۱۴۰۴ ششم دی

زرشک کره‌ای

این گیاه با نام علمی Berberis koreana و نام مرسوم (Korean Barberry) که به فارسي زرشک کره‌ای ناميده ميشود، گياهي از خانواده Berberidaceae بومي بومی شبه‌جزیره کره، در دامنه‌های کوهستانی، بیشه‌زارها و جنگل‌های باز مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا شنی با زهکشی مناسب، تحمل‌پذیر نسبت به انواع خاک، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه‌شناسی

زرشک کره‌ای با نام علمی Berberis koreana به خانواده Berberidaceae (خانواده زرشک) تعلق دارد. این خانواده شامل درختچه‌های خاردار و برخی گیاهان علفی است که به‌طور گسترده در نیمکره شمالی پراکنده‌اند. جنس Berberis یکی از غنی‌ترین جنس‌ها در این خانواده است و گونه‌های مختلف آن در آسیا، اروپا و آمریکا یافت می‌شوند. زرشک کره‌ای از نظر ریخت‌شناسی و ترکیبات شیمیایی با دیگر زرشک‌ها قرابت زیادی دارد، اما ویژگی‌های متمایز در برگ، خار و رنگ میوه آن گزارش شده است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زیستگاه بومی Berberis koreana شبه‌جزیره کره است. این گونه در نواحی کوهستانی و تپه‌ای با اقلیم معتدل سرد رشد می‌کند. رویشگاه‌های طبیعی آن معمولاً در حاشیه جنگل‌های مخلوط، شیب‌های سنگلاخی و دامنه‌هایی با خاک نسبتاً اسیدی قرار دارند. در ارتفاعات متوسط تا نسبتاً بالای کره جنوبی و بخش‌هایی از کره شمالی گزارش شده است. به‌دلیل سازگاری با سرما، این گونه بعدها به برخی مناطق معتدل دیگر جهان نیز به‌عنوان درختچه زینتی معرفی شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گونه به نور کامل تا نیم‌سایه نیاز دارد و خاک‌های با زهکش خوب را ترجیح می‌دهد. زرشک کره‌ای در جوامع درختچه‌ای و حاشیه جنگل‌ها بخشی از ساختار لایه زیرین پوشش گیاهی را تشکیل می‌دهد. خارهای تیز آن نقش حفاظتی در برابر گیاه‌خواران دارند و میوه‌های رنگی‌اش منبع غذایی پرندگان بومی به‌شمار می‌آیند که به گسترش بذر کمک می‌کنند.

تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی

شناخت علمی Berberis koreana از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، هم‌زمان با گسترش فلوریستیک شرق آسیا، شکل گرفت. گیاه‌شناسان اروپایی و شرق‌آسیایی در توصیف فلور کره، این گونه را به‌عنوان یکی از زرشک‌های شاخص منطقه ثبت کردند. حضور آلکالوئیدهایی مانند بربرین در این گونه، آن را از دیدگاه فیتوشیمی و طب سنتی مورد توجه قرار داده است، هرچند کاربرد دارویی آن به اندازه برخی گونه‌های دیگر زرشک شناخته‌شده نیست. همچنین در باغبانی سردسیری به‌عنوان یک گونه مقاوم و تزئینی با ارزش ژنتیکی برای برنامه‌های اصلاحی زرشک‌ها مطرح است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی زرشک کره‌ای

زرشک کره‌ای (Berberis koreana) درختچه‌ای خزان‌کننده و خاردار است که معمولاً به ارتفاع ۱ تا ۲ متر می‌رسد. فرم بوته اغلب گسترده تا کمی گنبدی است و انبوهی شاخه‌های منشعب، ظاهر فشرده‌ای به گیاه می‌دهد. کل اندام‌های هوایی گیاه ظاهری محکم و مقاوم در برابر باد و سرما دارند.

ساقه، پوست و خارها

ساقه‌ها راست تا کمی قوس‌دار، بسیار منشعب و در گیاهان مسن چوبی و سخت می‌شوند. پوست ساقه در شاخه‌های جوان سبز تا سبز مایل به قرمز و در شاخه‌های پیر خاکستری‌ـ‌قهوه‌ای است. خارها تیز، نسبتاً کوتاه تا متوسط (حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر) و معمولاً ساده یا کمی منشعب از گره‌ها بیرون می‌آیند. وجود خارهای فراوان یکی از بارزترین ویژگی‌های اندام هوایی زرشک کره‌ای است.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، تخم‌مرغی تا بیضوی، با حاشیه دندانه‌دار ریز و گاهی کمی خارمانند هستند. طول برگ‌ها معمولاً حدود ۲ تا ۵ سانتی‌متر است. سطح بالایی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین کمی روشن‌تر است. در پاییز، برگ‌ها به رنگ‌های زرد، نارنجی تا قرمز درخشان در می‌آیند و جلوه زینتی گیاه را افزایش می‌دهند. آرایش برگ‌ها به صورت دسته‌ای (کاذب‌چرخه‌ای) در اطراف گره‌ها دیده می‌شود.

گل‌ها

گل‌ها کوچک، زنگوله‌ای تا جامی‌شکل، به رنگ زرد درخشان هستند. گل‌ها معمولاً به صورت خوشه‌های آویزان ۵ تا ۱۰ تایی در بهار تشکیل می‌شوند. هر گل ۶ کاسبرگ و ۶ گلبرگ زرد دارد که به هم نزدیک و نسبتاً ضخیم‌اند و پرچم‌ها کوتاه و برجسته‌اند. رنگ زرد شدید گل‌ها در کنار برگ‌های سبز تیره، تضاد بصری مشخصی ایجاد می‌کند.

میوه‌ها و بذرها

میوه‌ها توت‌مانند، کشیده تا بیضوی، به طول حدود ۸ تا ۱۲ میلی‌متر هستند. در زمان رسیدن، به رنگ قرمز روشن تا قرمز تند در می‌آیند و به صورت خوشه‌های آویزان روی شاخه‌ها دیده می‌شوند. گوشت میوه نسبتاً نازک و بذرها سفت و قهوه‌ای‌رنگ‌اند. تداوم حضور میوه‌های قرمز در پاییز و اوایل زمستان از ویژگی‌های مهم ظاهری این گونه است.

شرایط نگهداری زرشک کره‌ای

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا شنی با زهکشی مناسب، تحمل‌پذیر نسبت به انواع خاک، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

دما و اقلیم مناسب زرشک کره‌ای (Berberis koreana)

زرشک کره‌ای بومی مناطق نسبتاً سرد و کوهستانی شرق آسیاست و در اقلیم‌های معتدل سرد تا معتدل مرطوب بهترین رشد را دارد. دامنه دمایی ایده‌آل آن حدود ۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و سرماهای زمستانه تا حدود منفی ۲۰ درجه را معمولاً تحمل می‌کند، به‌شرط آن‌که خاک خوب زهکشی شده باشد. در تابستان‌های بسیار گرم و خشک، نیاز به آبیاری منظم و سایه‌روشن بیشتر می‌شود تا از تنش حرارتی و سوختگی برگ‌ها جلوگیری شود.

نور مناسب برای رشد و رنگ‌گیری برگ‌ها

این گیاه به نور زیاد و مستقیم نیاز دارد تا حداکثر رشد و رنگ‌گیری را نشان دهد. کاشت در آفتاب کامل تا نیم‌سایه بهترین عملکرد را به‌همراه دارد. در مناطق با تابستان‌های داغ، قرار دادن در مکانی با آفتاب صبح و سایه ملایم بعدازظهر توصیه می‌شود تا لبه برگ‌ها دچار سوختگی نشوند. در سایه زیاد، تراکم شاخساره، گل‌دهی و رنگ قرمز یا بنفش برگ‌ها کاهش می‌یابد.

رطوبت، آبیاری و تهویه

زرشک کره‌ای به خاک نسبتاً مرطوب اما نه غرقاب حساسیت دارد. آبیاری منظم با فواصل خشک شدن سطحی خاک، ایده‌آل است. رطوبت نسبی متوسط تا کمی بالا برای رشد بهتر توصیه می‌شود، اما گیاه در رطوبت بسیار بالا و هوای بدون جریان، مستعد بیماری‌های قارچی می‌شود. بنابراین، کاشت در محلی با گردش هوای مناسب و پرهیز از غبارپاشی بیش از حد روی برگ‌ها اهمیت دارد.

خاک، pH و زهکشی

این گیاه در بیشتر خاک‌های باغی با بافت متوسط (رسی-لومی یا شنی-لومی) رشد می‌کند، به‌شرط آن‌که زهکشی خوب باشد. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر غذایی مناسب است. افزودن مواد آلی پوسیده مانند کمپوست به افزایش نگهداشت رطوبت، بهبود ساختمان خاک و تقویت ریشه‌ها کمک می‌کند. از خاک‌های سنگین و باتلاقی باید اجتناب کرد، زیرا موجب پوسیدگی ریشه و کاهش طول عمر گیاه می‌شود.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

زرشک خوراکی زرشک زینتی زرشک نِوین

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

زرشک خوراکی ماهونیا نِوین انگور اورگن زرشک زینتی

  محسن شهاب الدین