آفتاب پرست اروپایی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌شناسی

Heliotropium europaeum L. با نام فارسی آفتاب‌پرست اروپایی، گونه‌ای علفی از تیرهٔ گاوزبانیان (Boraginaceae) است. این گیاه در جنس Heliotropium قرار دارد که شامل بیش از ۳۰۰ گونه است. نام جنس از واژه یونانی «helios» به معنی خورشید و «tropein» به معنی چرخیدن گرفته شده و به تمایل گل‌آذین برای دنبال‌کردن مسیر خورشید اشاره دارد. نام گونه‌ای «europaeum» حضور فراوان آن را در نواحی مختلف اروپا بازتاب می‌دهد.

منطقه بومی و گسترش جغرافیایی

خاستگاه اصلی آفتاب‌پرست اروپایی ناحیه مدیترانه، جنوب اروپا، شمال آفریقا و بخش‌هایی از آسیای غربی است. این گونه همراه با جابه‌جایی بذرهای زراعی و فعالیت‌های کشاورزی، به بسیاری از مناطق معتدل و نیمه‌خشک جهان گسترش یافته است. امروزه به‌عنوان علف‌هرز مهاجم در مزارع غلات، پنبه و تاکستان‌ها در جنوب اروپا، خاورمیانه، استرالیا و برخی مناطق آمریکای جنوبی گزارش شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Heliotropium europaeum عموماً در خاک‌های شنی تا رسی سبک، نسبتاً قلیایی و فقیر از مواد آلی رشد می‌کند. این گونه شاخص زیستگاه‌های آشفته و زمین‌های کشاورزی است و به شوری و خشکی نسبی مقاوم است. دانه‌ها در خاک بذر‌بان (seed bank) برای چند سال زنده می‌مانند و پس از شخم و نورگیری جوانه می‌زنند. گل‌های کوچک سفید آن منبع شهد برای حشرات گرده‌افشان‌اند، اما به‌دلیل وجود آلکالوئیدهای پیرولیزیدینی، برای چرندگان سمی محسوب می‌شود.

تاریخچه و اهمیت علمی

این گونه در قرن هجدهم توسط لینه به‌طور رسمی توصیف شد و بعدها در فلورهای کلاسیک اروپا به‌عنوان علف‌هرز معمول مزارع ثبت گردید. حضور Heliotropium europaeum در بسیاری از فلورهای منطقه مدیترانه، آن را به مدلی برای مطالعه سازگاری گیاهان یک‌ساله به کشاورزی فشرده و اقلیم خشک بدل کرده است. همچنین به‌دلیل ترکیبات سمی خود، در پژوهش‌های سم‌شناسی دامپزشکی و آلکالوئیدهای گیاهی مورد مطالعه قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 20-22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز کوهپایه ها

آفتاب پرست اروپایی گیاهی علفی و کوچک، دارای برگ های بیضوی، عاری از دندانه و به رنگ سبز روشن در دو سطح پهنک است. گل ها کوچک و سفید رنگ که به صورت مجتمع و خوشه مانند در حول محوری باریک هستند، ساقه آن به ارتفاع 8-50 سانتی متر می رسد. آفتاب پرست در خاک های فقیر هم دوام می آورد. 

شرایط محیط رشد

این گیاه در مناطق سردسیر هم می تواند رشد کند چون مقاوم به سرماست. در خاک های فقیر هم دوام می آورد و نیاز به خاک غنی و حاصلخیز ندارد. بیشتر به عنوان علف هرز در مزارع و کنار جاده ها دیده می شود. 

نحوه تکثیر آفتاب پرست اروپایی

تکثیر این گیاه از طریق بذر انجام می شود. 

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

قسمت مورد استفاده این گیاه، از نظر درمانی برگ، سرشاخه های گلدار و حتی بذر آن است. دم کرده برگ و سرشاخه های گلدار آن باعث دفع سنگ کلیه و دفع کرم روده می شود. مقوی قلب، رفع نقرس و سردرد می شود.

سایر اطلاعات

این گیاه بسیار سمی است بایستی در مصرف آن توجه زیادی نمود.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس گل‌آفتاب‌پرست و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره گل گاوزبان و جنس های آن