شیرمرغ پاکوتاه

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Ornithogalum sintenisii که در فارسی با نام «شیرمرغ پاکوتاه» نیز شناخته می‌شود، از گیاهان پیازی تک‌لپه‌ای و متعلق به تیرهٔ مارچوبه‌سانان (Asparagaceae) و زیرتیرهٔ Scilloideae است. این گونه در جنس Ornithogalum قرار می‌گیرد؛ جنسی با گونه‌های متعدد در اوراسیا و مدیترانه که به‌طور معمول با گل‌آذین‌های خوشه‌ای و گل‌های ستاره‌ای شکل شناخته می‌شوند. وجود پیاز زیرزمینی به‌عنوان اندام ذخیره‌ای، سازگاری کلیدی این گروه برای گذر از فصل‌های نامساعد است.

خاستگاه، پراکنش و زیستگاه

خاستگاه این گونه در نواحی غرب آسیا و به‌ویژه بخش‌هایی از فلات ایران و پیرامون آن گزارش شده و در زیستگاه‌های باز رشد می‌کند. زیستگاه‌های معمول شامل دامنه‌ها و دشت‌های نسبتاً خشک تا نیمه‌خشک، مراتع، استپ‌ها و گاه حاشیهٔ رویشگاه‌های سنگلاخی با خاک‌های سبک و زهکش‌دار است. چرخهٔ زندگی کوتاه‌مدتِ بهاره و استراحت تابستانه، با اقلیم‌های مدیترانه‌ای-کوهستانی و بارش زمستانه/بهاره همخوانی دارد.

ویژگی‌های ریخت‌شناسی کلیدی

این گیاه از پیاز کوچک رشد می‌کند و معمولاً قامت کوتاهی دارد؛ برگ‌ها غالباً باریک و قاعده‌ای‌اند و گل‌ها به‌صورت چندتایی روی ساقهٔ گل‌دهنده ظاهر می‌شوند. گل‌ها در Ornithogalum اغلب سفید با رگه‌های سبز در سطح بیرونی کاسبرگ/گلبرگ‌ها هستند؛ هرچند شدت و الگوی رنگ می‌تواند درون‌گونه‌ای تغییر کند. ترکیب گل‌های ستاره‌ای و اندام زیرزمینی پیازی از شاخص‌ترین نشانه‌های شناسایی این جنس است.

تاریخچه نام‌گذاری و منابع

نام گونه‌ای «sintenisii» معمولاً به یاد گردآورنده/گیاه‌شناس (Sintenis) در سنت نام‌گذاری گیاهان اشاره دارد. داده‌های دقیق پراکنش و مرزبندی تاکسونومیک این گونه در فلورهای منطقه‌ای و بازنگری‌های جنس Ornithogalum تکمیل می‌شود. در این گروه، بازنگری‌های ریزریخت‌شناسی و مولکولی نقش مهمی در تفکیک گونه‌های نزدیک به هم دارند.

خصوصیات - معرفی

ارتفاع گیاه شیرمرغ پاکوتاه حدود 6 سانتیمتر می باشد. گل آذین بدون ساقه آن با گل های سفید رنگ ستاره ای شکل از مناظر معمول بهار در اراضی کم ارتفاع منطقه خزر بوده و اغلب هزاران گل ازاین گیاه در بین درختچه ها و جنگل های تنگ و باز دیده می شود. قطعات گلپوش سفید آن در حدود 20 میلی متر طول داشته و دارای یک نوار پهن سبز رنگ در سطح خارجی است و برگ ها نیز به عرض 2 تا 4 میلی متر هستندو فصل گلدهی اسفند تا فروردین ماه است. 

شرایط نگهداری شیرمرغ پاکوتاه

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15-20 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز کوهپایه ها

دما و نور مناسب شیرمرغ پاکوتاه

شیرمرغ پاکوتاه (Ornithogalum sintenisii) گیاهی پیازدار و مقاوم به سرما است. دمای بهینه رشد آن بین ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد بوده و سرمای زمستان ملایم را تحمل می‌کند. گرمای بالای ۳۰ درجه به‌خصوص همراه با خشکی می‌تواند به پیاز آسیب بزند. این گیاه به نور کامل تا نیم‌سایه نیاز دارد؛ در مناطق خنک، آفتاب مستقیم و در مناطق گرم، نور فیلترشده یا سایه‌روشن مناسب‌تر است.

رطوبت و آبیاری

رطوبت محیطی متوسط برای این گونه کافی است و به رطوبت هوای بالا نیاز ندارد. آبیاری در دوره رشد فعال (اواخر زمستان تا بهار) باید منظم و با زهکش خوب باشد تا خاک فقط کمی مرطوب بماند. در دوره خواب تابستانه، آبیاری باید به حداقل برسد تا پیاز دچار پوسیدگی نشود.

خاک و بستر کاشت

مهم‌ترین نیاز شیرمرغ پاکوتاه، خاک با زهکش بسیار خوب است. ترکیب خاک باغچه سبک با ماسه شسته و کمی کمپوست ایده‌آل است. pH نزدیک به خنثی تا کمی قلیایی (حدود ۶٫۵ تا ۷٫۵) مناسب بوده و از خاک‌های سنگین و رسی باید پرهیز شود. کاشت در بسترهای برآمده یا گلدان‌های با سوراخ‌های کافی، تهویه و تخلیه آب اضافی را تضمین می‌کند.

شیر مرغ عربی شیرمرغ

نولینا بیگلووی زنگوله آبی اسپانیایی مارچوبه نرمه / گل گردی بالارونده درخت اژدها