واچلیا فارنزیانا

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Vachellia farnesiana (واچلیا فارنزیانا) از تیرهٔ Fabaceae (باژُنسانان/نخودیان) و زیرتیرهٔ Mimosoideae است. این گونه در جنس Vachellia قرار می‌گیرد که در گذشته همراه با بسیاری از گونه‌های هم‌گروه در جنس Acacia طبقه‌بندی می‌شد. نام علمی رایج پیشین آن Acacia farnesiana بوده و بازنگری‌های ریخت‌شناسی و مولکولی به تفکیک جنس‌ها و به‌کارگیری نام Vachellia انجامید.

منطقهٔ بومی و پراکنش

خاستگاه دقیق این گونه در منابع مختلف اختلاف‌نظر دارد، اما به‌طور کلی بومی نواحی گرمسیری قارهٔ آمریکا (به‌ویژه آمریکای مرکزی/کارائیب و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی) دانسته می‌شود. با توجه به کاشت گسترده و طبیعی‌شدن در مناطق جدید، امروز در بسیاری از نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان حضور دارد و گاهی به‌عنوان گونهٔ مهاجم گزارش می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

واچلیا فارنزیانا معمولاً در زیستگاه‌های باز و آفتابیِ خشک تا نیمه‌خشک رشد می‌کند؛ مانند بوته‌زارها، حاشیهٔ مراتع، کنار جاده‌ها و زمین‌های دست‌خورده. این گیاه به‌سبب همزیستی ریشه‌ای با باکتری‌های تثبیت‌کنندهٔ نیتروژن، توانایی بهبود حاصلخیزی خاک‌های فقیر را دارد و می‌تواند در خاک‌های نسبتاً شور یا کم‌عمق نیز پایدار بماند.

تاریخچهٔ نام‌گذاری و کاربرد پژوهشی

صفت گونه‌ای farnesiana به «Farnese» اشاره دارد و به کشت تاریخی این گیاه در باغ‌های وابسته به خاندان فارنزه در ایتالیا نسبت داده می‌شود. اهمیت علمی آن در مطالعات تطابق با خشکی، زیست‌شناسی تثبیت نیتروژن و بررسی مسیرهای تکاملیِ گروه‌های میموزوئید در نخودیان پررنگ است.

خصوصیات - معرفی

شرایط نگهداری واچلیا فارنزیانا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم و نیمه گرم خاک مورد نياز گستره وسیعی از خاک ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات واچلیا فارنزیانا

آفات رایج

واچلیا فارنزیانا ممکن است توسط شته‌ها، شپشک‌های آردآلود و سپردار، کنه‌های تارتن و تریپس آسیب ببیند. علائم کلیدی شامل پیچیدگی و زردی برگ، ترشح عسلک و دوده (کپک دوده‌ای)، لکه‌های نقره‌ای روی برگ و ضعف عمومی گیاه است. همچنین لارو برخی پروانه‌ها با تغذیه از برگ موجب اسکلت‌مانند شدن پهنک می‌شوند.

برای مدیریت، ابتدا هرس شاخه‌های آلوده و شست‌وشوی اندام‌ها با آب پرفشار انجام شود. استفاده از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های معدنی/نیم (Neem) در چند نوبت، جمعیت شته و شپشک را کاهش می‌دهد. در آلودگی شدید، به‌کارگیری حشره‌کش‌های سیستمیک طبق برچسب و با رعایت دوره کارنس توصیه می‌شود. کنترل مورچه‌ها در کنار مدیریت شته و شپشک ضروری است چون از آنها محافظت می‌کنند.

امراض مهم

بیماری‌های قارچی مانند لکه‌برگی، سفیدک سطحی و پوسیدگی ریشه (وابسته به رطوبت بالا و زهکشی ضعیف) محتمل‌اند. نشانه‌ها شامل لکه‌های قهوه‌ای/سیاه، پوشش سفید پودری روی برگ و پژمردگی همراه با سیاهی ریشه است.

کاهش آبیاری، بهبود زهکشی، فاصله‌گذاری برای جریان هوا و جمع‌آوری برگ‌های آلوده پایه پیشگیری است. در صورت نیاز، قارچ‌کش‌های مسی برای لکه‌برگی و گوگرد/بی‌کربنات پتاسیم برای سفیدک، و برای پوسیدگی ریشه استفاده از بستر سالم و قارچ‌کش‌های مناسب طبق توصیه کارشناس انجام شود. آبیاری قطره‌ای و اجتناب از خیس‌کردن شاخساره، احتمال بیماری را به‌طور معنی‌دار کم می‌کند.

نحوه تکثیر واچلیا فارنزیانا