نام علمي
Cestrum nocturnum
نام لاتين
willow-leaved jessamine
دانستنیهای علمی
رده‌بندی علمی
Cestrum nocturnum با نام علمی پذیرفته‌شده در تیرهٔ Solanaceae (سیب‌زمینیان) قرار می‌گیرد؛ همان خانواده‌ای که شامل توتون، گوجه‌فرنگی و گونه‌های زینتی متعددی است. این گیاه در سردهٔ Cestrum طبقه‌بندی میشود که اغلب شامل درختچه‌ها و گیاهان معطر گرمسیری است.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه طبیعی این گونه آمریکای گرمسیری (به‌ویژه نواحی کارائیب و بخش‌هایی از آمریکای مرکزی) دانسته میشود. زیستگاه مطلوب آن اقلیم‌های گرم و نیمه‌گرم با زمستان‌های ملایم است و معمولاً در حاشیه جنگل‌ها، زمینهای بایر، پرچین‌ها و مناطق انسان‌ساخت رشد می‌کند. توان سازگاری بالا باعث شده در بسیاری از مناطق جهان کشت شده و در برخی کشورها به‌عنوان گونهٔ مهاجم گزارش شود.
تاریخچه معرفی و شناخت علمی
این گیاه از دوره‌های اولیه گیاه‌شناسی نوین به‌عنوان یک گونه زینتی معطر به باغ‌های مناطق گرمسیری و سپس نیمه‌گرمسیری منتقل شد. در منابع رده‌بندی کلاسیک، نام‌گذاری آن در چارچوب توصیف‌های گیاه‌شناسان اروپاییِ سده‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی تثبیت شد. گسترش جهانی آن عمدتاً نتیجهٔ باغبانی و جابه‌جایی انسانی بوده است.
نام‌های رایج محلی و جهانی
در فارسی به‌طور گسترده با نام گل محبوبه شب شناخته میشود. نام‌های رایج انگلیسی آن شامل Night-blooming jasmine و Queen of the Night است (با وجود اینکه از نظر رده‌بندی، یاس حقیقی نیست). در برخی مناطق آمریکای لاتین نیز نام‌هایی مانند Dama de noche برای اشاره به گل‌دهی و عطر شبانه به‌کار می‌رود.
![گل محبوبه‌شب؛ عطر شبانه‌ی دل‌انگیز و گل‌دهی پُرگل در حیاط و باغچه]()
خصوصیات - معرفی
گل محبوبه شب درختچه ای چوبی چند ساله با یک یا چند ساقه سبز شکننده است و میتواند به ارتفاع 2 تا 3 متر بلندی قد برسد.دارای برگ های سبز و براق متناوب به طول تا 12 سانتی متر و گلهای کوچک لوله ای زرد و سبز با حدود 2.5 سانتی متر طول در انتهای ساقه میباشد که از اواخر بهار تا پاییز نمایان میشود. میوه آن خوشه کوچک مانند توت و تخم مرغی شکل به رنگ سیاه و سفید در تابستان و پاییز دیده میشود.
محبوبه شب دارای ریشه عمودی اصلی عمیق و پایدار است.
برگهای این گیاهان عموما ساده وبیضی شكل واطراف برگها صاف و صیقلی میباشد. اگر برگ این گیاهان را در بین انگشتان بفشارند ( له كنند) بوی بسیار نامطبوعی به مشام میرسد
رنگ گلها در انواع گوناگون متفاوت است و به رنگهای سفید سبز زرد قرمز بنفش تیره دیده میشوند . بعض از انواع محبوبه شب دارای گلهای معطر در شب هستند .
![green cestrum]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نیاز
خاك نرم و مرغوب
رشد این گیاهان نامنظم و نامرتب است و شاخه ها بطور نامنظم به اطراف میرویند .
بمنظورمنظم کردن و شکل دادن به گیاه ، هرسال پس از پایان گلریزان میتوان ساقه های قدیمی را هرس نمود .
در نقاطی كه هوا زیاد سرد نمی شود می توان این گیاهان را در فضای آزاد و در محل آفتابگیر كاشت .ولی در نقاطی كه هوا خیلی سرد میشود بهتر است آنها را به داخل گلخانه منتقل سازند و یا در كنار دیوارآفتاب گیر بكارند . آبیاری مرتب این گیاهان در تابستان ضرورت دارد .
شرایط محیط برای پرورش گل محبوبه شب عبارتست از: نور: آفتاب کامل رطوبت: کمی مرطوب دما: 16_34 خاک: خاك نرم و مرغوب
گل محبوبه شب از انواع گیاهان همیشه سبز با قابلیت کاشت آسان در فضای آپارتمان است. در صورت کاشت این گیاه در فصل زمستان، دمای اتاق را گرم کنید تا گیاه از سرما محافظت شود.
این گیاه به آبیاری منظم، حداقل سه بار در هفته نیازمند است. در فصل گرما تعداد دفعات آبیاری به یک بار در روز افزایش پیدا می کند.
استفاده از کودهای محلول حاوی فسفات آمونیم هر سه هفته یک بار به منظور تقویت گیاه توصیه می شود. مناسب ترین PH خاک برای رشد گیاه 7 تا 7.5 است.
![گل محبوبه‌شب؛ عطر شبانه‌ی دل‌انگیز و گل‌دهی پُرگل در حیاط و باغچه]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
![گل محبوبه‌شب؛ عطر شبانه‌ی دل‌انگیز و گل‌دهی پُرگل در حیاط و باغچه]()
مقابله به آفات گل محبوبه شب
آفات رایج و نشانه‌ها
در کشت زینتی Cestrum nocturnum (گل محبوبه شب)، آفات مکنده شایع‌اند. شته‌ها باعث پیچیدگی برگ و ترشح عسلک میشوند. سفیدبالک با زردی برگ و کپک دوده‌ای روی عسلک همراه است. کنه تارتن با لکه‌های ریز روشن و تارهای ظریف روی برگ دیده میشود. شپشک‌های سپردار و آردآلود نیز با توده‌های سفید/قهوه‌ای و ضعف عمومی گیاه بروز می‌کنند. بازرسی هفتگی پشت برگها کلید تشخیص زودهنگام است.
بیماری‌های مهم
پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف) باعث پژمردگی، سیاه‌شدن طوقه و توقف رشد میشود. لکه‌برگی‌های قارچی/باکتریایی می‌توانند لکه‌های قهوه‌ای با هاله زرد ایجاد کنند، به‌خصوص در رطوبت بالا و تهویه کم. آبیاری روی برگ و ماندگاری رطوبت سطحی، خطر لکه‌برگی را افزایش می‌دهد.
روش‌های مقابله و پیشگیری
برای آفات: شست‌وشوی گیاه با آب، حذف برگهای شدیداً آلوده، و استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن ولک/نیم در چند نوبت (هر ۷–۱۰ روز) مؤثر است؛ در آلودگی سنگین از حشره‌کش‌های سیستمیک طبق برچسب استفاده شود. برای بیماری‌ها: بهبود زهکشی، کاهش دفعات آبیاری، ضدعفونی ابزار، و فاصله‌دهی برای جریان هوا توصیه میشود؛ در لکه‌برگی شدید، قارچ‌کش‌های مسی یا حفاظتی مطابق دستور مصرف کاربرد دارد. قرنطینه‌کردن گیاه جدید و حذف بقایای آلوده بهترین پیشگیری است.
نحوه تکثیر گل محبوبه شب
گل محبوبه شب گیاهی بسیار جذاب برای پرندگان میباشد و پراکندگی دانه ها نیز بیشتر از همین طریق انجام میشود هرچند با آب رود ها نیز پراکنده میشوند.
تكثیر گل محبوبه شب به دو طریق صورت می گیرد :
۱) تكثیربه وسیله بذر .
۲) تكثیر به روش قلمه زدن .
در نقاطی كه هوا ملایم و مرطوب باشد بذر این گیاه در زمین ریخته و پراکنده میشود و تولید نهال های جدید می کند .
همچنین از پاجوش ها نهال های تازه ظاهر میشود .
برای کاشت، گلدانی را در اندازه متوسط انتخاب کرده و بذرها را در عمق ۱۰ سانتیمتری خاک بکارید. خاک سبک غنی از خاک برگ و کود آلی برای پرورش گیاه محبوبه شب مناسب است.گلدان ها را در معرض نور غیرمستقیم خورشید و در مکانی نیم سایه قرار دهید.
تکثیر بوسيله قلمه: براي اين منظور در پاييز از شاخه‌هاي خشبي نازك آن قلمه‌هايي به طول 12 ـ 10 سانتيمتر تهيه مي‌كنند و آنرا در ماسه نرم فرو كرده، در دمائي حدود 15ـ 10 درجه سانتيگراد نگهداري مي‌كنند ظرف مدت 3ـ 2 ماه قلمه ها ريشه دار شده و بعد آنها را به گلدان منتقل مي‌نمايند.
![گل محبوبه‌شب؛ عطر شبانه‌ی دل‌انگیز و گل‌دهی پُرگل در حیاط و باغچه]()
عوارض جانبی - هشدار
این گیاه در بسیاری کشور ها به عنوان علف هرز در نظر گرفته شده است. دلیل اصلی این امر سمیت گیاه و آسیب رسانی آن به دام (به خصوص گاو) و مرغ است . تمام بخش های این گیاه شامل ساقه، برگ و میوه سمی بوده و یک تهدید جدی برای دام است. همچنین برای انسان نیز سمی است. این گونه است در نیو سات ویلز تحت قانون علف هرز مضر در سال 1993 تصویب شده است.
![Cestrum parqui L'Her,green poison berry, Chilean cestrum, Cock’seggs,یاس شب]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره بادنجانیان - سیب‌زمینیان و جنس های آن