاء را به گلدان بزرگتر منتقل کنید.
نگهداری قلمه شمعدانی پس از ریشه دهی
تغذیه اولیه
پس از ریشهدهی و انتقال به گلدان بزرگتر، میتوانید یک کود مایع ضعیف (نیمی از دوز توصیه شده) را هر دو هفته یکبار استفاده کنید. از کودهایی با نیتروژن بالا پرهیز نمایید. این کودها رشد برگ را تسریع کرده؛ اما گلدهی را به تأخیر میاندازند.
هرس فرمی
پس از ریشهدهی کامل، نوک شاخههای اصلی را کمی هرس کنید. این کار موجب انشعاب بیشتر، فرم بوتهایتر و در نهایت گلدهی بیشتر میشود.
زمستان گذرانی
شمعدانی به سرمای زیر ۵ درجه سانتیگراد حساس است. اگر قلمههای تابستانه تا پاییز ریشه دوانده باشند، باید پیش از آغاز سرما آنها را به داخل منتقل نمایید.
سوالات متداول درباره قلمه زنی شمعدانی
1-آیا میتوان قلمه شمعدانی را در آب ریشه داد؟
امکانپذیر است، اما توصیه نمیشود. ریشههای آبی به دلیل ساختار متفاوت، هنگام انتقال به خاک اغلب دچار شوک خواهند شد.
2-چرا قلمه من پژمرده شد ولی نمرد؟
قلمه بدون ریشه توانایی کمتری برای جبران تبخیر آب دارد. با حفظ شرایط صحیح، معمولاً پس از ۱۰ تا ۱۴ روز بهبود مییابد.
3-چند قلمه در گلدان ۱۰ سانتیمتری جا میشود؟
حداکثر ۳ قلمه. فاصله بیشتر بین قلمهها، ریشهدهی بهتری ایجاد میکند.
4-قلمه زنی شمعدانی چقدر طول میکشد؟
در شرایط مناسب، ۳ تا ۵ هفته زمان میبرد. در دمای پایینتر از ۱۸ درجه، این زمان به ۶ تا ۸ هفته افزایش مییابد.
5-آیا قلمه قدیمیتر بهتر ریشه میدهد؟
خیر. ساقههای جوان و نرم سریعتر ریشه میدهند. ساقههای چوبی، برای قلمه زنی شمعدانی مناسب نیستند.
6-هورمون ریشهزا در کجا تهیه شود؟
در گلفروشیها و فروشگاههای لوازم کشاورزی به شکل پودر یا ژل ارائه میشود. نام عمومی آن IBA (ایندول بوتیریک اسید) است.
7-آیا میتوان قلمههای تابستانه را در فضای باز نگهداری کرد؟
بله، اما نباید در معرض آفتاب مستقیم و دمای بالای ۳۵ درجه قرار گیرند. بهترین مکان، سایهای روشن با جریان هوا خواهد بود.
کلام آخر
قلمه زدن شمعدانی در تابستان با رعایت سه اصل اساسی به موفقیت میرسد:
•انتخاب ساقه جانبی سالم و بدون گل
•خشک کردن محل برش پیش از کاشت
•استفاده از بستر سبک و زهکشدار
همانطور که در این مطلب از سایت نارگیل گفته شد؛ قلمه زدن شمعدانی در خاک مناسب، همراه با نور غیرمستقیم و آبیاری بهاندازه، در کمتر از یک ماه به شما گیاهی جدید خواهد داد.