نام علمي
Dimocarpus didyma
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خویشاوندی
Dimocarpus didyma که در فارسی گاه «آلوپاگ» نامیده میشود، به خانواده Sapindaceae تعلق دارد؛ همان خانوادهای که میوههای معروف لیچی، لانگن و رامبوتان نیز در آن جای میگیرند. این گونه در جنس Dimocarpus قرار دارد که از درختان همیشهسبز مناطق گرمسیری تشکیل شده است. از نظر ریختشناسی، برگهای مرکب و میوههای خوشهای آن، شباهت نزدیکی با خویشاوند شناختهشدهاش Dimocarpus longan (لونگان) دارد.
منطقه بومی و زیستگاه
زیستگاه طبیعی Dimocarpus didyma در جنگلهای گرمسیری و نیمهگرمسیری جنوبشرق آسیا، بهویژه در جنوب چین، ویتنام و نواحی مجاور است. این گونه معمولاً در حاشیه جنگلها، دامنههای کمارتفاع و مناطق با بارش فراوان رشد میکند و خاکهای عمیق، نسبتاً اسیدی و غنی از مواد آلی را ترجیح میدهد. حضور آن اغلب نشانه پوشش گیاهی نسبتاً دستنخورده و تنوع بالای گونهای در بومسازگان است.
تاریخچه علمی و اهمیت پژوهشی
Dimocarpus didyma در سدههای اخیر طی کاوشهای فلور شرق آسیا توصیف و در منابع گیاهشناسی ثبت شد. شناخت این گونه برای درک تکامل میوههای خوراکی در Sapindaceae اهمیت دارد، زیرا صفات میوهای و ریختی آن حلقههای میانی میان گونههای وحشی و اهلی را نشان میدهد. بررسیهای جدید بر تنوع ژنتیکی، ترکیبات ثانویه و ظرفیت بهرهبرداری پایدار از این گیاه در جنگلهای بومی متمرکز است.
![آلوپاگ]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های حاصلخیز
|
"آلوپاگ" درختی همیشه سبز از خانواده ی ساپینداسه است. این درختان معمولاً در اندازه های متوسط و به طول 7 تا 10 متر مشاهده می شوند.
برگ ها متناوب، مرکب، چرمی، دارای بیش از 30 سانتیمتر طول و با 6 تا 9 جفت برگچه می باشند. سطح رویی برگ ها به رنگ سبز براق و ناهموار بوده ولی سطح زیرین برگ ها به رنگ سبز روشن تر مشاهده می شود.
گل ها کوچک، به رنگ سفید و هرمافرودیت بوده که در انتهای شاخه ها یا به صورت جانبی تشکیل می شوند.
میوه ها گرد و کروی، به عرض 2.5 سانتیمتر، دارای اندام های زگیل مانند روی پوست میوه می باشند. این میوه ها دارای پوستی به رنگ قهوه ای روشن و پالپی به رنگ سفید و نیمه شفاف بوده که یک بذر گرد و کروی را احاطه می کند. این بذرها بزرگ و به رنگ سیاه هستند.
این میوه ها در نواحی جنوب شرقی آسیا بسیار محبوب می باشند. و در فیلیپین به وفور یافت می شوند اما در کشورهای دیگر جنوب شرقی آسیا نیز کشت می گردند. این میوه ارتباط خویشاوندی نزدیکی با "لیچی" داشته و دارای مزه ای تقریباً مشابه می باشند. ولی به دلیل وجود لیچی و لونگان، این درختان کمتر کشت می شوند.
![ALUPAG]()
شرایط محیط رشد
درختان آلوپاگ مخصوص نواحی گرمسیری است اما می تواند نسبت به نواحی نیمه گرمسیری نیز سازگار باشد.
به نظر می رسد که این درختان، زمین های به خوبی آبیاری شده و حاصلخیز را برای رشد بهتر، ترجیح می دهند. ولی میوه ها نسبت به استفاده بیش از حد از کودهای شیمیایی حساس می باشند.
از نظر نیاز نوری نیز به شرایط کاملاً آفتابی احتیاج دارند.
![Dimocarpus didyma]()
مقابله به آفات آلوپاگ
آفات مهم Dimocarpus didyma (آلوپاگ)
مهمترین آفات آلوپاگ شامل شتهها، شپشکهای سپردار و آردآلود، مینوز برگ و مگس میوه است. شتهها با مکیدن شیره گیاه باعث پیچیدگی برگ، ترشح عسلک و رشد کپک دودهای میشوند. شپشکها روی برگ و شاخه لکههای برجسته سفید یا قهوهای ایجاد کرده و بهتدریج باعث ضعف عمومی درخت میگردند. لارو مینوز با تغذیه داخلی از برگ، لکههای روشن مارپیچی ایجاد میکند و مگس میوه درون میوه تخمریزی کرده و موجب ریزش و کرمخوردگی میشود.
بیماریهای رایج و مدیریت آنها
بیماریهای قارچی مانند لکه برگی، آنتراکنوز و پوسیدگی ریشه در آلوپاگ شایع هستند. رطوبت زیاد و تهویه ضعیف تاج درخت، توسعه این بیماریها را تسهیل میکند. برای پیشگیری، حذف برگهای آلوده، هرس شاخههای متراکم، آبیاری منظم بدون خیس کردن طولانی برگها و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. در صورت شدت بیماری، میتوان از قارچکشهای مسی یا سیستمیک طبق دستور کارشناس گیاهپزشکی استفاده کرد.
روشهای کنترل و پیشگیری تلفیقی
مدیریت تلفیقی آفات و بیماریها (IPM) بهترین راهکار برای آلوپاگ است. استفاده از شکارگرهای طبیعی شته و شپشک (مانند کفشدوزکها)، نصب تلههای زرد چسبنده برای حشرات پروازی، جمعآوری و دفن یا نابودی میوههای آلوده، کوددهی متعادل و پرهیز از مصرف بیرویه سموم توصیه میشود. بازدید منظم درختان و تشخیص زودهنگام آلودگی، نیاز به سمپاشیهای سنگین را کاهش میدهد.
![آلوپاگ]()
نحوه تکثیر آلوپاگ
ازدیاد آلوپاگ ها عمدتاً از طریق کشت بذرها، خوابانیدن هوایی و پیوند روی پایه های بذری درخت لونگان صورت می گیرد. بذرها نمی توانند برای مدت طولانی قوه نامیه خود را حفظ کنند، بنابراین باید در صورت امکان، هر چه زودتر پس از برداشت، کشت گردند.
باردهی گیاهانی که از طریق کشت بذر تکثیر شدند حدود 5 سال پس از کشت بذرها آغاز می شود. ولی گیاهانی که از طریق خوابانیدن هوایی تکثیر شدند، حدود 3 تا 4 سال پس از تکثیر، به باردهی و تولید محصول می رسند.
میوه های آلوپاگ دارای ارزش خوراکی بوده و معمولاً به صورت تازه خوری مصرف می گردند و دارای مزه و طعمی خوشایند می باشند. علاوه بر مصرف تازه خوری، می توان این میوه ها را به صورت خشک شده یا کنسرو شده نیز به مصرف رساند.
چوب این درختان نیز برای تهیه ی لوازم منزل و ساخت و ساز مورد استفاده قرار می گیرد.