نام علمي
Coronilla securidaca
دانستنیهای علمی
جنس Securigera شامل تعداد زیادی از گیاهانی است که متعلق به خانواده نیام داران یا بقولات می باشد. این جنس با جنس Coronilla متفاوت است. نام علمی این گیاه، نخستین بار در سال 1805 و با نام Securigera coronilla نامگذاری شد. ولی هم اکنون با نام علمی Securigera securidaca شناخته می شود.
![عدس الملک - عدس تلخ]()
خصوصیات - معرفی
گیاه عدس تلخ یا عدس الملک گیاهی یکساله، علفی و با ساقه های چوبی است. این گیاه همچنین دارای ریشه های عمودی، گره ها، ساقه ها یا شاخه های جهنده یا گسترده یا خزنده است. این ساقه ها کمتر یک متر طول داشته و توخالی یا اسفنجی هستند. ساقه های جوان بدون کرک یا دارای کرک های پراکنده می باشند.
برگ های این گیاه متناوب، دمبرگ دار، دارای گوشوارک های مشخص و گوشوارک ها غشایی یا کاغذی می باشند. برگ ها مرکب، پرمانند و شانه ای هستند. برگچه ها دارای آرایش متقابل و دارای حاشیه ای یکنواخت بوده و حدود 10 برگچه در هر دسته برگ وجود دارد.
گل آذین ها چتر مانند و جانبی اند. گل ها و متقارن بوده و کاسه گل دارای دو لُب و کرکدار است. گلبرگ های گل نیز جدا از هم، چنگالی و به رنگ نارنجی یا زرد می باشند. حدود 9 تا 10 پرچم در هر گل وجود دارد که 9 تای آن پیوسته و یکی از پرچم ها آزاد است.
میوه گیاه عدس تلخ مانند سایر نیام داران به صورت نیام یا لگوم است. این میوه ها ناشکوفا یا کمی شکوفا یا شکوفای تأخیری بوده و کشیده یا دوکی شکل می باشند. میوه از کاسه گل تشکیل می شود و کرکدار یا بی کرک است.
هر میوه دارای 3 تا 10 بذر می باشد. بذرها چهارگوش، دارای سطحی صاف و براق و به رنگ زیتونی یا قهوه ای یا سیاه دیده می شوند.
![Securigera]()
دمای مورد نیاز
نواحی گرم و نیمه گرم
خاک مورد نیاز
خاک هایی با بافت متوسط
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
این گیاه بومی ایران است و در طب سنتی جهت کاهش قندخون بیماران دیابتی تجویز می شود. ولی مطابق تحقیقات اخیر، مشخص شد که مصرف روزانه پودر بذر گیاه به مقدار 1500 میلی گرم به مدت 2 ماه اثر مفیدی بر قندخون نشان نداده است و فعلا اطلاعات علمی كافی در مورد اثرات دارویی این گیاه در دسترس نیست.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان دارویی - عدس الملک - عدس تلخ]()
مقابله به آفات عدس الملک - عدس تلخ
آفات مهم عدس‌الملک (Securigera securidaca)
مهم‌ترین آفات عدس‌الملک شامل شته‌ها، تریپس‌ها، مینوزبرگ و لارو برخی پروانه‌ها هستند.
شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی سبب پیچیدگی برگ و کاهش رشد بوته می‌شوند. تریپس‌ها لکه‌های نقره‌ای و زردی روی برگ ایجاد کرده و قدرت فتوسنتز را کم می‌کنند. لارو پروانه‌ها برگ‌ها را سوراخ کرده و در تراکم بالا می‌توانند بوته را کاملاً بی‌برگ کنند. مینوزبرگ درون پارانشیم برگ تونل ایجاد کرده و سطح فعال برگ را کاهش می‌دهد.
بیماری‌های شایع
بیماری‌های قارچی مانند سفیدک پودری، پوسیدگی ریشه و لکه‌برگی از مشکلات اصلی این گیاه هستند.
سفیدک پودری با پوشش سفید روی برگ و ساقه مشخص می‌شود و در رطوبت بالا گسترش می‌یابد. پوسیدگی ریشه ناشی از قارچ‌های خاکزاد در خاک‌های سنگین و poorly-drained تشدید می‌شود. لکه‌برگی با لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه روی برگ‌ها دیده شده و در صورت گسترش، سبب ریزش برگ می‌شود.
روش‌های پیشگیری و مقابله
مبارزه تلفیقی (IPM) بهترین راه کنترل آفات و امراض عدس‌الملک است.
استفاده از بذر سالم، تناوب زراعی با گیاهان غیر لگوم، و بهبود زهکش خاک از بروز بیماری‌های ریشه می‌کاهد. حذف علف‌های هرز و بقایای آلوده، تراکم کاشت مناسب و آبیاری منظم، محیط را برای آفات نامساعد می‌کند. رهاسازی دشمنان طبیعی شته و تریپس، استفاده هدفمند از روغن‌های گیاهی و در صورت ضرورت، کاربرد محدود و انتخابی حشره‌کش‌ها و قارچ‌کش‌های کم‌خطر توصیه می‌شود.
![عدس الملک - عدس تلخ]()
نحوه تکثیر عدس الملک - عدس تلخ
ویژگی‌های تولیدمثلی و گرده‌افشانی
Coronilla securidaca (عدس‌الملک/عدس تلخ) یک لگوم یکساله یا کوتاه‌عمرِ علفی است که عمدتاً از راه بذر تکثیر می‌شود. گل‌های پروانه‌آسا با جلب حشرات، به‌ویژه زنبورها، گرده‌افشانی می‌شوند و سپس نیام‌های کوچک تشکیل می‌گردد. تولید بذر فراوان و توانایی پراکنش آن، مهم‌ترین راه بقای طبیعی این گیاه در رویشگاه است.
تشکیل میوه، رسیدگی و پراکنش بذر
پس از لقاح، نیام‌ها در پایان فصل رشد می‌رسند و با خشک‌شدن بوته، بذرها آزاد می‌شوند. پراکنش معمولاً در فاصله‌های کوتاه و به کمک ریزش بذر در خاک (و گاهی جابه‌جایی توسط جریان آب یا خاک‌ورزی) رخ می‌دهد. بانک بذر خاک می‌تواند سبب رویش مجدد در سال‌های بعد شود، حتی اگر بوته‌های بالغ از بین بروند.
خواب بذر و جوانه‌زنی
مانند بسیاری از تیره باقلاییان، بذرها ممکن است پوسته سخت و نفوذناپذیر داشته باشند که جوانه‌زنی را به تأخیر می‌اندازد. خراشیدگی طبیعی پوسته در اثر فرسایش، تغییرات دمایی و چرخه‌های تر و خشک، یا عبور زمان در خاک، به شکستن خواب کمک می‌کند. در طبیعت، جوانه‌زنی معمولاً با رطوبت کافی و دمای معتدلِ فصل مناسب هم‌زمان می‌شود.
تکثیر رویشی
این گونه به‌طور معمول در کشت خانگی به‌عنوان گیاه زینتی رایج نیست و روش‌های تکثیر رویشی (قلمه، تقسیم بوته) نقش اصلی ندارند. در نتیجه، چرخه زندگی آن عمدتاً بر پایه تولیدمثل جنسی و تجدید نسل از طریق بذر استوار است.
![Securigera]()
عوارض جانبی - هشدار
هشدارهای ایمنی درباره عدس‌الملک (Coronilla securidaca)
این گیاه از تیره باقلاییان است و به دلیل وجود ترکیبات گلیکوزیدی در برخی گونه‌های جنس Coronilla، می‌تواند در صورت مصرف یا تماس نامناسب مشکل‌ساز شود. بنابراین از مصرف خودسرانه آن به‌عنوان گیاه دارویی یا خوراکی پرهیز کنید.
مسمومیت احتمالی برای انسان و دام
خوردن برگ، بذر یا اندام‌های سبز گیاه می‌تواند موجب علائم گوارشی مانند تهوع، دل‌پیچه و اسهال شود و در حیوانات چراکننده (گوسفند، بز، اسب) خطر مسمومیت افزایش می‌یابد؛ به‌ویژه اگر گیاه در علوفه مخلوط شود. در صورت مشاهده بی‌حالی، لرزش، بزاق‌ریزی یا اسهال، دام باید سریعاً توسط دامپزشک بررسی شود.
احتیاط در تماس پوستی و گرده‌ها
در افراد حساس، تماس مکرر با شیره یا کرک‌های سطحی اندام‌ها می‌تواند تحریک پوستی یا خارش خفیف ایجاد کند. هنگام برداشت یا وجین در طبیعت بهتر است از دستکش استفاده شود.
نکات محیطی و مدیریتی
در مراتع و حاشیه مزارع، گسترش طبیعی گیاه می‌تواند با برخی گونه‌های بومی یا علوفه‌ای رقابت کند. از انتقال بذر به زمین‌های جدید و رهاسازی بقایای بذر‌دار در محیط‌های حساس خودداری کنید.
![-]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره بقولات - لگوم داران و جنس های آن