قرنفل

دانستنیهای علمی

جایگاه رده‌بندی و تبارشناسی

گیاه Dianthus barbatus با نام رایج «قرنفل خوشه‌ای» یا «Sweet William» از خانوادهٔ Caryophyllaceae (میخکیان) و جنس Dianthus است. این جنس با گل‌های پنج‌گلبرگی، کاسبرگ لوله‌ای و حضور «براکته»‌های پوشانندهٔ پایهٔ گل شناخته می‌شود؛ در D. barbatus این براکته‌ها ظاهری «ریش‌مانند» ایجاد می‌کنند که به اپی‌تت گونه (barbatus) معنا می‌دهد.

منطقهٔ بومی، پراکنش و زیستگاه

خاستگاه این گونه عمدتاً اروپای مرکزی و جنوبی است و در بسیاری از نواحی معتدل جهان به‌واسطهٔ کشت زینتی گسترش یافته و گاه به‌صورت خودرو دیده می‌شود. زیستگاه طبیعی آن معمولاً چمنزارها، حاشیهٔ جنگل‌ها، دامنه‌های کوهستانی و خاک‌های نسبتاً غنی با زهکشی مناسب است. این گیاه در اقلیم‌های معتدل عملکرد بهتری دارد و تحمل سرما در آن نسبتاً بالاست، اما به رطوبت ماندگار خاک حساس است.

ویژگی‌های زیستی و بوم‌شناختی

D. barbatus اغلب دو‌ساله یا چندسالهٔ کوتاه‌عمر است و گل‌ها را به‌صورت گل‌آذین فشرده در انتهای ساقه تولید می‌کند. گرده‌افشانی عمدتاً توسط حشرات انجام می‌شود و رنگ‌ها و عطر گل می‌تواند در جذب گرده‌افشان‌ها نقش داشته باشد. تولید بذر فراوان، یکی از عوامل موفقیت آن در باغ‌ها و نواحی نیمه‌خودرو است.

تاریخچهٔ کشت و اهمیت علمی

این گونه از سده‌های گذشته در باغبانی اروپا رایج بوده و به‌عنوان گیاه زینتی انتخاب‌گری شده است. تنوع رنگی و الگوهای گل در ارقام مختلف، نتیجهٔ اصلاح و گزینش طولانی‌مدت است و آن را به نمونه‌ای مناسب برای مطالعهٔ تنوع صفات گل در گیاهان زینتی تبدیل کرده است.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری قرنفل

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز نواحی معتدل خاک مورد نياز خاک های غنی از مواد آلی و زهکش دار

مقابله به آفات قرنفل

آفات رایج قرنفل (Dianthus barbatus) و کنترل آن‌ها

شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ و کاهش رشد می‌شوند؛ پایش هفتگی و شست‌وشوی بوته با آب در مراحل اولیه مؤثر است. در طغیان، استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی و نیز تقویت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها توصیه می‌شود.

تریپس‌ها موجب نقره‌ای شدن برگ و لکه‌های ریز روی گلبرگ‌ها می‌شوند. کاهش علف‌های هرز میزبان، نصب تله‌های چسبنده آبی و آبیاری مناسب برای کاهش تنش گیاه کمک‌کننده است؛ در آلودگی شدید می‌توان از حشره‌کش‌های کم‌خطر ثبت‌شده برای گیاهان زینتی طبق برچسب استفاده کرد.

کنه تارتن با ایجاد تار و زردی نقطه‌ای در هوای گرم و خشک تشدید می‌شود؛ افزایش رطوبت موضعی، حذف برگ‌های آلوده و استفاده از کنه‌کش/روغن باغبانی در صورت نیاز کاربرد دارد.

بیماری‌های مهم و راهبردهای پیشگیری/درمان

پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از قارچ‌های خاکزاد) با پژمردگی و سیاه شدن طوقه همراه است؛ زهکشی عالی، پرهیز از آبیاری سنگین و ضدعفونی گلدان/بستر کلیدی است. بوته‌های شدیداً آلوده حذف شوند و در کشت بعدی از بستر تازه استفاده شود.

لکه برگی و بلایت‌های قارچی/باکتریایی باعث لکه‌های قهوه‌ای و ریزش برگ می‌شوند؛ آبیاری از پایین، فاصله‌گذاری برای گردش هوا و حذف بقایای آلوده مؤثر است. در شرایط مرطوب پایدار، قارچ‌کش‌های حفاظتی مجاز طبق دستور برچسب به‌کار رود.

سفیدک پودری به صورت پوشش سفید روی برگ‌ها دیده می‌شود؛ نور کافی، تهویه و پرهیز از تراکم بوته بهترین پیشگیری است و در صورت لزوم از گوگرد یا فرآورده‌های مجاز استفاده شود.

نحوه تکثیر قرنفل