این گیاه با نام علمی Colubrina elliptica و نام مرسوم (Soldierwood) که به فارسي چوبسرباز ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rhamnaceae بومي بومی کارائیب، جنوب فلوریدا، آمریکای مرکزی و بخشهایی از شمال آمریکای جنوبی؛ جنگلهای ساحلی و گرمسیری خشک تا نیمهمرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل خاکهای آهکی و نسبتاً شور؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Colubrina elliptica
ردهبندی و خویشاوندی گیاهشناسی
Colubrina elliptica که در فارسی با نام چوبسرباز شناخته میشود، گونهای درختچهای یا درخت کوچک از تیره Rhamnaceae (خانواده عناب) است. این گونه در جنس Colubrina قرار دارد که شامل چندین گونه گرمسیری و نیمهگرمسیری است. نظم آن Rosales و راسته بالاتر آن Eudicots محسوب میشود. ویژگی بارز خانواده، وجود برگهای ساده، اغلب دندانهدار و میوههای کوچک خشک یا گوشتدار است.
منطقه بومی و گستره پراکنش
زادگاه اصلی Colubrina elliptica نواحی گرم و نیمهگرمسیری قاره آمریکا است. این گونه بهطور بومی در فلوریدای جنوبی، جزایر کارائیب، بخشهایی از آمریکای مرکزی و سواحل شمالی آمریکای جنوبی گزارش شده است. در بسیاری از این مناطق، بهصورت طبیعی در جوامع گیاهی ساحلی حضور دارد و اغلب بخشی از پوشش بومی جنگلهای کمارتفاع و خشک یا نیمهخشک به شمار میرود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی چوبسرباز شامل حاشیه جنگلهای ساحلی، تپههای شنی تثبیتشده، جنگلهای خشک فصلی و زمینهای سنگلاخی آهکی است. این گونه نسبت به بادهای شور، خاکهای فقیر و خشکیهای دورهای سازگار است و به همین دلیل نقش حفاظتی در پایداری خاک و جلوگیری از فرسایش ساحلی دارد. میوهها و بذرها میتوانند توسط پرندگان و پستانداران کوچک پراکنده شوند و به گسترش طبیعی جمعیت کمک کنند.
تاریخچه و کاربردهای سنتی
Colubrina elliptica در منابع تاریخی مردم بومی کارائیب و فلوریدا با نامهایی چون “soapbark” یا “soldierwood” ذکر شده است. پوست و چوب این گیاه به دلیل داشتن ساپونینها در گذشته برای تهیه محلولهای شستوشو و کاربردهای دارویی سنتی استفاده میشده است. در اسناد گیاهشناسی سدههای هجدهم و نوزدهم، این گونه بهعنوان یکی از اجزای مهم فلور ساحلی آمریکای گرم معرفی شده و در هرباریومهای معتبر جهان نمونههای متعددی از آن نگهداری میشود.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
ساقهٔ Colubrina elliptica (چوبسرباز) درختچهای تا درختی کوچک با ارتفاع معمولاً ۳ تا ۸ متر است. تنه در سنین پایین سبز مایل به قهوهای و صاف بوده و با افزایش سن به رنگ قهوهای تیره تا خاکستری در میآید. پوست تنه ترکدار تا کمی فلسدار میشود و لایههای نازک آن ممکن است پوستهپوسته جدا شود. شاخهها نازک، نسبتاً شکننده، به رنگ سبز زیتونی تا قهوهای روشن و اغلب منشعب و متقاطعاند و به گیاه ظاهری متراکم میدهند.
برگها
برگها ساده، همیشهسبز و متراکم روی شاخهها قرار گرفتهاند. شکل برگها بیضوی تا بیضوی-کشیده است؛ نوک آنها تیز تا کمی دراز، و قاعده گرد تا کمی گوهای است. طول برگ معمولاً ۳ تا ۷ سانتیمتر و عرض آن ۱ تا ۳ سانتیمتر است. حاشیه برگها صاف تا کمی موجدار و بدون دندانه است. سطح بالایی برگ به رنگ سبز تیره و براق، و سطح زیرین سبز روشنتر و مات است. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگهای جانبی بهطور منظم از آن خارج شده و قوسیشکل به سمت حاشیه میروند.
گلها
گلهای چوبسرباز بسیار کوچک، کمنمایان اما متعدد هستند. رنگ آنها سبز مایل به زرد تا زرد کمرنگ است و در گلآذینهای خوشهای یا چترمانند کوتاه در کنار برگها (محور جانبی شاخهها) تشکیل میشوند. هر گل معمولاً ۵ گلبرگ کوچک یا گلبرگنما دارد که ممکن است نسبتاً نامشهود باشند. کاسه گل سبز و اندکی گوشتی است. دمگلها کوتاه و گلها اغلب به صورت فشرده در کنار هم قرار گرفتهاند.
میوه و بذر
میوه کپسولی کوچک، کروی تا تقریباً کروی با قطر حدود ۵ تا ۸ میلیمتر است. در ابتدا سبز و پس از رسیدن به رنگ قهوهای تا سیاه متمایل میشود. هنگام رسیدگی، کپسول از درزها شکافته و بذرهای سخت و براق را آزاد میکند. بذرها کوچک، گرد تا بیضوی و به رنگ قهوهای تیره تا سیاه هستند و سطحی صاف دارند.
شرایط نگهداری چوبسرباز
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل خاکهای آهکی و نسبتاً شور؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
کلیات شرایط محیطی مناسب برای Colubrina elliptica
Colubrina elliptica یک درختچه یا درخت کوچک گرمسیری است که برای رشد مطلوب به محیطی گرم و مرطوب نیاز دارد.
این گیاه در اقلیمهای بدون یخزدگی، با زمستانهای ملایم و تابستانهای طولانی بهترین عملکرد را دارد.
محدوده دمایی ایدهآل حدود ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و دماهای زیر ۵ درجه میتوانند به برگها و شاخههای جوان آسیب برسانند.
نور مناسب
این گونه به نور زیاد نیاز دارد و در معرض آفتاب کامل تا نیمسایه رشد میکند.
قرارگیری در آفتاب کامل باعث تراکم بیشتر شاخوبرگ و گلدهی بهتر میشود.
در نواحی بسیار گرم، وجود سایه ملایم در ساعات میانی روز از تنش حرارتی و سوختگی برگها جلوگیری میکند.
رطوبت و نیاز آبی
Colubrina elliptica بومی مناطق ساحلی است و تحمل نسبی به خشکی و شوری خاک دارد، اما در مرحله استقرار، به آبیاری منظم نیازمند است.
رطوبت نسبی متوسط تا بالا، همراه با زهکشی خوب، تعادل مناسبی بین رشد سریع و سلامت ریشه ایجاد میکند.
از غرقاب طولانیمدت باید اجتناب شود، زیرا میتواند موجب پوسیدگی ریشه گردد.
خاک و ویژگیهای بستر کشت
این گیاه در انواع خاکهای شنی، لومی و حتی کمی آهکی رشد میکند، بهشرط آنکه زهکشی مناسب وجود داشته باشد.
pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب مطلوب عناصر غذایی توصیه میشود.
افزودن مواد آلی مانند کمپوست به بهبود ساختمان خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب و رشد بهتر ریشه کمک میکند.
باد، شوری و سایر عوامل محیطی
Colubrina elliptica نسبت به بادهای ساحلی و مه نمکی مقاوم است و برای کاشت در نواحی ساحلی مناسب به شمار میآید.
انتخاب مکان کاشت با جریان هوای ملایم، نور کافی و فاصله مناسب از گیاهان دیگر، شرایط بهینه رشد را فراهم میکند.
این ترکیب عوامل، گیاهی متراکم، سالم و مقاوم نتیجه خواهد داد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :