نام علمي
Stachys schtschegleevii
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Stachys schtschegleevii از تیرهٔ نعناعیان (Lamiaceae) است؛ تیرهای با ساقههای چهارگوش، برگهای متقابل و اسانسهای معطر. این گونه در جنس Stachys قرار میگیرد؛ جنسی بزرگ با تنوع بالا در نواحی معتدل نیمکرهٔ شمالی که از نظر ریختشناسی و بومشناسی بسیار متغیر است.
منطقه بومی و زیستگاه
این گیاه بهعنوان گونهای بومی ایران شناخته میشود و بیشتر با زیستبومهای کوهستانی و نیمهخشک ایران سازگار است. زیستگاههای گزارششده برای گونههای نزدیک آن در این جنس شامل دامنههای سنگلاخی، مراتع کوهستانی، شیبهای آفتابگیر و خاکهای کمعمق است؛ جایی که گیاه با پوشش کرکی و عادت رشدی مقاوم به تنشهای خشکی و باد، توان بقا پیدا میکند.
تاریخچه کشف و نامگذاری
نام علمی Stachys از واژهٔ یونانی stachys بهمعنای «سنبله/خوشه» گرفته شده و به آرایش گلآذین در بسیاری از گونهها اشاره دارد. صفت گونهای schtschegleevii معمولاً در نامگذاریهای گیاهشناسی برای بزرگداشت یک پژوهشگر یا گردآورنده (اغلب با ریشهٔ اسلاوی/روسی) بهکار میرود و نشاندهندهٔ سنت رایج در تاکسونومی برای ثبت تاریخ علمی یک گونه است.
نامهای رایج
در فارسی این گیاه با نام «پولک» شناخته میشود. در منابع عمومی، برای اعضای جنس Stachys در انگلیسی گاه از نامهای Woundwort یا Hedge-nettle استفاده میشود، هرچند کاربرد این نامها الزاماً اختصاصیِ همین گونه نیست و ممکن است به چندین گونهٔ نزدیک اطلاق گردد.
![گیاه پولک]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی معتدل تا نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
گستره وسیعی از خاک ها
|
گیاه "پولک" گیاهی علفی تا نیمه بوته ای است که به صورت نیمه خشبی و به طول 15 تا 30 سانتیمتر و دارای شاخه های متعدد که اکثراً از قسمت پایین منشعب گردیده اند و کلیه اندام های گیاه پوشیده از کرک های سفید رنگ می باشد.
برگ های آن بیضی شکل با حاشیه های صاف که در قسمت پشتی کرکدار و سفید رنگ و در سطح رویی خاکستری رنگ می باشد.
تعداد گل در هر تجمع تا شش عدد بوده و فاصله تجمعات در پایین بیشتر است. رنگ گل ها صورتی مایل به ارغوانی با کرک های ابریشمی در قسمت بیرون است.
![hedge nettle]()
مقابله به آفات گیاه پولک
آفات مهم گیاه پولک (Stachys schtschegleevii)
شتهها و تریپسها از مهمترین آفات گیاه پولک هستند که با تغذیه از شیره گیاهی موجب زردی، پیچیدگی برگ و کاهش رشد میشوند. کنههای تارعنکبوتی نیز در شرایط گرم و خشک ظاهر شده و لکههای روشن روی برگ و تارهای نازک ایجاد میکنند. در خزانهها و کشت گلدانی، حمله نماتدهای ریشهگرهای میتواند باعث زوال تدریجی بوتهها شود.
امراض قارچی و باکتریایی
پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از قارچهای خاکزاد مانند فیتوفتورا و رایزوکتونیا در خاکهای سنگین و غرقابشده شایع است و به پژمردگی ناگهانی بوته میانجامد. لکهبرگی قارچی با لکههای قهوهای تا سیاه روی برگها ظاهر شده و در تراکم بالا موجب ریزش برگ میشود. در شرایط بهداشت ضعیف، پوسیدگی باکتریایی میتواند در زخمهای ساقه و طوقه گسترش یابد.
روشهای پیشگیری و مبارزه
مدیریت تلفیقی آفات و امراض برای گیاه پولک ضروری است. استفاده از بذر و قلمه سالم، ضدعفونی بستر کاشت و تأمین زهکشی مناسب، خطر بیماریهای ریشهای را کاهش میدهد. کنترل علفهای هرز و تهویه مناسب بوتهها، رطوبت برگ را کم کرده و شیوع قارچها را محدود میکند. برای شته و تریپس، استفاده از صابون حشرهکش، روغنهای گیاهی و در صورت لزوم حشرهکشهای کمخطر توصیه میشود. حذف و سوزاندن بوتههای آلوده، مهمترین اقدام برای جلوگیری از گسترش بیماریهای طوقه و ریشه است.
![گیاه پولک]()
نحوه تکثیر گیاه پولک
تکثیر این گیاه از طریق کشت یا پراکنش بذرهای آن صورت می گیرد.
برگ ها و سرشاخه های گیاه بعد از جمع آوری و خشک کردن به صورت وسیع در طب سنتی مورد استفاده قرار می گیرد.
از این گیاه برای ضد عفونی کردن مجاری ادراری، ضدالتهاب و ضدعفونی دستگاه تنفسی استفاده گسترده ای به عمل می آید.
دیگر خواص دارویی آن شامل: ضد عفونت داخلی زنان، ضد باکتری، ضد میکروب، ضد آسم، ضد سینوزیت، ضد سرماخوردگی، ضد روماتیسم، ضد التهاب، ضد عفونی نمودن مجاری ادراری، درمان عفونتهای مجاری تنفسی است. همچنین از این گیاه به عنوان پنی سیلین گیاهی و طبیعی نیز یاد می شود .
این گیاه دارای ترکیبات شیمیایی از جمله ورباسکوزید و استاکزوئید و مشتقات کامفیک اسید و فلاونوئیدها می باشد.