۱۴۰۴ ششم دی

چنار آمریکایی

این گیاه با نام علمی Platanus occidentali و نام مرسوم (American Sycamore) که به فارسي چنار آمریکایی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Platanaceae بومي بومی شرق و مرکز آمریکای شمالی، عمدتاً در حاشیه رودخانه‌ها، دشت‌های سیلابی و جنگل‌های مرطوب مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی با زهکشی متوسط تا خوب، ترجیحاً مرطوب، تحمل‌پذیر نسبت به شرایط مختلف خاک، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌شناسی

گونه Platanus occidentalis که در فارسی به «چنار آمریکایی» شناخته می‌شود، به خانواده Platanaceae و جنس Platanus تعلق دارد. این خانواده تنها یک جنس اصلی دارد و از دید تبارزایی، گروهی کهن و نسبتاً مجزا در میان نهاندانگان چوبی به شمار می‌آید. نام گونه‌ای occidentalis به معنای «غربی» است و به خاستگاه آن در نیمکره غربی اشاره دارد.

منطقه بومی و پراکنش

چنار آمریکایی بومی شرق و مرکز آمریکای شمالی است؛ از جنوب شرقی کانادا تا ایالت‌های شرقی و بخشی از دشت‌های مرکزی ایالات متحده امتداد دارد. این گونه بعدها به اروپا و سایر قاره‌ها نیز معرفی شده است، اما در خارج از محدوده بومی آن اغلب به صورت درخت زینتی یا حاشیه‌ای در شهرها و پارک‌ها کشت می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی چنار آمریکایی عمدتاً حاشیه رودخانه‌ها، سیلاب‌دشت‌ها و دره‌های مرطوب است. این درخت تحمل بالایی به خاک‌های سنگین و گاه غرقاب‌شده دارد و در جوامع جنگلی حاشیه آبراهه‌ها نقش گونه غالب یا هم‌غالب را ایفا می‌کند. تاج پهن، عمر نسبتاً طولانی و تولید چوب حجیم باعث می‌شود در چرخه‌های بوم‌شناختی، به‌ویژه در پایداری سواحل رودخانه و فراهم‌کردن زیستگاه برای پرندگان و حشرات، اهمیت زیادی داشته باشد.

تاریخچه استفاده و کشف علمی

اقوام بومی آمریکای شمالی از چوب و بخش‌هایی از پوست چنار آمریکایی در سازه‌های سبک و کاربردهای دارویی سنتی استفاده می‌کردند. اروپاییان پس از استعمار قاره، این گونه را به سرعت به عنوان درخت سایه‌دار شهری و چوب صنعتی سبک شناختند. نخستین توصیف‌های علمی معتبر این گونه در سده هجدهم میلادی ثبت شد و از آن زمان به عنوان یکی از گونه‌های شاخص جنگل‌های حاشیه رودخانه‌ای آمریکای شمالی مورد مطالعه قرار گرفته است.

خصوصیات - معرفی

مورفولوژی کلی چنار آمریکایی (Platanus occidentalis)

چنار آمریکایی درختی تنومند و خزان‌کننده است که می‌تواند تا حدود ۳۰–۴۰ متر ارتفاع و با تاجی گسترده رشد کند. فرم کلی درخت ستونی تا گسترده با شاخه‌های قوی و اسکلت‌بندی بسیار محکم است.

ساقه، تنه و پوست

تنه چنار آمریکایی قطور، راست و غالباً یک‌تنه است که قطر آن می‌تواند به بیش از ۱–۲ متر برسد. پوست تنه در سنین جوانی خاکستری تا سبز مایل به خاکستری است، اما با افزایش سن، به صورت تکه‌های نازک و نامنظم جدا شده و پوسته‌پوسته می‌شود. ریزش تکه‌های پوست، الگویی خال‌خالی با لکه‌های کرم، سبز روشن و قهوه‌ای ایجاد می‌کند که ویژگی بارز این گونه است.

برگ‌ها

برگ‌ها درشت، ساده و متناوب هستند و اغلب ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر طول دارند. شکل برگ‌ها پنجه‌ای-لوب‌دار است، معمولاً با ۳ تا ۵ لوب زاویه‌دار و حاشیه کمی دندانه‌دار. سطح فوقانی برگ سبز متوسط تا سبز تیره و سطح زیرین کم‌رنگ‌تر و کمی کرک‌دار است. دم‌برگ نسبتا بلند و توخالی است و جوانه را در بر می‌گیرد. در پاییز، برگ‌ها معمولاً به رنگ زرد مایل به قهوه‌ای تبدیل شده و سپس ریزش می‌کنند.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها تک‌جنسی و روی یک پایه (monoecious) هستند؛ گل‌های نر و ماده روی درخت واحد ولی در گل‌آذین‌های جدا قرار می‌گیرند. گل‌ها بسیار کوچک، بدون گلبرگ مشخص و در گل‌آذین کروی و آویزان ظاهر می‌شوند. گل‌آذین‌های نر معمولاً به رنگ سبز مایل به زرد تا مایل به قرمز کم‌رنگ و گل‌آذین‌های ماده سبز مایل به قهوه‌ای هستند. گل‌دهی در اوایل بهار و هم‌زمان یا اندکی پیش از ظهور کامل برگ‌ها رخ می‌دهد.

میوه و بذر

میوه به صورت فندقه‌های فراوان و ریز است که در گلوله‌های کروی متراکم و آویزان به قطر حدود ۲–۳ سانتی‌متر تجمع می‌یابند. این کره‌های میوه‌ای ابتدا سبز و سپس قهوه‌ای می‌شوند و مدت طولانی روی شاخه‌ها باقی می‌مانند. هر فندقه دارای کرک‌های ریز است که در انتشار بذر توسط باد کمک می‌کنند.

شرایط نگهداری چنار آمریکایی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا رسی با زهکشی متوسط تا خوب، ترجیحاً مرطوب، تحمل‌پذیر نسبت به شرایط مختلف خاک، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7.5)

دمای مناسب و نیازهای حرارتی

چنار آمریکایی (Platanus occidentalis) در اقلیم‌های معتدل با زمستان‌های سرد و تابستان‌های نسبتاً گرم بهترین رشد را دارد. بازه دمایی مطلوب آن حدود ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. تحمل خوبی نسبت به سرمای زمستان تا چند درجه زیر صفر دارد، اما یخبندان‌های طولانی و شدید می‌تواند به شاخه‌های جوان آسیب بزند. در مناطق بسیار گرم، وجود نسیم و سایه نسبی در بعدازظهر به کاهش تنش حرارتی کمک می‌کند.

رطوبت هوا و نیاز آبی

این گونه به رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا علاقه‌مند است و به دلیل رشد طبیعی در حاشیه رودخانه‌ها و مناطق سیلابی، به خاک‌های همیشه کمی مرطوب و آبیاری منظم وابسته است. خشکی طولانی‌مدت به کاهش رشد و سوختگی حاشیه برگ‌ها منجر می‌شود. در محیط شهری، آبیاری عمیق و دوره‌ای در فصل رشد (به‌ویژه در تابستان) برای حفظ شادابی ضروری است.

نور مورد نیاز

چنار آمریکایی یک گونه آفتاب‌دوست است و برای رشد سریع و تاج‌پوش کامل، به نور کامل خورشید نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای توسعه مطلوب برگ‌ها و چوب ضروری است. در نیم‌سایه نیز قادر به ادامه حیات است، اما رشد طولی بیشتر و تاج کم‌پشت‌تری خواهد داشت.

خاک و ویژگی‌های بستر کاشت

این درخت در خاک‌های عمیق، حاصلخیز و غنی از مواد آلی بهتر رشد می‌کند. با این حال، نسبتاً سازگار است و در خاک‌های لوم شنی تا لوم رسی نیز قابل کشت است. خاک با زهکش مناسب اما همواره مرطوب ایده‌آل است؛ آب‌ماندگی طولانی می‌تواند ریشه‌ها را دچار پوسیدگی کند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷/۵) برای جذب مطلوب عناصر غذایی توصیه می‌شود.

مکان کاشت و شرایط محیطی جانبی

چنار آمریکایی به دلیل اندازه نهایی بزرگ، به فضای باز و فاصله کافی از ساختمان‌ها و تأسیسات نیاز دارد. قرارگیری در مسیر بادهای شدید بدون بادشکن مناسب نیست، زیرا می‌تواند باعث شکست شاخه‌های سنگین شود. کاشت در نزدیکی منابع آب سطحی یا در خاک‌هایی با رطوبت پایدار، بهترین شرایط را برای رشد این گونه فراهم می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

چنار شرقی

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

چنار شرقی

  محسن شهاب الدین