معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - عناب

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/06/11
معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - عناب
عناب (*Ziziphus jujuba*) درختچه یا درختی خزان‌کننده از تیره سنجدیان است. **شرایط رشد:** به نور کامل و آفتاب مستقیم نیاز دارد و در اقلیم‌های گرم تا معتدلِ گرم بهترین عملکرد را نشان می‌دهد؛ گرمای تابستان و سرمای زمستان را نسبتاً خوب تحمل می‌کند. به رطوبت زیاد وابسته نیست و در شرایط نیمه‌خشک نیز رشد می‌کند، اما برای رشد و میوه‌دهی بهتر به آبیاری منظم (به‌ویژه در استقرار و دوره تشکیل میوه) نیاز دارد.

**بومی و زیستگاه:** بومی شرق و جنوب آسیا (به‌ویژه چین) است و امروزه در بسیاری از مناطق معتدل جهان کشت می‌شود. در زیستگاه‌های باز و آفتابی، دامنه‌ها و دشت‌های با خاک‌های نسبتاً سبک تا متوسط و زهکشی مناسب موفق است.

**ویژگی‌های ظاهری:** دارای شاخه‌های غالباً خاردار، برگ‌های بیضی تا تخم‌مرغی با سه رگبرگ اصلی مشخص، و گل‌های کوچک زرد-سبز است. میوه شفت‌مانند/هسته‌دار بوده و در رسیدگی از سبز به قرمز-قهوه‌ای تغییر رنگ می‌دهد و اغلب چروکیده می‌شود.

**نام رایج:** در ایران «عناب» (در برخی مناطق «عناب خراسان») و در جهان بیشتر با نام‌های **Jujube** و **Chinese jujube** شناخته می‌شود.

**کاربرد شاخص:** عناب در طب سنتی و داروسازی گیاهی به‌ویژه برای فرآورده‌های آرام‌بخش/ضدسرفه و نیز به‌عنوان میوه خوراکی خشک یا تازه شهرت دارد.

Nargil_Zizyphus jujuba
نام علمي
Zizyphus jujuba
نام لاتين
Jujube
خانواده (تيره)



نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه عناب
خیلی زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  عناب
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  عناب
تابستانهای گرم
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  عناب
متوسط و زهکش دار

دانستنیهای علمی


دانستنیهای علمی : درخت عناب بومی مناطق گرمسیر بوده و از چین منشاء گرفته و برای هزاران سال در آنجا کشت و کار می گردید. امروزه این درخت می تواند در کل کره زمین یافت شود. عناب تازه در کره، چین، ویتنام و فروشگاه های هند بیشتر یافت می شود.



عناب

خصوصیات - معرفی


خصوصیات ظاهری : درخت عناب درختی کوچک و برگ ریز بوده و در زمستان خزان می کند. این درخت 5 تا ارتفاع 12 متر رشد کرده و سرعت رشد زیادی دارد. گلها در بهار ظاهر شده و بذر آنها در پاییز می رسد. گل ها دو جنسی هستند یعنی هم دارای گل جنس نر و هم دارای جنس ماده می باشند. غالبا بوسیله حشرات گرده افشانی می شوند. اصولا شاخه های درخت عناب خاردار می باشد. برگ ها براق و سبز رنگ هستند و 2 تا 7 سانتی متر طول و 1 تا 3 سانتی متر عرض دارند. . برگ‌های بیضی شکل کشیده، بدون کرک و حاشیه‌هایش دندانه‌دار می‌باشد گل ها کوچک بوده و حدودا 5 میلی متر قطر داشته و پنج گلبرگ جزئی و سفید مایل به سبز هستند. میوه ها در هنگامی که هنوز نرسیدند، کمی مزه ی سیب می دهد و هنگام رسیدن رنگ آنها قهوه ای با برق سیاه می شوند. تقریبا شبیه یک خرمای کوچک دیده می شوند. در داخل آن یک هسته ی محکم شبیه هسته ی زیتون وجود دارد.



Jujube

شرایط محیط رشد


شرایط محیط رشد: درخت عناب به دامنه ی وسیعی از دما و بارش مقاومت دارند، بنابراین این درخت به تابستان های گرم و آب کافی برای میوه دهی مطلوب دارند. در اغلب خاک ها نتیجه بخش هستند و سال های بیشتری عمر می کنند اگر خاک آن ها خوب زهکشی شده باشد. معمولا آفتاب کامل و محل گرم را می پسندند. خاک های قلیایی را بیشتر می پسندند. سریع ارشد بوده و حتی در خاک های فقیر از لحاظ مواد غذایی نیز رشد می کنند. تا دمای 20- درجه سانتی گراد تحمل سرما داشته اما معمولا در مناطق گرم کشت می گردد. برای میوه دهی بهینه باید تابستان های گرمی را پشت سر بگذارد.



Zizyphus jujuba

مقابله به آفات عناب


آفات مهم عناب (Zizyphus jujuba)

آفات اصلی عناب شامل شپشک‌ها، کنه‌های تارتن، سوسک‌های چوب‌خوار و برخی لاروهای پروانه‌ای هستند. شپشک‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعف عمومی درخت، ریزش برگ و کاهش باردهی می‌شوند. کنه‌ها لکه‌های زرد و نقره‌ای روی برگ ایجاد کرده و در گرما و خشکی خسارت بیشتری دارند. سوسک‌های چوب‌خوار با ایجاد دالان در چوب، موجب خشکیدگی سرشاخه‌ها می‌گردند.

برای مبارزه، ابتدا باید مدیریت زراعی صحیح اعمال شود؛ هرس به‌موقع شاخه‌های آلوده، حذف و سوزاندن بقایای گیاهی و تنظیم آبیاری از اصول اساسی کنترل آفات است. رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها برای کنترل شپشک‌ها و استفاده از روغن‌های معدنی در دورۀ خواب درخت به کاهش جمعیت آفات کمک می‌کند. در صورت طغیان شدید، مصرف هدفمند حشره‌کش‌های کم‌خطر و سازگار با حشرات مفید، طبق توصیه کارشناس، ضروری است.

بیماری‌ها و مدیریت آن‌ها

بیماری‌های قارچی مانند لکه برگی، آنتراکنوز و پوسیدگی ریشه، از مهم‌ترین امراض عناب هستند. لکه‌های قهوه‌ای روی برگ و ریزش زودرس آن از نشانه‌های اصلی بیماری‌های برگی است. پوسیدگی ریشه اغلب در خاک‌های سنگین و با زهکش ضعیف تشدید می‌شود.

برای مقابله، بهبود زهکش خاک، خودداری از آبیاری غرقابی و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. سم‌پاشی پیشگیرانه با قارچ‌کش‌های مناسب در اوایل فصل رشد، همراه با تهویه مناسب تاج درخت، شدت بیماری‌ها را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. انتخاب نهال‌های سالم و مقاوم، پایه مدیریت پایدار بیماری‌ها در باغ‌های عناب است.



عناب

نحوه تکثیر عناب


نحوه تکثیر گیاه: برای تکثیر درخت عناب چهار روش وجود دارد. 1-جابجايي پاجوشها : بهترين راه زياد كردن درخت عناب این روش می باشد. پاجوشها كه از كنار درخت مي رويد، درخت عناب در جستجوي آب ريشه هاي زيادي مي دواند و از ريشه هاي سطحي ، جوانه هايي مي رويد و از زمين بيرون مي آيد . در سال دوم در پايان فصل پاييز كه درخت نمو نسبي كرده است، با بريدن ريشه درخت مادر ، نهال را با ريشه از زمين بيرون مي آورند و جای دیگر می کارند. 2-قلمه زدن :از درخت عناب مي توان درنيمه دوم اسفند ماه قلمه گرفت . قلمه ها بايد از شاخه هاي جوان يكساله باشد. قلمه هاي سي سانتي متري را كه بطور اريب بريده شده در كناره پشته ها در زمين فرو مي برند . بطوريكه فقط پنج سانتي تر سرقلمه از لبه پشته بيرون باشد. فاصله هر قلمه از يكديگر حدود پنج سانتي تر خواهد بود. پس از كشت قلمه ها ، جويه ها را پر از آب مي كنند و زمين قلمه كاري شده بايد هميشه مرطوب باشد و مرتب وجين شود. 3-خوابانيدن :شاخه هاي دوساله اي را كه از بخش پاييني تنه درخت مادر روييده است مي توان خوابانيد اين كار در فصل پاييز و اواخر زمستان انجام مي شود. 4-كشت بذر عناب : روش كشت به اين صورت است كه در نيمه اول اسفند هسته ها را در ظرفي پر از آب مي ريزند و در جاي گرمي مي گذارند . پس از چند روز كه خيس خورد آنها را در زميني كه پيشتر آماده شده است مي كارند. بذرها در نيمه دوم فروردين مي رويند. نهالهاي دوساله را پس از برگريزان از خزانه به زمين اصلي منتقل مي كنند. درخت عناب را معمولاً‌ پيوند نمي زنند زيرا نوع مرغوبتري ندارد. ولي درصورت پيوند زدن ، نهالها زودتر به بار مي نشيند.



Jujube



ساير تصاوير :
 

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی


خواص درمانی و کاربردهای صنعتی: عناب حاوی ساپونین ها، جوجوبوزاید و اسیدهای تری ترپنوئیک است. عصاره ی آن جهت خواب آرامتر موثر بوده و علت آن به ترکیبات فعال و دارویی آن برمی گردد. مزه آن شیرین، خوراکی بوده و دارای خاصیت دارویی می‌باشد. کاربردهای آن در صنایع به صورت خشک‌شده و یا به صورت آب‌نبات‌های طعم‌دار ، شربت شیرین میوه عناب ، تهیه سرکه ، کیک ، عناب کنسرو شده ، چای با طعم عناب می باشد. عناب ملین و دارای لعاب بسیار است و جهت درمان سرما خوردگی موثر است. استفاده از مغز میوه در زخم‌ها و بریدگی‌ها سبب سرعت بخشیدن به بهبود زخم ها، همچنین دندان‌ها را در برابر پوسیدگی مقاوم می‌سازد. عناب آرامش‌بخش و ضد بدخلقی است و سبب کاهش اضطراب می‌شود و تقویت کننده معده و سیستم گوارشی است. عناب خون را تصفیه و سموم را از بدن دفع می‌کند، سبب روشنی پوست شده و از بروز مشکلات قلبی جلوگیری می‌نماید. عناب ضد سرطان بوده و خاصیت آنتی اکسیدانی دارد که از این طریق با رادیکال های آزاد که برای سلامتی مضر می باشند مقابله می نماید.



معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - عناب


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره عناب و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.53 از ۵، بر اساس 157 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

رضا رضوی 1396/04/31
با سلامدو درخت عناب دارم چند سال قبل سم ‍پاشی کردم ومیوه های خوبی به ثمر رسید متاسفانه بوی بد سم باعث آزار همسابه ها می شود چند سالی است که دیگر سم نمی زنم و یک دانه میوه هم به ثمر نمی رسد ( میوه ها به اندازه نخود که می شوند قرمز شده و می ریزند گویا حشراتی بر روی گلهای آن تخم ریزی می کنند ) آیا راهی به جز سم زدن هم وجود دارد ؟ ضمنا از آب تنباکو و آب فلفل قرمز هم برای دور کردن حشرات در زمان گلدهی هم استفاده کرده ام ولی سودی نداشت  لطفا راهنمایی بفرمایید با سپاس فراوان
جابر غفاری فرد 1398/06/12
با سلام درخت عناب دو ساله کاشتم حدود یک متر قد کشید،گل میده ولی بعد چند وقت خشک میشه و می‌ریزه،ممنون میشم راهنماییم کنین مرسی از سایت خوبتون نارگیل
hamed shams 1396/07/14
با عرض سلام خدمت جناب مهندس عزیز. پایین درخت عناب بنده حدودا ۴۰ سانت از خاک بالاتر ، یه شاخه فرعی داره که مال امسال هست و حدودا نیم متر رشد کرده.چون خیلی پایینه میخوام حذفش کنم. بنظر شما برای قلمه گرفتن مناسبه ؟ اگر مناسبه لطفا توضیح بدید چجوری و چه زمانی قلمه بزنم. سپاس از جنابعالی
مریم عرشی 1395/05/11
با سلام مطالب جالبی بود .ما یک درخت عناب 3 ساله داریم ولی اصلا میوه نمی دهد بنظر شما علت چیست با تشکر
ناصر مرادی 1401/02/05
سلام. خسته نباشید. من دو عدد نهال عناب به طول تقریبی ۸۰ و ۱۲۰ سانت در نیمه دوم اسفند سال جاری خریداری کردم و کاشتم. متاسفانه الان که پنجم اردیبهشت ماه هست هنوز برگ و جوانه ای نداده. ولی شاخه های کوچکش رو که خم می کنن تازه است و نمی شکند و مغز شاخه سبز و تر هست . نگرانم که درخت نگرفته باشه. تا کی باید صبر کنم و چطور متوجه خشک نبودنش بشم؟ ممنون از شما.

ثبت پرسش یا نظر جدید