پلکترانتوس فورستری

دانستنیهای علمی

پلکترانتوس فورستری گیاهی بوته ای چند ساله حساس به لمس است که می تواند به ارتفاع 10 اینچ و گستردگی 36 اینچ برسد این گونه از جنس Plectranthus در خانواده نعناعیان (Lamiaceae) یا لبگشادگان و بومی جنوب و شرق آفریقا می باشد.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک هوموسی غنی شده

ساقه

پلکترانتوس فورستری دارای ساقه‌های گوشتی و نسبتاً چهارگوش (ویژگی رایج نعناعیان) است که با افزایش سن کمی چوبی می‌شوند. ساقه‌ها منشعب و گسترده‌اند و معمولاً حالت نیمه‌خوابیده تا آویز پیدا می‌کنند؛ بافت ساقه نرم است و به‌راحتی از گره‌ها ریشه‌زا می‌شود. رنگ ساقه از سبز روشن تا سبز مایل به کرم متغیر است و در برخی فرم‌ها حاشیه‌های روشن‌تر دیده می‌شود.

برگ

برگ‌ها متقابل، پهن و تخم‌مرغی تا بیضوی هستند و نوک آن‌ها گرد تا کمی تیز می‌شود. حاشیه برگ‌ها دندانه‌دار و موج‌دار است و سطح برگ با کرک‌های ظریف پوشیده می‌شود که به آن نمایی مخملی می‌دهد. رنگ برگ غالباً سبز روشن تا سبز مایل به خاکستری است و در برخی ارقام، حاشیه‌های کرم یا سفید (واریگاته) کنتراست چشمگیری ایجاد می‌کند. طول برگ معمولاً چند سانتی‌متر است و دمبرگ کوتاه، برگ را به ساقه متصل می‌کند.

گل‌آذین و گل

گل‌ها کوچک و لوله‌ای‌شکل بوده و به‌صورت خوشه‌های انتهایی یا نزدیک به انتهای شاخه‌ها ظاهر می‌شوند. رنگ گل معمولاً سفید تا یاسی کم‌رنگ است و ساختار دولبه‌ای گل (لبه بالایی و پایینی) در آن قابل تشخیص است. گل‌ها در مقایسه با شاخساره و برگ‌ها جنبه زینتی فرعی دارند و بیشتر نقش تکمیل‌کننده فرم گیاه را ایفا می‌کنند.

ریشه و عادت رشدی

سیستم ریشه‌ای الیافی و سطحی است و گیاه با قلمه ساقه به‌سرعت تکثیر می‌شود. عادت رشدی آن توده‌ای و گسترده است و با هرس، متراکم‌تر شده و برگ‌دهی بیشتری نشان می‌دهد.

شرایط محیط رشد

این گیاه از آب و هوای سرد بیزار است و در مناطق خاص با آب و هوای نسبتاً گرم رشد میکند.

هرس این گیاه پس از گل دادن میتواند به حفظ مرتب بودن شاخ و برگها و فشردگی ، و همچنین برای تشویق شاخه به دادن شکوفه بیشتر کمک کند

هر 2 هفته یکبار با کود کامل آنرا تغذیه نمایید و برای رشد بهتر خاک آن را نسبتا مرطوب نگه دارید.

مقابله به آفات پلکترانتوس فورستری

آفات رایج

در نگهداری خانگی Plectranthus forsteri، آفات مکنده مانند شپشک آردآلود، شته و کنه تارتن دو نقطه‌ای شایع‌اند. علائم شامل چسبندگی برگ‌ها (عسلک)، پیچیدگی و توقف رشد، و لکه‌های ریز روشن همراه با تار نازک روی سطح زیرین برگ است. بازرسی هفتگی پشت برگ‌ها و گره‌ها مهم‌ترین اقدام پیشگیرانه است.

برای کنترل، ابتدا بخش‌های شدیداً آلوده را هرس کنید و گیاه را قرنطینه کنید. شست‌وشوی برگ‌ها با آب ولرم و سپس استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن نیم (طبق برچسب) هر ۷–۱۰ روز، معمولاً مؤثر است. در آلودگی‌های سنگین، استفاده هدفمند از حشره‌کش‌های سیستمیک مخصوص گیاهان زینتی با رعایت دستور مصرف توصیه می‌شود.

امراض و مشکلات قارچی/باکتریایی

مهم‌ترین بیماری‌ها معمولاً ریشه‌پوسیدگی و پوسیدگی طوقه ناشی از آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف است؛ علائم: زردی عمومی، پژمردگی با وجود رطوبت خاک، و قهوه‌ای شدن ریشه‌ها. پیشگیری با خاک سبک، گلدان دارای زهکش و خشک شدن نسبی سطح خاک بین دو آبیاری کلیدی است.

لکه‌برگی قارچی در شرایط رطوبت بالا و تهویه کم رخ می‌دهد. برگ‌های لکه‌دار را حذف کنید، از خیس کردن شاخ‌وبرگ پرهیز کنید و جریان هوا را افزایش دهید. در موارد پیش‌رونده، قارچ‌کش‌های مسی/مانکوزب طبق برچسب می‌تواند کمک کند.

نحوه تکثیر پلکترانتوس فورستری

تکثیر پلکترانتوس به راحتی از طریق قلمه در بهار و پاییز امکانپذیر است

روش‌های اصلی تکثیر در خانه و باغ

پلکترانتوس فورستری (Plectranthus forsteri) معمولاً به‌عنوان گیاه زینتیِ آپارتمانی و باغچه‌ای نگهداری می‌شود و به همین دلیل، تکثیر آن بیشتر به روش‌های رویشی انجام می‌گیرد. سریع‌ترین و مطمئن‌ترین روش، قلمه‌گیری ساقه است، اما تقسیم بوته نیز در گلدان‌های بالغ کاربرد دارد.

تکثیر با قلمه ساقه (رایج‌ترین روش)

برای قلمه‌گیری، ساقه‌های سالم و نیمه‌چوبی را به طول حدود ۸ تا ۱۲ سانتی‌متر انتخاب کنید و برش را درست زیر یک گره (محل اتصال برگ) بزنید. برگ‌های پایینی حذف شوند تا در بستر نپوسند. قلمه‌ها را می‌توان در آب یا در بستر سبک مانند پرلیت+پیت/کوکوپیت ریشه‌دار کرد؛ رطوبت یکنواخت و نور زیادِ غیرمستقیم به ریشه‌زایی کمک می‌کند. استفاده از هورمون ریشه‌زایی اختیاری است، ولی درصد موفقیت را بالا می‌برد.

تکثیر با تقسیم بوته

در گیاهان پرپشت و چندساقه، هنگام تعویض گلدان می‌توان توده ریشه را به چند بخش تقسیم کرد؛ هر بخش باید ریشه کافی و چند ساقه فعال داشته باشد. پس از کاشت در گلدان جدید، آبیاری ملایم انجام دهید و چند روز نخست گیاه را از آفتاب مستقیم دور نگه دارید. این روش برای جوان‌سازی بوته‌های پیر نیز مؤثر است.

تکثیر از بذر (کم‌کاربرد)

تولید بذر در شرایط خانگی کمتر رایج است و به گرده‌افشانی و رسیدگی مناسب بستگی دارد؛ ضمن اینکه یکنواختی صفات زینتی در نهال‌های بذری تضمین نمی‌شود. در صورت دسترسی به بذر، کاشت سطحی در بستر استریل و مرطوب با دمای ملایم و نور فیلترشده توصیه می‌شود.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این گیاه معطر بوده و برای نگهداری در ظروف و تراریوم و همچنین پاسیو ایده آل است. در بعضی کشور ها برگ های آن برای پخت و پز به عنوان ریحان استفاده شده است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس پِلِکتِرانتوس و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن