شنگ نی مانند

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و ویژگی‌های کلی

Tragopogon caricifolius با نام فارسی «شنگ نی‌مانند» گیاهی علفی از خانواده Asteraceae و زیرخانواده Cichorioideae است. این گونه در جنس Tragopogon قرار دارد که با میوه‌های فندقه‌ای کرک‌دار و گل‌آذین کلاپرک شناخته می‌شود. ویژگی بارز این گونه برگ‌های باریک و کشیده شبیه برگ‌های نی است که نام فارسی آن را توجیه می‌کند.

منطقه بومی و زیستگاه

زیستگاه طبیعی شنگ نی‌مانند بیشتر در نواحی مدیترانه شرقی، قفقاز و بخش‌هایی از جنوب‌غرب آسیا گزارش شده است. این گیاه معمولاً در دامنه‌های آهکی، حاشیه مزارع، مراتع نیمه‌خشک و حاشیه جاده‌ها رشد می‌کند. به خاک‌های با زهکش خوب، نور کامل و اقلیم‌های نسبتاً خشک تا نیمه‌مرطوب سازگار است.

تاریخچه و مطالعات گیاه‌شناسی

گونه‌های جنس Tragopogon از سده هجدهم میلادی در فلور اروپا و غرب آسیا توصیف شده‌اند. T. caricifolius در فلورهای منطقه‌ای قفقاز و خاورمیانه به عنوان گونه‌ای مشخص با برگ‌های نی‌مانند معرفی شده است. این گیاه بیشتر در مطالعات فلوریستیک، رده‌بندی جنس Tragopogon و الگوهای پراکنش گیاهان مدیترانه‌ای مورد توجه قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

گیاهانی گلدار، آوندی و دولپه ای هستند. شنگ نی مانند علفی و چندساله بوده و در مناطق نیمه گرمسیری و گرمسیری وجود دارند. تا ارتفاع 50 سانتی متر رشد می کنند. ابتدا کرک دار و به تدریج بدون کرک می شوند. ریشه ها دوکی شکل و ساقه افراشته و منشعب هستند و گاهی غیر منشعب با برگ های فراوان هستند. برگ های پایینی علفی تقریبا هم طول با ساقه گلدهنده که طول آن 22 سانتیمتر و عرض آن 0/4 سانتی متر به سوی نوک به تدریج باریک می شود. برگ های بالایی با قاعده پهن، نیمه ساقه آغوش طولش 18 سانتیمتر و عرض آن 1/2 سانتیمتر می باشد که به یکباره باریک می شود و رگبرگ های فراوانی دارد. به هنگام گلدهی نوک برگ ها از گل بالاتر می رود. گریبان 8 برگه ای است. زبانک ها به رنگ قرمز-ارغوانی تا سفید و کناری ها بلندتر از گریبان هستند. لوله بساک قهوه ای تیره می باشد. 

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت خشک دماي مورد نياز 18-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مکان های صخره ای و کوهپایه ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

طبیعت گیاه شنگ نی مانند سرد و خشک می باشد. برای زخم و تقویت معده کاربرد دارد. برای درمان سوختگی مفید می باشد. در درمان روماتیسم نیز نقش دارد. 

مقابله به آفات شنگ نی مانند

آفات شایع شنگ نی‌مانند (Tragopogon caricifolius)

مهم‌ترین آفات این گیاه شامل شته‌ها، تریپس‌ها و لارو برخی شب‌پره‌ها هستند. شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ و ضعف عمومی بوته می‌شوند. تریپس‌ها لکه‌های نقره‌ای و زرد روی برگ ایجاد کرده و می‌توانند ناقل ویروس باشند. لارو شب‌پره‌ها برگ‌ها را سوراخ یا به‌طور کامل می‌جوند و سطح فتوسنتز را کاهش می‌دهند.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

بیماری‌های قارچی مانند سفیدک سطحی، لکه‌برگی و پوسیدگی ریشه در شرایط رطوبت بالا و تهویه ضعیف رخ می‌دهند. علائم شامل لکه‌های قهوه‌ای روی برگ، پوشش سفید پودری و زردی و پژمردگی ناگهانی بوته است. بیماری‌های باکتریایی کمتر شایع‌اند اما می‌توانند به صورت لکه‌های آبسوخته و سیاه‌شدن بافت‌ها ظاهر شوند.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

اساس مدیریت آفات و امراض در شنگ نی‌مانند، پیشگیری و تقویت گیاه است. استفاده از بذر سالم، تناوب زراعی، رعایت فاصله مناسب کاشت و آبیاری در پاکت‌های صبحگاهی به کاهش رطوبت برگ کمک می‌کند. در صورت مشاهده آفات، ابتدا از روش‌های مکانیکی مانند حذف دستی برگ‌های آلوده و شست‌وشوی گیاه با آب استفاده شود. روغن‌های گیاهی، صابون حشره‌کش و قارچ‌کش‌های بیولوژیک در آلودگی‌های متوسط توصیه می‌شوند و مصرف سموم شیمیایی تنها در حد ضرورت و با نظر کارشناس انجام گیرد.

هشدار - عوارض جانبی

افرادی که دارای انواع بیماری های کلیوی هستند، نباید از این گیاه استفاده کنند. افرادی که دارای مزاجی صفراوی هستند نباید از این گیاه مصرف کنند. بانوان باردار برای مصرف این گیاه باید با پزشک خود مشورت کنند.

شنگ ایرانی شنگ

گل مینا شیرتیغک ساحلی آهار کوهی بومادران