نام علمي
Litchi chinensis
دانستنیهای علمی
این گیاه بومی جنوب چین بوده و در اواخر قرن هفدهم به هند وارد شده. چین و هند رتبه های اول و دوم تولید لیچی را داشته و تایوان و آمریکا در رتبه بعدی قرار دارند. لیچی در ابتدا یک میوه جنگلی بود اما کم کم مردم جنوب چین و کشورهای حوزه شبه قاره هند شروع به کشت آن کردند و باغ های لیچی به وجود آمد که هم مکانی زیبا برای تفریح بود و هم مکانی برای چیدن و صادرات این میوه منحصر به فرد. امروزه نیز این میوه استوایی در کشورهای تایلند، فلیپین، هند، آفریقای جنوبی، آمریکا، نیوزیلند، ژاپن، استرالیا و پاکستان کشت می شود اما خاستگاه نوع مرغوب آن شبه قاره هند به ویژه پاکستان است.
درخت لیچی دارای میوه ای بسیار لذیذ و خوشمزه است که در ایران کمتر از دیگر کشور ها یافت می شود.
![لیچی]()
خصوصیات - معرفی
لیچی درختی است مخصوص مناطق حاره، برگهای آن پهن بیضی، از دو طرف باریک و نوک تیز و موجی است. گل های آن کوچک، میوه آن قرمز در ابعاد یک سیب است که از آن نوشیدنی معطر و لذیذی تهیه می کنند. پوست میوه آن سرخ و چرم مانند و تیغ تیغی و شبیه به توت فرنگی است.
میوه لیچی از نوع شفت بوده و اجزای آن شامل پوست میوه (اگزوکارپ) و گوشت میوه (مزوکارپ) و اندوکارپ بوده که درون اندوکارپ یک بذر وجود دارد. پوست میوه ضخیم، ترد و نسبتاً نرم بوده و رنگ آن برحسب رقم به طور یکنواخت تیره و یا صورتی می باشد و برجستگی هایی به شکل دکمه پهن روی پوست وجود دارد. قسمت گوشتی میوه لیچی آریل نام دارد و به رنگ سفید، آبدار، نیمه شفاف و ژلاتینی بوده و از بذر جدا می باشد.
![lychee]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
نواحی نیمه گرمسیری
خاک مورد نیاز
خاک هایی با pH کمی اسیدی
لیچی از گیاهان مناطق نیمه گرمسیری بوده و گلدهی و میوه دهی آن زمانی افزایش می یابد که این گیاه در زمستان تحت تأثیر یک دوره خشکی و یا هوای خنک قرار بگیرد و این شرایط در مناطق نیمه گرمسیر فراهم می شود.
رشد این درخت کند بوده و 6سال پس از کاشت تولید میوه می کند و به باردهی می رسد. بنابراین می توان در باغات لیچی از سبزی های خانواده بقولات و یا گونه های سایه دوست استفاده کرد که اینکار باعث ایجاد درآمد سالیانه برای باغدار و همچنین حاصلخیری خاک خواهد شد. از درختان پاپایا و آناناس هم می توان به عنوان درخت پر کننده برای لیچی استفاده کرد.
![Litchi chinensis]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
هر 100 گرم وزن میوه حدود 66 کیلوکالری انرژی، 16.53 گرم کربوهیدرات، 15.23 گرم قند، 1.3 گرم فیبر، 0.44 گرم چربی، 0.83 گرم پروتئین، 1% تیامین، 4% ریبوفلاوین، 4% نیاسین، 8% ویتامین ب 6، 4% اسیدفولیک، 119% (71.5 میلیگرم) ویتامین ث، 1% کلسیم، 1% آهن، 3% منیزیم، 3% منگنز، 4% فسفر، 4% پتاسیم و 1% سدیم و روی دارد.
این میوه برای درمان بیماری های معده و هضم غذا بسیار مفید است.
- در موارد بزرگ شدن غدد و تومورها تجويز می شود.
- از ميوه و برگ درخت برای معالجه گزش جانوارن سمی استفاده می شود.
- دانه آن تشنگی را تسكين می دهد.
- دانه آن اثر خنك كنندگی و قابض و مسكن درد دارد.
- دانه آن برای معالجه آماس بيضه مفيد می باشد.
- جوشانده ی گل و پوست درخت و ريشه آن برای غرغره و التيام زخم مفيد می باشد.
- در هند و چين دانه و ميوه آن را برای تسكين سرفه می خورند.
انواع پرندگان، زنبورها و خفاش ها علاقه زیادی به خوردن لیچی دارند به همین علت صاحبان باغ ها مجبورند شبانه روز از درختان لیچی محافظت کنند.
![معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - لیچی]()
مقابله به آفات لیچی
آفات رایج لیچی (Litchi chinensis) و کنترل
از آفات مهم لیچی میتوان به شتهها (موجب پیچیدگی برگ و تولید عسلک)، شپشکهای سپردار و آردآلود (زردی، ضعف عمومی و دوده سیاه)، کنهها (برنزهشدن و لکهلکه شدن برگ)، و مگسهای میوه (آلودگی و ریزش میوه) اشاره کرد. کنترل تلفیقی شامل هرس برای بهبود تهویه تاج، حذف شاخههای آلوده، شستوشوی شاخهها با آب پرفشار در مراحل اولیه، نصب تلههای زرد برای حشرات مکنده، و برای مگس میوه استفاده از تلههای جلبکننده و جمعآوری و امحای میوههای ریخته است. در صورت طغیان، کاربرد هدفمند روغنهای معدنی/صابونهای حشرهکش و در شرایط ضروری سموم ثبتشده محلی با رعایت دوره کارنس توصیه میشود.
بیماریهای مهم و روشهای پیشگیری/مقابله
شایعترین بیماریها شامل آنتراکنوز (لکههای تیره روی برگ و میوه)، پوسیدگی ریشه ناشی از فیتوفتورا (پژمردگی، کاهش رشد و مرگ سرشاخه)، و کپک دودهای (ثانویه به عسلک آفات مکنده) است. مدیریت رطوبت و زهکشی کلیدی است: آبیاری بیشازحد را کاهش دهید، خاک را سبک و زهکشدار نگه دارید، و از تجمع آب پای درخت جلوگیری کنید. برای آنتراکنوز، جمعآوری بقایای آلوده، کاهش خیسمانی شاخوبرگ و در صورت نیاز قارچکشهای محافظتی مجاز (مانند ترکیبات مسی) طبق برچسب و مقررات محلی بهکار رود. کنترل آفات مکنده، کپک دودهای را نیز کاهش میدهد.
![لیچی]()
نحوه تکثیر لیچی
ازدیاد لیچی از طریق بذر به علت تفرق صفات، دوره نونهالی بالا (6سال) و کیفیت پایین میوه توصیه نمی شود. روش تجاری ازیاد آن خوابانیدن هوایی بوده و بهترین زمان انجام این روش در خرداد ماه می باشد که برای بهبود ریشه زایی می توان از IBA استفاده کرد.
![lychee]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره ساپینداسه - ساپنداسه و جنس های آن