راهنمای نگهداری و پرورش گیاهان آپارتمانی - ورزیا دوالیانا

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گیاهان آپارتمانی - ورزیا دوالیانا
ورزیا دوالیانا (*Vriesea duvaliana*) یک بروملیاد زینتیِ عمدتاً اپی‌فیت (گاه لیتوفیت) از جنگل‌های مرطوب نئوتروپیک است و به‌طور کلی به عنوان گیاهی بومی نواحی گرم و مرطوب قاره آمریکا (به‌ویژه جنگل‌های بارانی و نیمه‌بارانی) شناخته می‌شود.

**شرایط دما، رطوبت و نور (محیط رشد)**
این گونه در دمای معتدلِ گرم بهترین رشد را دارد (تقریباً 18 تا 28°C) و به سرما حساس است (کمتر از حدود 12–15°C می‌تواند آسیب‌زا باشد). رطوبت نسبی متوسط تا بالا (حدود 50–80٪) مناسب است. نورِ زیاد اما غیرمستقیم/فیلترشده (سایه‌روشن شبیه زیرآشکوب جنگل) ایده‌آل است؛ آفتاب مستقیمِ شدید می‌تواند موجب سوختگی برگ‌ها شود.

**بومی و زیستگاه**
زیستگاه طبیعی آن معمولاً شاخه‌ها و تنه درختان در جنگل‌های مرطوب (اپی‌فیتی)، یا گاهی صخره‌های پوشیده از خزه (لیتوفیتی) است؛ جایی که جریان هوا وجود دارد و رطوبت محیط بالاست.

**خصوصیات ظاهری اندام‌های گیاه**
برگ‌ها به صورت رزت فشرده قرار می‌گیرند و غالباً «تانک» یا مخزن مرکزی برای جمع‌کردن آب تشکیل می‌دهند. برگ‌ها نواری-نیزه‌ای، نسبتاً چرمی و قوسی‌اند و بسته به شرایط می‌توانند سبز تا سبزِ لکه‌دار/نقش‌دار باشند. گل‌آذین معمولاً از مرکز رزت خارج می‌شود و در بسیاری از ورزیاها براکته‌های رنگین و پایدار (اغلب در طیف زرد/نارنجی/قرمز) بخش زینتی اصلی را می‌سازند و گل‌های واقعی کوچک‌تر و کوتاه‌عمرترند.

**نام رایج (ایران و جهان)**
در ایران معمولاً با نام **«ورزیا»** یا **«بروملیاد ورزیا»** شناخته می‌شود. در منابع انگلیسی به‌طور کلی تحت نام‌های **Vriesea** و **Bromeliad** (گاهی به‌صورت کلی «Flaming sword» برای برخی گونه‌ها/ارقام ورزیا) یاد می‌شود؛ برای خود گونه *duvaliana* نام رایجِ کاملاً تثبیت‌شده‌ای کمتر گزارش می‌شود.

**کاربرد دارویی یا صنعتی مشهور**
این گونه بیشتر **زینتی** است و شهرت ویژه‌ای به عنوان گیاه دارویی یا صنعتیِ خاص ندارد.

Nargil_Vriesea Duvaliana
نام علمي
Vriesea Duvaliana
نام لاتين
Vriesea duvaliana
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

اسم علمی این گیاه Vriesea Duvaliana ، از خانواده Bromeliaceae میباشد.

این جنس دارای ۱۹۰ گونه، از گیاهان چندساله گلخانه ای زینتی است


رده‌بندی علمی

Vriesea duvaliana از تیرهٔ Bromeliaceae (بروملیاسه) و در جنس Vriesea قرار می‌گیرد؛ جنسی عمدتاً نئوتروپیک با سازگاری‌های شاخص برای زندگی اپی‌فیتی (بر روی درختان) یا لیتوفیتی (بر سنگ‌ها).


منطقهٔ بومی و زیستگاه

این گونه به‌عنوان یکی از بروملیادهای نئوتروپیک، به‌طور کلی با جنگل‌های مرطوب آمریکای جنوبی هم‌خوانی زیستگاهی دارد. زیستگاه‌های تیپیک ورزیاها شامل جنگل‌های بارانی و جنگل‌های کوهپایه‌ای با رطوبت بالا، نور فیلترشدهٔ زیر اشکوب و گردش هوای مناسب است؛ جایی که بسیاری از گونه‌ها به‌صورت اپی‌فیت روی شاخه‌ها و تنه‌ها مستقر می‌شوند و در روزت برگ‌ها «تانک» آب تشکیل می‌دهند.


تاریخچهٔ کشف و نام‌گذاری

نام جنس Vriesea به افتخار گیاه‌شناس هلندی Hugo de Vries برگزیده شده است. صفت گونه‌ای duvaliana معمولاً در نام‌گذاری گیاهی به‌صورت اهدایی/یادبودی به فردی با نام خانوادگی «Duval» به‌کار می‌رود. توصیف رسمی گونه در چارچوب سنت گیاه‌نگاری بروملیادها و بر پایهٔ ویژگی‌های ریخت‌شناختی (ساختار روزت، گل‌آذین، براکته‌ها و گل‌ها) انجام می‌شود.


نام‌های رایج

در کاربرد جهانی، ورزیاها غالباً با عنوان‌های عمومی «Vriesea» و «بروملیاد» شناخته می‌شوند و در بازار گیاهان زینتی گاه زیر عنوان «تانک بروملیاد» نیز معرفی می‌گردند. در فارسی، نام رایج این گروه «ورزیا» است و برای این گونه مشخص، صورت «ورزیا دوالیانا» به‌کار می‌رود.

ورزیا دوالیانا

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه ورزیا دوالیانا
متوسط
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  ورزیا دوالیانا
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  ورزیا دوالیانا
30 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  ورزیا دوالیانا
تورب به اضافه خاك معمولي و ماسه و خاك برگ

برگهای آن به صورت دسته اي از خاك بيرون مي ايند و كشيده ، گوشتي ، سبز ، نواري يا علامت دار هستند

گلها اغلب همراه با براكته هاي رنگي زيبايي هستند و در سنبله ظاهر ميشوندو اغلب منشعب بوده و رنگ زرد يا قرمز دارند . فصل گلها : گلها در تابستان ظاهر ميشوند ولي در گلخانه ميتوان از آن در هر فصل سال حتي زمستان گل به دست آورد .

Vriesea duvaliana

شرایط محیط رشد

خاك بايد مخلوط يك قسمت پيت ( تورب ) به اضافه يك قسمت خاك معمولي و يك قسمت ماسه و خاك برگ باشد

در روشنايي كامل و به دور از اشعه مستقيم آفتاب قرار گيرد

پس از پايان گل و هنگام استراحت گياه ، موقع كاشت يا تعويض گلدان می باشد

Vriesea Duvaliana

مقابله به آفات ورزیا دوالیانا


آفات رایج

در نگهداری ورزیا دوالیانا، آفات مکنده شایع‌ترند: شپشک آردآلود (توده‌های سفید پنبه‌ای در محور برگ‌ها)، شپشک سپردار (لکه‌های قهوه‌ای چسبیده به برگ)، و کنه تارعنکبوتی (ریز‌لکه‌های زرد و گاهی تار نازک در خشکی هوا). کنترل: جداسازی گیاه، پاک‌کردن آفات با پنبه آغشته به الکل 70٪، شست‌وشوی ملایم برگ‌ها، و در آلودگی شدید استفاده از صابون حشره‌کش/روغن باغبانی طبق برچسب؛ تکرار هر 7–10 روز تا قطع چرخه آفت. بهبود رطوبت و جریان هوای ملایم به کاهش کنه کمک می‌کند.


امراض و مشکلات قارچی/باکتریایی

مهم‌ترین مشکل، پوسیدگی طوقه و ریشه ناشی از بستر سنگین، زهکشی ضعیف یا ماندابی‌شدن است؛ برگ‌ها نرم و بدبو می‌شوند. راهکار: تعویض بستر به مخلوط سبک (پوست درخت/پرلیت)، خشک‌کردن بین دو آبیاری، حذف بافت‌های پوسیده و ضدعفونی ابزار. در تانک/کاسه مرکزی برگ‌ها، ماندن آب کهنه می‌تواند پوسیدگی باکتریایی ایجاد کند؛ آب را هفتگی تخلیه و با آب تازه جایگزین کنید. در صورت لکه‌برگی قارچی، کاهش خیس‌شدن برگ‌ها در شب و استفاده محدود از قارچ‌کش مناسبِ گیاهان زینتی طبق برچسب توصیه می‌شود.

ورزیا دوالیانا

نحوه تکثیر ورزیا دوالیانا

تكثير آن با جدا كردن و كاشتن قلمه هاي جديدي است كه در جوار گياه مادر بوجود مي آيند .


شناخت چرخه تولیدمثل ورزیا دوالیانا

ورزیا دوالیانا (Vriesea duvaliana) از بروملیادهای زینتی است که معمولاً به‌صورت آپارتمانی نگهداری می‌شود. این گیاه پس از رسیدن به بلوغ، یک‌بار گلدهی می‌کند و سپس به‌تدریج رو به پیری می‌رود، اما هم‌زمان پایه‌های جدیدی تولید می‌کند. تکثیر خانگی این گیاه عمدتاً بر پایه جدا کردن پاجوش‌ها انجام می‌شود و تکثیر از بذر بیشتر جنبه تخصصی دارد.


تکثیر رویشی با پاجوش (روش اصلی)

پس از گلدهی، پاجوش‌ها در کنار پایه مادری ظاهر می‌شوند. بهترین زمان جداسازی زمانی است که هر پاجوش دست‌کم ۱/۳ تا ۱/۲ اندازه گیاه مادر شده و چند ریشه قابل مشاهده داشته باشد. جداسازی زودهنگام باعث توقف رشد یا پوسیدگی می‌شود. با چاقوی استریل، پاجوش را همراه بخش کوچکی از پایه جدا کرده و در بستر سبک و هواخور (مانند ترکیب پوست درخت، پرلیت و مقدار کمی پیت/کوکوپیت) بکارید. رطوبت بالا، نور غیرمستقیم و دمای ملایم، استقرار را تسریع می‌کند.


تکثیر از بذر (کم‌کاربرد ولی ممکن)

در صورت گرده‌افشانی موفق، بذرها در کپسول تشکیل می‌شوند و معمولاً ریز و سبک‌اند. بذرها را سطحی روی بستر استریل و مرطوب (مانند اسفاگنوم خرد شده یا مخلوط بسیار سبک) پخش کنید و با پوشش شفاف، رطوبت یکنواخت ایجاد نمایید. تهویه برای پیشگیری از قارچ ضروری است. رشد اولیه کند است و رسیدن به گیاه بالغ ممکن است چند سال طول بکشد.


تولیدمثل طبیعی در زیستگاه

در طبیعت، ورزیاها با گرده‌افشانی حشرات یا پرندگان و سپس پراکنش بذرهای سبک توسط باد تکثیر می‌شوند؛ همچنین تولید پاجوش، بقای کلنی را پس از مرگ پایه مادری تضمین می‌کند.

Vriesea duvaliana

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس وریسیا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره آناناس و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.52 از ۵، بر اساس 42 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

زهرا حاجی زاده 1396/12/07
سلام و وقتتون بخیر و سپاس از سایت خوبتون.برگهای ورزیا دوالیانا بنده در حال پوسیدن و از بین رفتن هستن. حتی برگ های جدید هم به این عارضه دچار شدن. چیکار کنم؟
شیما ساکی پور 1391/02/04
من فارغ التحصیل در رشته منابع طبیعی و محیط زیست هستم و کار اموزی خود را در گلخانه گذراندم و تقاضای کار و همکاری با شما را دارم . متشکرم در ضمن بنده ساکن کرج هستم
MOHAMMAD 1391/01/21
سلام
این گیاه بذر ندارد؟

ثبت پرسش یا نظر جدید