Rheedia macrophyllaCHARICHUELA که به فارسی چاریچولا نامیده میشود، گیاهی از خانواده کلازیاسه بومی برزیل می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: 26 تا 28 درجه سانتیگراد خاک: خاک های دارای املاح فراوان
دانستنیهای علمی
نام علمي
Rheedia macrophylla
ردهبندی و خویشاوندی
گیاه Rheedia macrophylla که در فارسی گاهی «چاریچولا» نامیده میشود، امروزه در ردهبندی نوین معمولاً در جنس Garcinia قرار میگیرد و با نام علمی Garcinia macrophylla نیز شناخته میشود. این گونه متعلق به خانواده Clusiaceae (گوتیفرهها) است که شامل مانگستین خوراکی و گونههای متعدد استوایی دیگر میباشد.
منطقه بومی و پراکنش
خاستگاه چاریچولا جنگلهای بارانی آمازون در آمریکای جنوبی است. این گونه بهویژه در برزیل، پرو، کلمبیا و بولیوی گزارش شده و در ناحیهای با بارندگی بالا، رطوبت دائمی و دمای نسبتاً یکنواخت رشد میکند. پراکنش طبیعی آن بیشتر در جنگلهای پستبلند تا ارتفاعات متوسط است.
زیستگاه و بومشناسی
چاریچولا در جنگلهای همیشهسبز گرممرطوب، در لایه زیرین تا میانی سایهپسند رشد میکند. این درخت به خاکهای عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب وابسته است و نسبت به خشکی طولانیمدت حساس است. میوههای آن توسط پرندگان و پستانداران کوچک پراکنده میشوند.
تاریخچه پژوهش و استفاده سنتی
نخستین توصیفهای گیاهشناسی این گونه در سده نوزدهم میلادی توسط گیاهشناسان اروپایی فعال در حوزه آمازون انجام شد. جوامع بومی آمازون از دیرباز میوه آن را مصرف کردهاند و همین استفاده سنتی توجه پژوهشگران را به ویژگیهای تغذیهای و شیمی گیاهی آن جلب کرده است.
خصوصیات - معرفی
گیاه "چاریچولا" گیاهی است با نام علمی Rheedia macrophylla که با نام علمی Garcinia macrophylla نیز شناخته شده است. این گیاه بومی برزیل می باشد.
این گیاه درختی هرمی شکل به ارتفاع 8 تا 12 متر است.
برگ ها چرمی، کشیده تا نیزه ای شکل یا نیزه ای و پهن، به طول 30 تا 45 سانتیمتر و عرض 8 تا 18 سانتیمتر می باشند.
گل ها دارای چهار گلبرگ بوده و گل های نر و ماده به صورت خوشه ای و جدا از هم روی یک درخت قرار دارند. گل های نر روی شاخه های ظریف به طول 4 سانتیمتر قرار داشته و دارای پرچم های متعددی می باشند. ولی گل های ماده روی شاخه های طویل و ضخیم تشکیل شده و در برخی موارد دارای تعدادی کمی پرچم عقیم می باشند.
میوه ها دارای شکل های گوناگون و به قطر 4 تا 5 سانتیمتر و طول 5 تا 6 سانتیمتر هستند. هر میوه دارای پوستی ضخیم و سخت بوده که حاوی شیرابه ای تلخ است. داخل پوسته سخت، گوشتی سفید یا کرمی رنگ وجود دارد که 3 تا 4 بذر بزرگ را فرا گرفته است. مقدار گوشت میوه ها اندک می باشد.
شرایط نگهداری چاریچولا
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
26 تا 28 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های دارای املاح فراوان
|
این گیاه بومی برزیل بوده و در جنگل های کوهستانی آمازون و در ارتفاعات 50 تا 400 متری یافت می شود.
در آب و هوایی با میانگین دمای سالانه حدود 26 تا 28 درجه سانتیگراد و میانگین بارندگی سالیانه 1500 تا 4000 میلیمتر رشد بهتری خواهد داشت.
از لحاظ نیاز نوری نیز به شرایط آفتاب کامل احتیاج دارد.
این درخت به خاک های دارای املاح و نمک زیاد مقاوم است اما نسبت به خاک های اسیدی حساس می باشد.
درخت چاریچولا درختی کندرشد نیز می باشد.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
میوه های این گیاه ارزش خوراکی داشته و معمولاً به صورت تازه مصرف می گردند.
تعدادی از درختان 15 تا 20 ساله در صورت فراهم بودن شرایط مطلوب جهت رشد، حدود 100 تا 200 میوه تولید می کنند.
مقابله به آفات چاریچولا
آفات مهم چاریچولا (Rheedia macrophylla)
مهمترین آفات چاریچولا شامل شتهها، سپردارها، تریپس و لارو برخی پروانهها هستند. شتهها و تریپس با مکیدن شیره گیاهی سبب پیچیدگی برگ و کاهش رشد میشوند. سپردارها لکههای برجسته و زرهمانند روی برگ و ساقه ایجاد کرده و با ترشح عسلک، رشد قارچ فوماژین (دودهای) را تسهیل میکنند. لارو پروانهها برگها را سوراخ یا کاملاً مصرف کرده و سطح فتوسنتز را کاهش میدهند.
بیماریهای شایع چاریچولا
بیماریهای قارچی مانند پوسیدگی ریشه (فیتوفتورا)، لکه برگی و آنتراکنوز در شرایط رطوبت بالا شایعترند. پوسیدگی ریشه باعث زردی عمومی، پژمردگی و ریزش برگ میشود. لکه برگی و آنتراکنوز با لکههای قهوهای تا سیاه روی برگ و میوه، کیفیت و عملکرد را کاهش میدهند. تهویه ضعیف و آبیاری بیش از حد این بیماریها را تشدید میکند.
روشهای مقابله و مدیریت تلفیقی
مدیریت تلفیقی (IPM) برای کنترل پایدار آفات و امراض پیشنهاد میشود. حفظ زهکش مناسب خاک، پرهیز از آبیاری مکرر، حذف و سوزاندن برگها و میوههای آلوده، و هرس شاخههای متراکم، رطوبت مزرعه را کاهش میدهد. استفاده از روغنهای گیاهی و صابون حشرهکش برای شته و سپردار، و بهکارگیری تریکودرما یا بیوکنترلرهای قارچی برای پوسیدگی ریشه توصیه میشود. در صورت طغیان شدید، کاربرد محدود و هدفمند سموم کمخطر ضروری است.
نحوه تکثیر چاریچولا
ازدیاد این گیاهان معمولاً توسط کشت بذر صورت می گیرد. از زمان کشت بذر تا میوه دهی حدود 7 تا 10 سال طول خواهد کشید.
بذرها حدود 2 تا 3 هفته می توانند زنده بمانند اما برای جوانه زنی به چندین هفته زمان نیاز دارند.