این گیاه با نام علمی Lysimachia terrestris و نام مرسوم (Swamp Candles) که به فارسي لیسیمکیا مردابی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Primulaceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی؛ از شرق کانادا تا شرق و جنوبشرق ایالات متحده، عمدتاً در باتلاقها، مردابها، حاشیه دریاچهها و زمینهای بسیار مرطوب رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی بسیار مرطوب و غنی از مواد آلی؛ تحمل غرقابی بودن خاک؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
نام علمي
Lysimachia terrestris
ردهبندی و نامشناسی
Lysimachia terrestris که در فارسی گاهی «لیسیمکیا مردابی» نامیده میشود، گونهای علفی از تیرهٔ Primulaceae (پرایمولاسه، پامچال) است. این گونه در جنس Lysimachia قرار دارد که شامل صدها گونهٔ علفی و نیمهچوبیِ عمدتاً رطوبتدوست است. نام گونهای terrestris به معنی «خشکیزی» است، اما در عمل، این گیاه به شدت وابسته به خاکهای اشباع از آب و مناطق باتلاقی است. برخی فلورها آن را تحت نامهای قدیمیتر در تیرههای نزدیک نیز فهرست کردهاند، که بازتابی از تاریخچهٔ پیچیدهٔ ردهبندی این گروه است.
پراکنش جغرافیایی و زیستگاه
زیستگاه اصلی Lysimachia terrestris در آمریکای شمالی است. این گونه بومی شرق و شمالشرقی ایالات متحده و بخشهایی از کانادا بوده و بیشتر در حاشیه تالابها، باتلاقها، رودخانههای کندجریان و سواحل دریاچههای کمعمق دیده میشود. گیاه معمولاً در خاکهای آلیِ اسیدی تا خنثی و در نواحی با تابستانهای نسبتاً خنک رشد بهینه دارد. توانایی سازگاری با دورههای کوتاه خشکی وجود دارد، اما پایداری جمعیت آن وابسته به سطح آب بالا و رطوبت دائمی است.
ویژگیهای بومشناختی و تاریخچه مطالعه
این گونه گیاهی چندساله با ساقههای باریک و راست و گلهای زرد ستارهای است که در تابستان ظاهر میشوند. ترکیب گلآذین و لکههای قرمزـقهوهای روی کاسبرگها از ویژگیهای تشخیصی آن در فلورهای منطقهای است. Lysimachia terrestris نقش مهمی در جوامع تالابی به عنوان پوشش گیاهی میانی، تثبیتکننده خاک و فراهمکنندهٔ ریززیستگاه برای بیمهرگان آبی دارد. نخستین توصیفهای علمی این گونه به فلور کلاسیک آمریکای شمالی در قرون هجدهم و نوزدهم بازمیگردد، جایی که بهعنوان شاخصی برای تشخیص تالابهای دائماً مرطوب در نقشهبرداریهای گیاهـجغرافیایی به کار میرفت.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی اندامهای گیاه Lysimachia terrestris (لیسیماچیا سه)
لیسیماچیا سه گیاهی علفی، چندساله و ریزومدار است که معمولاً در زیستگاههای مرطوب دیده میشود. ریشهها به صورت ریزومهای خزنده زیرزمینی گسترده میشوند و به گیاه امکان تشکیل تودههای انبوه میدهند. ارتفاع بوته معمولاً بین ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر است.
ساقه
ساقهها راست، نسبتاً باریک و بدون کرک یا کمکرک هستند و رنگی سبز تا سبز مایل به قرمز دارند. مقطع ساقه معمولاً گرد است و در طول خود گرههای مشخصی دارد که محل اتصال برگها و گاهی انشعابات فرعی است. بافت ساقه نسبتاً نرم اما ایستاده بوده و در بخشهای بالایی اندکی انعطافپذیرتر میشود.
برگها
برگها ساده، بدون بریدگی و عموماً به صورت متناوب روی ساقه قرار گرفتهاند. شکل برگها کشیده ـ سرنیزهای تا بیضی باریک است و طول آنها معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سانتیمتر میرسد. حاشیه برگها صاف و بدون دندانه، نوک برگها تیز و قاعده نسبتاً باریک است. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگهای فرعی باریک و موازی تا کمی شبکهای هستند. رنگ سطح فوقانی سبز نسبتاً تیره و سطح زیرین کمی روشنتر دیده میشود.
گلآذین و گلها
گلآذین به صورت خوشهای انتهایی است که در انتهای ساقه اصلی یا شاخههای فرعی تشکیل میشود. گلها کوچک، ستارهای شکل و به رنگ زرد روشن با خالها یا نوارهای قرمز ـ قهوهای در قاعده گلبرگها هستند. هر گل دارای پنج گلبرگ باریک و نسبتاً نوکتیز است. کاسبرگها سبز، باریک و کمی کوتاهتر از گلبرگها قرار دارند. پرچمها ظریف و زردرنگ بوده و در مرکز گل برجسته میشوند.
میوه و بذر
میوه به صورت کپسول کوچک کروی تا تخممرغی است که پس از رسیدن، به رنگ قهوهای در میآید. دانهها ریز، متعدد و به رنگ قهوهای تیره هستند. اندازه کوچک میوه و بذرها با اندامهای ظریف گیاه هماهنگ است و به انتشار آن در زیستگاههای مرطوب کمک میکند.
شرایط نگهداری لیسیمکیا مردابی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا رسی بسیار مرطوب و غنی از مواد آلی؛ تحمل غرقابی بودن خاک؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
|
دمای مناسب برای رشد لیسیمکیا مردابی
لیسیمکیا مردابی گیاهی علفی و رطوبتدوست مناطق معتدل نیمکره شمالی است. دمای بهینه رشد آن حدود ۱۸ تا ۲۴ درجه سانتیگراد است. در این بازه دمایی، رشد رویشی و گلدهی بیشترین کیفیت را دارد. این گیاه سرمای ملایم زمستان را تحمل میکند، اما در یخبندانهای طولانیمدت ممکن است بخشهای هوایی آسیب ببینند.
نیاز نوری و شدت تابش
این گونه در حاشیه باتلاقها و رودخانهها، اغلب در نور کامل تا نیمسایه رشد میکند. نور ملایم تا متوسط با چند ساعت آفتاب صبحگاهی برای رنگ و فرم مناسب برگها ایدهآل است. در مناطق بسیار گرم، قرار گرفتن در آفتاب شدید ظهر میتواند سبب سوختگی برگها شود؛ در نتیجه بهتر است در چنین اقلیمهایی در نیمسایه کاشته شود.
رطوبت هوا و آبیاری
لیسیمکیا مردابی به رطوبت بالا و خاک همیشه خیس عادت دارد. خاک نباید بین دو آبیاری کاملاً خشک شود و حتی میتواند در لبه حوضچه یا گلدانهای با زیرگلدانی پرآب نگهداری شود. رطوبت نسبی بالای هوا (بیش از ۶۰٪) به کاهش تنش آبی و حفظ شادابی برگها کمک میکند.
خاک، زهکشی و ترکیب بستر
بهترین بستر برای این گیاه، خاک لومی تا لومیرسی با مواد آلی فراوان است. خاک باید غنی، مرطوب و با زهکشی کند اما بدون ماندآب بدبو باشد. افزودن کمپوست، خاکبرگ یا پیتماس باعث حفظ رطوبت و تأمین عناصر غذایی میشود. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) برای جذب بهینه عناصر توصیه میشود.
شرایط رویش در گلدان و فضای باز
در فضای باز، کاشت در حاشیه آبگیرها، برکههای باغی و نواحی دائماً مرطوب بهترین انتخاب است. در گلدان، استفاده از ظرف عمیق با امکان نگهداری لایهای از آب در زیرگلدانی توصیه میشود. ثبات رطوبت و جلوگیری از نوسان شدید دما و نور، کلید موفقیت در نگهداری لیسیمکیا مردابی است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :