لوبيا

دانستنیهای علمی

نام علمي

Phasaeolus vulgaris

نام لاتين

common bean

خانواده (تيره)

Fabaceae

دانستنیهای علمی : لوبیا یک گیاه علفی یکساله است که در سراسر دنیا برای میوه های خوراکی و نیز بذور خشک یا میوه های نارس مصرف می شود. به هر دو شکل مصرفی آن لوبیا اطلاق می گردد. برگها بعضی اوقات بعنوان سبزی و کاه آن بعوان علوفه مصرف دارد. همه ی گونه های خانواده ی لگوم باکتری های تثبیت نیتروژن دارند. تولید لوبیا در سراسر دنیا توزیع شده است، در قاره هایی از قبیل آفریقا، آسیا، اروپا یافت می شود. برزیل و هند بزرگترین تولید کنددگان لوبیا خشک بوده و چین بزرگترین تولید گننده لوبیا سبز می باشد.

خصوصیات - معرفی

خصوصیات ظاهری : گیاهی یکساله است که دارای یک ریشه اصلی راست و ریشه های فرعی فراوان است. در روی ریشه های کوچک لوبیا غده های قهوه ای رنگ نامنظم تثبیت کننده ازت قرار گرفته اند. برگهای مرکب، که از سه جفت برگچه تشکیل شده اند، با دمبرگ طولانی بطور متناوب روی ساقه اصلی قرار گرفته اند. بسیار کم کالری بوده و فاقد چربی اشباع می‌باشد. لوبیا سبز منبع خوبی از ویتامین‌ها، مواد معدنی و ریز مغذی‌ها است. لوبیا سبز در مقایسه با لوبیا خشک کالری بسیار کمی دارد.

شرایط نگهداری لوبيا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 20 تا 28 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز سبك و غنی از مواد آلی

شرایط محیط رشد: لوبیا گیاهی گرما پسند بوده و در مناطق كه دارای دمای بالاتر باشند بخوبی رشد می‌نماید. این گیاه در مناطق معتدل نیز قابل كشت بوده با این تفاوت كه در مناطق گرمسیر بیش از یكبار در سال می‌توان آنرا كشت كرد. در اكثر نقاط كشور می‌توان آنرا كشت كرد. حداقل درجه حرارت برای جوانه زدن لوبیا بین 10-12 درجه سانتی‌گراد می‌باشد. دمای بهینه برای رشد و تكامل لوبیا 20 تا 28 درجه سانتی‌گراد بوده و مجموع درجه حرارت‌های موردنیاز برای رشد طبیعی آن از 1500 تا 3000 درجه سانتی‌گراد می‌باشد. عموماً لوبیا در هر نوع خاكی قابل كشت می‌باشد اما بهترین بستر برای آن خاكهای سبك و غنی از مواد آلی می‌ باشند. خاكهایی كه از نفوذپذیری خوبی برخوردار باشند همچون شنی رسی برای كشت لوبیا مناسب هستند. لوبیا نسبت به شوری خاك حساس بوده و PH مناسب برای رشد لوبیا 6 تا 7 می‌باشد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص درمانی و کاربردهای صنعتی: به عنوان یکی از مهمترین منابع گیاهی غنی از پروتئین و کربوهیدرات به شمار می رود و جزء اصلی رژیم غذایی بسیاری از مردم جهان می باشد. لوبیا سبز به دلیل داشتن ویتامین K، برای ساختن استخوان‌هایی قوی بسیار مهم است. لوبیا سبز برای بیماران قلبی مبتلا به دیابت و بیمارانی که دچار گرفتگی عروق هستند، مفید است. لوبیا سبز منبعی غنی از ویتامین C، ویتامین K، منگنز، ویتامین A، فیبر، پتاسیم، فولات، آهن، منیزیم، ویتامین B۱، مس، کلسیم، فسفر، پروتئین، امگا۳ و نیاسین است. فیبر که در لوبیا سبز موجود می‌باشد باعث کاهش فشار خون می‌گردد. لوبیا سبز از مبتلا شدن به سرطان روده جلوگیری می‌کند. ویتامین C و بتاکاروتن موجود در آن سلول‌های روده را از تخریب توسط رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کند. لوبیا سبز به علت داشتن ویتامین ریبوفلاوین در کاهش حملات میگرن بسیار موثر است. لوبیا سبز منبعی سرشار از آهن است و در مقایسه با گوشت قرمز که یکی از منابع مهم برای تامین آهن است، همراه با تامین آهن، حاوی کالری بسیار کم است و فاقد هر گونه چربی نیز می‌باشد.

مقابله به آفات لوبيا

آفات مهم لوبیا (Phaseolus vulgaris)

از آفات کلیدی لوبیا می‌توان به شته‌ها (پیچیدگی برگ و انتقال ویروس‌ها)، مگس مینوز (دالان‌های روشن روی برگ)، تریپس (نقره‌ای شدن و بدشکلی برگ)، کنه تارتن (لکه‌های زرد و تار) و کرم غلاف‌خوار (سوراخ‌کردن غلاف و خسارت دانه) اشاره کرد. پایش هفتگی مزرعه و تشخیص زودهنگام اساس کنترل موفق است.

روش‌های مقابله با آفات

مدیریت تلفیقی آفات شامل حذف علف‌های هرز میزبان، استفاده از تله‌های زرد چسبنده برای شته و مینوز، آبیاری متعادل برای کاهش کنه، و حفظ دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها و بالتوری‌هاست. در طغیان‌ها، استفاده هدفمند از سموم کم‌خطر و تناوب مواد مؤثره برای جلوگیری از مقاومت توصیه می‌شود؛ سمپاشی باید در زمان حساس آفت (پوره‌ها/لاروهای جوان) انجام شود.

امراض شایع لوبیا

بیماری‌های مهم شامل آنتراکنوز (لکه‌های تیره فرورفته روی ساقه و غلاف)، زنگ لوبیا (جوش‌های نارنجی-قهوه‌ای زیر برگ)، سفیدک پودری (پوشش سفید روی برگ)، پوسیدگی ریشه و طوقه (زردی و پژمردگی) و سوختگی باکتریایی (لکه‌های آبسوخته با هاله زرد) است.

روش‌های کنترل بیماری‌ها

بذر سالم و ضدعفونی‌شده، تناوب ۲–۳ ساله با غیرلگوم‌ها، جمع‌آوری بقایای آلوده، کاهش رطوبت برگ با آبیاری قطره‌ای و فاصله کاشت مناسب، و انتخاب ارقام متحمل مؤثر است. در شرایط مساعد بیماری، کاربرد قارچ‌کش‌های ثبت‌شده (به‌ویژه برای زنگ/سفیدک) و ترکیبات مسی برای بیماری‌های باکتریایی با رعایت برچسب توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر لوبيا

نحوه تکثیر گیاه: لوبیا در بهار پس از رفع یخبندان، زمانیکه دمای خاک حدود 12 تا 16 درجه سانتی گراد می باشد، کاشته می شود. کشت آن بصورت ردیفی انجام می گردد. عمق کاشت بذر آن حدود 2 تا 3 سانتی متر می باشد. فاصله دو بوته از هم در ارقام پاکوتاه 10 سانتی متر و فاصله دو خط کشت 90 سانتی متر می باشد. در ارقام پابلند فاصله دو بوته 30 تا 40 سانتی متر و فاصله دو خط کشت 90 سانتی متر می باشد. برای ارقام پابلند باید قیم در نظر گرفته شود.

هشدار - عوارض جانبی

هشدار: phytohaemagglutinin بعنوان یک لکتین و ترکیبی سمی در حال حاضر در بسیاری از گونه های لوبیا می باشد، به خصوص در لوبیا قرمز متمرکز شده است. لوبیای سفید در حدود یک سوم به اندازه های مختلف قرمز حاوی این نوع سم می باشد. این ترکیب سمی را می توان با جوشاندن دانه ها ده دقیقه در دمای جوش غیر فعال نمود. لوبیا سبز دارای اگزالات است. زمانی که مقدار اگزالات‌ها در بدن بالا برود، مشکلاتی را برای بدن ایجاد می‌کنند. به همین دلیل بهتر است افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی و کیسه صفرا، از خوردن این سبزی خودداری کنند. همچنین کسانی که معده‌های ضعیف دارند یا بچه‌های کوچک به علت نفاخ بودن باید آن را کمتر مصرف کنند.

گياهان ديگر از همين جنس :

لوبيا قرمز رونده

گياهان ديگر از همين خانواده :

طاووسی

درخت پروانه

بلادر

آکاسیا چتری