۱۴۰۴ ششم دی

یوکای تامپسون

این گیاه با نام علمی Yucca thompsoniana و نام مرسوم (Thompson’s Yucca) که به فارسي یوکای تامپسون ناميده ميشود، گياهي از خانواده Asparagaceae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک، به‌ویژه تگزاس، نیومکزیکو و نواحی خشک و نیمه‌خشک کوهستانی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا قلیایی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده گیاه‌شناسی

یوکا تامپسون (Yucca thompsoniana) گونه‌ای از تیره مارچوبه‌ایان (Asparagaceae)، زیرتیره Agavoideae و از جنس Yucca است. این جنس شامل ده‌ها گونه سازگار با شرایط خشک در قاره آمریکا است. یوکاها خویشاوند آگاوها بوده و بسیاری از ویژگی‌های مورفولوژیک، مانند برگ‌های شمشیری و سازگاری با خشکی، در آن‌ها مشترک است.

منطقه بومی و گستره پراکنش

زیستگاه طبیعی Yucca thompsoniana عمدتاً در تگزاس غربی ایالات متحده و بخش‌هایی از شمال مکزیک است. این گونه در نواحی نیمه‌بیابانی، فلات‌های سنگلاخی و شیب‌های آهکی رشد می‌کند. ارتفاعات متوسط با خاک‌های کم‌عمق و زهکش‌دار، همراه با تابستان‌های بسیار گرم و زمستان‌های نسبتاً سرد، دامنه اصلی پراکنش آن را شکل می‌دهد.

ویژگی‌های زیستگاهی و بوم‌شناختی

یوکا تامپسون با برگ‌های سفت، باریک و چرمی خود نمونه‌ای شاخص از سازگاری گیاهان زرو‌فیت با کم‌آبی است. این گونه اغلب در اجتماعات گیاهی همراه با کاکتوس‌ها، آگاوها و علف‌های مقاوم به خشکی دیده می‌شود. ریشه‌های عمیق و توانایی ذخیره آب در بافت‌های ساقه، به آن امکان می‌دهد در دوره‌های طولانی خشکسالی زنده بماند.

تاریخچه نام‌گذاری و مطالعات علمی

نام گونه thompsoniana برای گرامی‌داشت یکی از گیاه‌شناسان یا گردآورندگان اولیه نمونه‌های این گیاه در قرن نوزدهم انتخاب شده است. مطالعات فلوریستیک جنوب‌غرب آمریکا، Yucca thompsoniana را به‌عنوان یک گونه مستقل از دیگر یوکاهای درختچه‌ای تثبیت کرده‌اند. پژوهش‌های جدیدتر با استفاده از داده‌های مولکولی در حال بررسی روابط فیلوژنتیکی این گونه با یوکاهای نزدیک، به‌ویژه Yucca rostrata و یوکاهای درخت‌مانند دیگر هستند.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Yucca thompsoniana

گیاه Yucca thompsoniana یک یوککای درختچه‌ای تا درختچه‌ـ‌درختی است که معمولاً ارتفاعی بین ۱ تا ۳ متر دارد. فرم کلی گیاه ستونی تا تخم‌مرغی بوده و به‌سبب تجمع برگ‌ها در رأس ساقه، ظاهری رزت‌مانند در بخش انتهایی ایجاد می‌شود. این گونه اغلب یک تنه‌ی اصلی دارد اما در سنین بالاتر می‌تواند چندساقه‌ای شود.

ساقه و پوست

ساقه‌ی یوککا تومپسونی راست، نسبتاً باریک و چوبی است و قطر آن معمولاً بین چند سانتی‌متر تا حدود ۱۵ سانتی‌متر متغیر است. پوست ساقه خاکستری تا قهوه‌ای مایل به خاکستری بوده و با افزایش سن، بافتی خشن و ترک‌خورده پیدا می‌کند. باقی‌ماندن دمبرگ‌های خشک یا آثار آنها روی ساقه، ظاهری الیافی و زره‌مانند به تنه می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌ها باریک، کشیده و سرنیزه‌ای شکل هستند و طول آن‌ها معمولاً ۲۰ تا ۶۰ سانتی‌متر و عرض آن‌ها در حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر است. رنگ برگ‌ها سبز مایل به آبی تا سبز خاکستری است و پوشش مومی نازکی روی سطح برگ دیده می‌شود که به درخشش مات آنها کمک می‌کند. حاشیه‌ی برگ‌ها معمولاً همراه با رشته‌های الیافی نازک و سفیدرنگ است. نوک برگ‌ها تیز و سخت بوده و گیاه را به‌لحاظ ظاهری خاردار و محافظت‌شده نشان می‌دهد.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌آذین یوککا تومپسونی خوشه‌ای عمودی است که از میان تاج برگ‌ها خارج شده و می‌تواند تا حدود ۱ تا ۲ متر ارتفاع داشته باشد. گل‌ها زنگوله‌ای تا تخم‌مرغی‌شکل، آویزان یا نیمه‌آویزان و نسبتاً درشت هستند. رنگ گل‌ها معمولاً سفید تا سفید مایل به کرم است و در زمان گل‌دهی، تضاد رنگی چشمگیری با برگ‌های آبی‌ـ‌خاکستری ایجاد می‌کند. گلبرگ‌ها ضخیم، کمی مومی و گوشتی بوده و به‌صورت متراکم در رأس گل‌آذین جای می‌گیرند.

میوه و بذر

میوه به‌صورت کپسول گوشتی تا نیمه‌خشک است که پس از رسیدن، تیره‌تر شده و بذرهای سیاه و نسبتاً مسطح را در خود جای می‌دهد. بذرها گرد تا مثلثی‌ـ‌گرد، با سطحی نسبتاً صیقلی هستند. ابعاد کوچک بذرها امکان پراکنش نسبتاً آسان توسط باد و جانوران را فراهم می‌کند.

شرایط نگهداری یوکای تامپسون

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، مقاوم به خشکی، با pH خنثی تا قلیایی

نور مناسب برای یوکای تامپسون

یوکای تامپسون گیاهی آفتاب‌دوست است و به نور مستقیم و زیاد نیاز دارد. بهترین محل برای رشد آن، مکان‌های رو به جنوب یا غرب با حداقل ۴–۶ ساعت نور مستقیم است. در فضای داخلی، قرار دادن گیاه پشت پنجره‌های روشن ضروری است. کمبود نور باعث رشد علفی، کشیده و ضعیف شدن برگ‌ها می‌شود.

دما و تحمل سرما و گرما

این گیاه بومی مناطق گرم و خشک است و دمای ایده‌آل آن بین ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. یوکای تامپسون در صورت خشک بودن خاک می‌تواند سرمای ملایم تا حدود -۱۰ درجه سانتی‌گراد را نیز تحمل کند، اما یخ‌زدگی طولانی‌مدت به برگ‌ها آسیب می‌زند. در تابستان‌های خیلی گرم، تهویه مناسب و جریان هوا به جلوگیری از سوختگی نوک برگ‌ها کمک می‌کند.

رطوبت و آبیاری

این یوکا برای رشد سالم به رطوبت پایین تا متوسط نیاز دارد و محیط‌های مرطوب برای آن مناسب نیست. آبیاری باید عمیق اما با فواصل زمانی زیاد انجام شود؛ اجازه دهید سطح خاک کاملاً خشک شود، سپس آبیاری کنید. آبیاری بیش از حد و ماندگاری آب در گلدان، مهم‌ترین عامل پوسیدگی ریشه و طوقه است.

خاک، زهکشی و کوددهی

بهترین بستر برای یوکای تامپسون خاکی است با زهکشی عالی، مانند ترکیب خاک کاکتوس، ماسه درشت و مقدار کمی خاک برگ. خاک سنگین و رسی مناسب این گیاه نیست و باعث تجمع آب در ریشه می‌شود. استفاده از گلدان‌های سفالی و دارای سوراخ کف توصیه می‌شود. در فصل رشد (بهار و تابستان) می‌توان هر ۶–۸ هفته یک‌بار از کود متعادل رقیق‌شده استفاده کرد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

یوکا یوکا فیلامنتوسا یوکا فیلی یوکا آمریکایی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

مارچوبه نرمه / گل گردی بالارونده دراسنا کامپکتا آگاو شاو زنگوله آبی اسپانیایی

  محسن شهاب الدین