خرزهره

دانستنیهای علمی

خرزهره گیاهی است چند ساله که به صورت بوته ای و یا درختچه می روید. این گیاه که بومی مناطق مدیترانه ای است، به عنوان گیاه زینتی در بسیاری از نقاط دنیا کاشته می شود.

خرزهره در تمام طول سال سبز بوده و دارای رشد سریعی است بطوری که معمولاً هر سال یکبار هرس می شود. برگ های آن سبز تیره با قوامی چرمی و رگبرگ های واضح، باریک، نیزه ای کشیده به طول ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر هستند. گلها به رنگ های متنوع و در فصول گرم ظاهر می شوند. رنگ گلها سفید، صورتی، قرمز و رنگ های حد واسط است. میوه ی گیاه باریک و قلمی است و پوشش غلاف مانند آن حاوی تعداد زیادی دانه با موهای ابریشمی است. این گیاه در بسیاری از مناطق ایران کاشته می شود و در برخی نواحی نیز به صورت خودرو یافت می شود.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مخلوط خاک رس ، لوم ، ماسه (نسبت به انواع خاک سازگار است)

خرزهره به صورت درختچه یا درخت کوچک به بلندی 6 - 2 متر و گستردگی 3 - 1 متر است.

دارای برگ‌های سبز پررنگ سرنیزه‌ای شکل بوده و گل‌های صورتی، قرمز و یا سفید آن در تابستان ظاهر می‌شوند.

رنگ گلها سفید، صورتی، قرمز و رنگ های حد واسط است. میوه ی گیاه باریک و قلمی است و پوشش غلاف مانند آن حاوی تعداد زیادی دانه با موهای ابریشمی است. این گیاه در بسیاری از مناطق ایران کاشته می شود و در برخی نواحی نیز به صورت خودرو یافت می شود.

شرایط محیط رشد

به مکان کاملاً آفتابی و خاک غنی و مرطوب با زهکش خوب نیاز دارد و حداقل دمای قابل تحمل آن 15- درجه سانتی‌گراد است

جهت کاشت در نواحی ساحلی و همچنین گرمسیر نیز مناسب است

مقابله به آفات خرزهره

آفات رایج خرزهره (Nerium oleander)

شپشک‌ها (آردآلود و سپردار) با مکیدن شیره گیاه باعث زردی، ضعف رشد و چسبندگی ناشی از عسلک می‌شوند و زمینه رشد دوده (کپک سیاه) را فراهم می‌کنند. کنترل: شست‌وشوی برگ‌ها، هرس شاخه‌های شدیداً آلوده، کنترل مورچه‌ها، و استفاده از روغن ولک/روغن باغبانی یا صابون حشره‌کش؛ در آلودگی‌های شدید، مصرف حشره‌کش سیستمیک مطابق برچسب.

کنه تارعنکبوتی در هوای گرم و خشک باعث لکه‌لکه شدن برگ و تارهای ظریف می‌شود. کنترل: افزایش رطوبت و آبپاشی ملایم، شست‌وشوی زیر برگ‌ها، و در صورت نیاز استفاده از کنه‌کش‌های مجاز.

شته‌ها و تریپس‌ها نیز می‌توانند پیچیدگی برگ و ضعف عمومی ایجاد کنند. کنترل: حذف سرشاخه‌های آلوده، صابون حشره‌کش/روغن باغبانی و تقویت دشمنان طبیعی.

بیماری‌های مهم و مدیریت

سوختگی/لکه‌برگی‌های قارچی در رطوبت بالا با لکه‌های قهوه‌ای و ریزش برگ همراه است. کنترل: بهبود تهویه، اجتناب از خیس کردن شاخ‌وبرگ، جمع‌آوری برگ‌های آلوده و در صورت تداوم، قارچ‌کش مسی یا سایر قارچ‌کش‌های ثبت‌شده.

پوسیدگی ریشه (معمولاً در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد) موجب پژمردگی و زردی می‌شود. کنترل: زهکشی مناسب، آبیاری اصولی و تعویض خاک آلوده.

شانکر باکتریایی/گالی (Oleander gall) باعث تورم و زخم روی ساقه می‌شود. کنترل: هرس تا بافت سالم، ضدعفونی ابزار، و حذف کامل شاخه‌های به‌شدت درگیر.

نحوه تکثیر خرزهره

تکثیر آن از طریق کاشت بذر در بهار و تهیه قلمه نیمه رسیده ریشه در تابستان امکان‌پذیر است.

عوارض جانبی - هشدار

تمام قسمتهای خرزهره شامل برگ، گل، دانه، ساقه، پوست، ریشه . شیره آن سمی و حاوی گلیکوزیدهای قلبی می باشند. با این حال دانه های گیاه دارای بیشترین غلظت از این گلیکوزیدها بوده و در نتیجه سمی تر هستند به طوری که خوردن چند عدد از آنها می تواند به مرگ افراد منجر شود. پس از خشک شدن سمیت خرزهره حفظ می شود. این گیاه حتی پس از جوشانده شدن نیز همچنان سمی باقی می ماند. همچنین بخار و دود حاصل از سوختن شاخ و برگ گیاه حاوی گلیکوزیدهای کاردیوتوکسیک می باشد

خوردن یک برگ و یا 8 تا 10 عدد از دانه های خرزهره توسط انسان بالغ می تواند منجر به مرگ شود. مقدار کشنده برگ خرزهره برای گاوها 50 تا 1100، برای تک سُمی ها 30و در گوسفند 110 میلی گرم برای هر کیلو وزن بدن گزارش شده است

مسمومیت با خرزهره در انسان به فراوانی اتفاق می افتد و در بعضی از کشورها یکی از علتهای عمده مسمومیت گیاهی در انسان محسوب می شود. بلع تصادفی برگ، گل و یا دانه های گیاه توسط کودکان، خوردن برگ و یا جوشانده آن برای خودکشی، استفاده از قسمتهای مختلف گیاه به عنوان گیاه دارویی از جمله برای سقط جنین، مصرف عسلی که از گلهای گیاه به وسیله زنبور فراهم شده است، استنشاق دود و بخار ناشی از سوختن شاخ و برگ خرزهره، خوردن گوشتی که با استفاده از ترکه های این گیاه به جای سیخ کباب شده است، خوردن سوپی که با ترکه های خرزهره به هم زده شده است و یا خوردن حشراتی که قبلاً از خرزهره تغذیه کرده اند از مواردی می باشد که به مسمومیت در افراد و در مواردی به مرگ آنها منجر شده است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره خرزهره و جنس های آن