نام علمي
Lepidium montanum
نام لاتين
Mountain Pepperweed
دانستنیهای علمی
ردهبندی و خویشاوندی گیاهشناسی
Lepidium montanum که در فارسی به «فلفلکوهی کوهستانی» شناخته میشود، از خانواده Brassicaceae (شببویان/خردل) است؛ همان خانوادهای که شامل کلم، ترب و خردل میشود. این گونه در جنس Lepidium قرار دارد که بیش از ۲۳۰ گونه گیاه علفی با طعم و بوی تند شبیه فلفل را در بر میگیرد. این جنس به علت ترکیبات گوگردی (گلوکوزینولاتها) شناخته میشود که عامل طعم تند و خواص دفاعی گیاه هستند.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
موطن اصلی Lepidium montanum قاره آمریکای شمالی است. گستره آن از غرب ایالات متحده (بهویژه ایالتهای کوهستانی مانند یوتا، کلرادو، نوادا و آریزونا) تا بخشهایی از کانادا امتداد مییابد. این گونه یک عنصر فلوریستیک بومی مناطق خشک و نیمهخشک غرب آمریکای شمالی محسوب میشود و به خوبی با اقلیمهای قارهای با زمستانهای سرد و تابستانهای خشک سازگار است.
زیستگاه و سازگاریهای بومشناختی
زیستگاه معمول فلفلکوهی کوهستانی شامل دامنههای سنگلاخی، دشتهای آبرفتی، تپههای شنی و بوتهزارهای آریدو (خشک) است. این گونه اغلب در خاکهای فقیر، قلیایی یا نیمهشور رشد میکند و ریشه عمیق آن امکان دسترسی به رطوبت لایههای زیرین خاک را فراهم میسازد. تحمل بالای این گیاه به خشکی و نوسان دمایی سبب شده است به عنوان گونهای مقاوم در پژوهشهای بومشناسی نواحی خشک مورد توجه قرار گیرد.
تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی
Lepidium montanum از قرن نوزدهم میلادی در فلورهای منطقه راکی و حوضه بزرگ آمریکا توصیف شده و در متون تاکسونومیک به عنوان یک مدل برای مطالعه تنوع درونگونهای و تطابق محلی مطرح بوده است. جمعیتهای مختلف آن از نظر ارتفاع رویشگاه، طول فصل رشد و الگوی گلدهی تفاوت نشان میدهند. این تنوع، ماده خام ارزشمندی برای پژوهشهای تکاملی و ژنتیک سازگاری در گیاهان مناطق خشک فراهم کرده است.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای سبک، شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل خاکهای فقیر و خشک؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
ساقه و عادت رشد
Lepidium montanum گیاهی علفی و چندساله با عادت رشد کوهستانی و متراکم است. ساقهها باریک، استوانهای و اغلب منشعب بوده و ارتفاع آنها معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر است. بافت ساقه سفت و اندکی چوبیشونده در قاعده است و در نواحی بالاتر نرمتر و سبزتر میشود. رنگ ساقه سبز تا سبز مایل به خاکستری است و ممکن است با پوشش کمپشت کرکهای بسیار ریز، ظاهری کمی مات و نقرهای پیدا کند. ساقهها معمولاً از یک طوقه نزدیک به سطح خاک منشعب شده و منظرهای نیمهکپهای روی شیبهای سنگلاخی ایجاد میکنند.
برگها
برگهای قاعدهای در طوقه گیاه متراکمتر و بارزتر هستند و اغلب به صورت روزت دیده میشوند. برگها باریک تا خطیـنیزهای بوده و طول آنها حدود ۲ تا ۶ سانتیمتر و پهنای آنها معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر است. حاشیه برگها میتواند کامل، دندانهدار ریز یا کموبیش عمیقاً بریده باشد و این تنوع، تشخیص میدانی گیاه را جذاب میکند. سطح برگ سبز متمایل به خاکستری است و در برخی رویشگاهها پوششی از کرکهای ظریف، احساس زبری خفیف به برگ میدهد. برگهای ساقهای کوچکتر، کمعرضتر و معمولاً بدون دمبرگ، بهصورت متناوب روی ساقه قرار میگیرند.
گلها و گلآذین
گلها کوچک، فراوان و در گلآذین خوشهای انتهایی متراکم قرار دارند. هر گل دارای چهار گلبرگ سفید تا سفید مایل به کرم است که نسبتاً کوتاه و باریکاند و گاهی ممکن است کمتوجه به نظر برسند. чашک از چهار کاسبرگ سبز کوچک تشکیل شده که پیش از باز شدن کامل گل، بهخوبی قابل مشاهده است. پرچمها ظریف و به رنگ سفید تا زرد کمرنگ هستند. گلآذین در زمان گلدهی ابتدا فشرده است و بهتدریج با رشد محور، کشیدهتر میشود و ردیف منظم گلها و سپس میوههای ریز کاسیشکل (خورجینک) را نشان میدهد.
شرایط محیط رشد
دمـا و اقلیم مناسب برای رشد Lepidium montanum
Lepidium montanum یک گونه بومی مناطق خشک و نیمهخشک کوهستانی است و به دمای خنک تا معتدل سازگار است. دامنه دمایی بهینه برای رشد آن حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است، هرچند میتواند نوسانات روزانه وسیع و سرمای شبانه ملایم را تحمل کند. این گیاه نسبت به یخبندانهای سبک مقاوم است، اما ماندگاری طولانی یخزدگی در خاکهای سنگین میتواند به ریشهها آسیب برساند. بهترین عملکرد آن در اقلیمهای با زمستان سرد و تابستانهای خشک و آفتابی دیده میشود.
نیاز نوری و شدت تابش
Lepidium montanum یک گیاه کاملاً آفتابدوست است. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای رشد متراکم و گلدهی مناسب ضروری است. در سایه یا نیمسایه، گیاه علفی و کمتراکم شده و گلدهی کاهش مییابد. در ارتفاعات، شدت نور بیشتر است و این گونه با برگهای کوچکتر و کوتیکول ضخیمتر به اشعه فرابنفش سازگار شده است، بنابراین قرارگیری در فضای باز و کاملاً آفتابگیر بهترین انتخاب است.
خاک، زهکش و pH مناسب
این گونه به خاکهای سبک، سنگریزهای تا شنی و بسیار خوبزهکش نیاز دارد. ایستابی آب یا خاکهای رُسی و سنگین از مهمترین عوامل ضعف و پوسیدگی ریشه در Lepidium montanum هستند. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۶٫۸ تا ۸) برای آن مناسب است و در خاکهای آهکی کوهستانی عملکرد خوبی دارد. افزودن شن درشت، پرلیت یا سنگریزه به بستر کاشت برای تقلید از زیستگاه طبیعی توصیه میشود.
رطوبت، آبیاری و تهویه
Lepidium montanum خشکیدوست است و به رطوبت نسبی پایین تا متوسط عادت دارد. آبیاری باید عمیق اما با فواصل زمانی طولانی انجام شود تا سطح خاک بین دو آبیاری کاملاً خشک شود. در شرایط گلدانی، زهکش زیر گلدان و سوراخهای کافی بسیار مهم است. تجمع رطوبت در اطراف طوقه و تهویه ضعیف، احتمال بیماریهای قارچی را بالا میبرد، بنابراین کاشت در مکانهای بادخور و دارای جریان هوای ملایم توصیه میشود.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس ترهتیزک و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره شب بوها یا چلیپائیان و جنس های آن