این گیاه با نام علمی Costus barbatus و نام مرسوم (Spiral Ginger) که به فارسي زنجبیل مارپیچی (کوستوس قرمز) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Costaceae بومي بومی آمریکای مرکزی؛ بهویژه مکزیک جنوبی، کاستاریکا و پاناما، و بهطور طبیعی در جنگلهای گرمسیری مرطوب و نیمهسایه رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی سبک، غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Costus barbatus یکی از گونههای شاخص سرده Costus در تیره Costaceae است که پیشتر در خانواده Zingiberaceae (زنجبیلیان) طبقهبندی میشد. این تیره بخشی از راسته Zingiberales محسوب میشود که شامل موز، زنجبیل و گلهای بهشتی است. سرده Costus با ساقههای مارپیچی ویژگی مرفولوژیک متمایزی در میان دیگر اعضای Zingiberales دارد.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
این گونه بهطور بومی در آمریکای مرکزی بهویژه در کاستاریکا و نواحی مجاور آن یافت میشود. Costus barbatus عمدتاً در جنگلهای بارانی گرمسیری با بارندگی بالا رشد میکند و در حاشیه جنگلها، دامنه کوهستانهای مرطوب و کنار آبراههها مشاهده میشود. اقلیم بومی آن گرم، مرطوب و فاقد دورههای طولانی خشکی است که نقش مهمی در نیازهای بومشناختی گیاه دارد.
زیستگاه و بومشناسی
Costus barbatus گیاهی علفیِ پایا با ساقههای عمودی تا کمی مارپیچی است که در لایه زیرین جنگل (Understory) رشد میکند. این گیاه برای تحمل نور فیلترشده زیر سایه درختان انطباق یافته و برگهای پهن و نسبتاً نازکی دارد. مجموعه گلهای قرمز–نارنجی آن که در براکتهای مخروطی شکل قرار دارند، نقش مهمی در جذب پرندگان شهدخوار مانند مرغ مگسخوار دارند و در گردهافشانی تخصصیافته مشارکت میکنند.
تاریخچه کشف و اهمیت علمی
این گونه در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان اروپایی که فلور نواحی استوایی قاره آمریکا را بررسی میکردند توصیف شد. Costus barbatus یکی از گونههای مدل برای مطالعه تکامل ساقههای مارپیچی و راهبردهای گردهافشانی در راسته Zingiberales است. همچنین در باغهای گیاهشناسی جهان بهعنوان نمونهای نماینده از تنوع گیاهان زیرگروه Costaceae کشت میشود و در تحقیقات مربوط به تنوع مورفولوژیک براکتها و رنگدانههای گل مورد توجه قرار گرفته است.
خصوصیات - معرفی
معرفی کلی اندامهای گیاه Costus barbatus
Costus barbatus که به نام زنجبیل مارپیچی یا کوستوس قرمز شناخته میشود، گیاهی علفی، چندساله و گرمسیری است. این گیاه به دلیل ساقههای مارپیچی و براکتیهای قرمز براق، ارزش زینتی بالایی دارد. فرم کلی گیاه ایستاده تا کمی خمیده بوده و معمولاً ظاهری شبیه مارپیچ سبز–قرمز ایجاد میکند.
ساقه و ریتم رشد
ساقهها استوانهای، ضخیم و گوشتیاند و میتوانند بین ۱ تا حدود ۲ متر ارتفاع داشته باشند. رشد ساقهها به صورت مارپیچی و پیچشی حول محور مرکزی است و همین ویژگی نام «زنجبیل مارپیچی» را توجیه میکند. سطح ساقهها صاف تا کمی شیاردار بوده و رنگ آنها سبز روشن تا سبز مایل به قرمز است.
برگها
برگها متناوب و بهصورت مارپیچی در اطراف ساقه قرار میگیرند. شکل برگها بیضی تا نیزهای، با نوک کشیده و حاشیه صاف است. طول برگها معمولاً ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر و عرض آنها ۴ تا ۸ سانتیمتر است. سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین کمی روشنتر است. رگبرگ میانی برجسته و موازی با محور برگ، یکی از مشخصههای تشخیصی این گونه است.
براکتها و گلها
گلآذین در انتهای ساقه تشکیل شده و به صورت خوشهای متراکم است. براکتها (براکتهها) ضخیم، مومی و به رنگ قرمز درخشان یا قرمز کارمینی هستند و به شکل مخروط یا استوانه کوتاه روی هم قرار میگیرند. گلهای حقیقی کوچک، لولهای و اغلب زرد تا نارنجی روشناند که از بین براکتهای قرمز بیرون میآیند و تضاد رنگی چشمگیری ایجاد میکنند. گلها نسبتا کوتاهعمر، اما براکتها پایدار و ماندگارند.
اندامهای زیرزمینی
ریشهها فیبری و از ریزومهای ضخیم و کوتاه منشأ میگیرند. ریزومها به رنگ کرم تا قهوهای روشن بوده و بافتی گوشتی دارند. این ریزومها محل اصلی ذخیره مواد غذایی و عامل پایداری چندساله گیاه هستند.
شرایط نگهداری زنجبیل مارپیچی (کوستوس قرمز)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی سبک، غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7
|
معرفی کلی شرایط محیطی
Costus barbatus یا زنجبیل مارپیچی قرمز، گیاهی گرمسیری و همیشهسبز است که برای رشد سالم به محیطی پایدار و مرطوب نیاز دارد. این گیاه در فضای باز بیشتر در مناطق بدون یخبندان موفق است و در سایر مناطق بهتر است در گلدان و فضای محافظتشده نگهداری شود. ثبات شرایط محیطی از تغییرات ناگهانی دما و رطوبت، کلید شادابی برگها و گلآذینهای مارپیچی آن است.
دما و رطوبت
بازه دمایی ایدهآل برای Costus barbatus حدود ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است. دماهای زیر ۱۲ درجه میتواند به برگها آسیب بزند و رشد را متوقف کند. این گیاه به رطوبت نسبی بالا (حداقل ۶۰٪) نیاز دارد؛ در محیطهای خشک، استفاده از رطوبتساز، زیرگلدانی حاوی سنگریزه و آب، یا گروهبندی گیاهان مفید است. از جریان هوای سرد مستقیم و کولر آبی یا گازی روی گیاه باید اجتناب شود.
نور مناسب
Costus barbatus نور زیاد ولی غیرمستقیم را ترجیح میدهد. بهترین مکان، کنار پنجره شرقی یا غربی با نور فیلترشده است. نور مستقیم و شدید ظهر، بهویژه در تابستان، موجب سوختگی حاشیه برگها میشود، در حالیکه کمبود نور باعث دراز شدن ساقهها، کاهش رنگ قرمز ساقهها و کمشدن گلدهی خواهد شد. در فضای باز، سایهروشن زیر درختان برای این گیاه ایدهآل است.
خاک، آبیاری و زهکشی
خاک باید غنی، سبک، آلی و با زهکشی بسیار خوب باشد. مخلوطی از خاک باغچه سبک، پیتماس یا کوکوپیت و پرلیت یا ماسه شسته، محیط مناسبی فراهم میکند. خاک همیشه کمی مرطوب باشد اما باتلاقی نشود؛ آبیاری زمانی انجام شود که سطح خاک تا عمق ۲–۳ سانتیمتری کمی خشک شده باشد. تجمع آب در زیرگلدانی و ماندآبی ریشه، اصلیترین عامل پوسیدگی است. افزودن کود آلی پوسیده یا ورمیکمپوست در فصل رشد به حفظ رطوبت و تغذیه گیاه کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :