۱۴۰۴ ششم دی

کراته بیابانی

این گیاه با نام علمی Krameria erecta و نام مرسوم (Littleleaf Ratany) که به فارسي کراته بیابانی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Krameriaceae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده و شمال مکزیک؛ به‌ویژه در بیابان‌های سونوران و چیواوا، در مناطق خشک، سنگلاخی و نیمه‌بیابانی رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های فقیر و خشکی شدید؛ pH خنثی تا قلیایی حدود 7 تا 8.5

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاهشناسی

گیاه Krameria erecta که در فارسی گاهی با نام «کراته بیابانی» شناخته می‌شود، به خانواده Krameriaceae تعلق دارد؛ خانواده‌ای کوچک در راسته‌ Fabales که از نظر ریخت‌شناسی شباهت‌هایی سطحی با تیره باقلائیان دارد اما از نظر آناتومی و فیزیولوژی متمایز است. این گونه در جنس Krameria قرار می‌گیرد که شامل چندین گونه چوبی نیمه‌انگلی (همی‌پارازیت) است. ویژگی مهم این جنس توانایی ایجاد ریشه‌های مکنده برای بهره‌گیری از ریشه گیاهان مجاور است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زادگاه اصلی Krameria erecta نواحی خشک قاره آمریکا است. این گونه به‌طور بومی در جنوب‌غرب ایالات متحده (به‌ویژه بیابان‌های آریزونا، نیومکزیکو و تگزاس)، شمال مکزیک و برخی بخش‌های بیابانی آمریکای مرکزی گزارش شده است. پراکنش آن به مناطقی با بارندگی سالانه بسیار کم و دمای بالا محدود می‌شود و به همین دلیل در اکوسیستم‌های بیابانی و نیمه‌بیابانی نقش گونه‌ای شاخص را دارد.

زیستگاه و سازگاری‌های بوم‌شناختی

زیستگاه اصلی کراته بیابانی، خاک‌های شنی تا ریگ‌لومی با زهکشی بسیار خوب است. این گیاه اغلب در شیب‌های خشک، دامنه تپه‌ها و فلات‌های سنگلاخی رشد می‌کند. سامانه ریشه‌ای گسترده و توانایی هم‌زیستی نیمه‌انگلی با ریشه دیگر گیاهان، سازوکار اصلی آن برای بقا در شرایط کم‌آبی است. برگ‌های کوچک، اغلب با پوشش کرک‌مانند، تبخیر را کاهش می‌دهند و گل‌های رنگین آن برای جذب گرده‌افشان‌ها در محیط‌های فقیر از منابع غذایی تکامل یافته‌اند.

تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی

نخستین توصیف‌های رسمی از جنس Krameria در قرن هجدهم انجام شد و از همان زمان توجه گیاه‌شناسان را به‌عنوان گروهی منحصربه‌فرد از همی‌پارازیت‌های چوبی جلب کرد. Krameria erecta در مطالعات ریخت‌شناسی ریشه، روابط تکوینی همی‌پارازیت‌ها و تطابق با تنش خشکی به‌طور گسترده بررسی شده است. این گونه به‌عنوان مدل مناسبی برای درک تکامل استراتژی‌های نیمه‌انگلی و سازگاری با اکوسیستم‌های بیابانی شناخته می‌شود و در فلور منطقه‌ای بیابان‌های آمریکای شمالی جایگاه مهمی دارد.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه Krameria erecta

گیاه Krameria erecta بوته‌ای پایا و چوبی است که معمولاً کوتاه‌قد بوده و ارتفاع آن حدود ۲۰ تا ۶۰ سانتی‌متر است. شکل رویشی گیاه گسترده تا کمی راست‌قامت است و شاخه‌ها متعدد و منشعب‌اند. تنه و شاخه‌ها به‌تدریج چوبی و نسبتاً سخت می‌شوند و سطح آن‌ها اغلب پوشیده از کرک‌های ریز است که به گیاه ظاهری مخملی یا خاکستری‌فام می‌دهد.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی نسبتاً کوتاه و از نزدیکی سطح خاک به چندین شاخه فرعی تقسیم می‌شود. شاخه‌ها باریک، شکننده و به‌صورت نامنظم خمیده یا افراشته‌اند. رنگ ساقه در بخش‌های جوان سبز مایل به خاکستری و در قسمت‌های مسن‌تر قهوه‌ای تا خاکستری تیره است. پوشش کرکی سطح ساقه نقش محافظتی در برابر تبخیر و تابش شدید دارد و به شناسایی این گونه کمک می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها کوچک، ساده و معمولاً متناوب روی شاخه قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها بیضوی باریک تا سرنیزه‌ای است و طول آن‌ها عموماً بین ۰٫۵ تا ۲ سانتی‌متر متغیر است. سطح برگ‌ها اغلب متراکم از کرک‌های نرم است که رنگ آن‌ها را سبز مایل به خاکستری یا نقره‌ای نشان می‌دهد. اندازه کوچک و کرک‌دار بودن برگ‌ها سازگاری مهم این گیاه با شرایط خشک است.

گل‌ها

گل‌ها منفرد یا در گروه‌های کوچک در محور برگ‌ها ظاهر می‌شوند و اندازه‌ای نسبتاً ریز دارند. رنگ گل‌ها معمولاً صورتی تا قرمز پررنگ است و بافت مومی تا کمی ضخیم دارند. جام گل نامتقارن و دارای کاسبرگ و گلبرگ‌های تغییرشکل‌یافته است که ظاهری خاص و زینتی ایجاد می‌کند. رنگ درخشان و شکل غیرمعمول گل‌ها برای جذب گرده‌افشان‌ها، به‌ویژه حشرات متخصص، اهمیت زیادی دارد.

اندام‌های زایشی و میوه

پرچم‌ها و مادگی در مرکز گل برجسته‌اند و اغلب با کرک‌های ریز احاطه شده‌اند. میوه فندقه‌ای کوچک، خشک و سخت است که سطح آن ممکن است دارای خارک‌ها یا برجستگی‌های ریز باشد. ابعاد میوه‌ها کوچک ولی پوسته آن‌ها ضخیم و محافظ است و به پراکنش بذر در زیستگاه‌های خشک و سنگلاخی کمک می‌کند.

شرایط نگهداری کراته بیابانی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های فقیر و خشکی شدید؛ pH خنثی تا قلیایی حدود 7 تا 8.5

شرایط دمایی و اقلیمی مناسب برای Krameria erecta (کراته بیابانی)

گیاه Krameria erecta یک گونه کاملاً سازگار با اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک است. این گیاه در دمای روزانه بین ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد و می‌تواند گرمای تا حدود ۴۰ درجه را نیز تحمل کند، به‌شرط آنکه خاک زهکش خوبی داشته باشد. در زمستان، دمای نزدیک صفر را برای مدت کوتاه تحمل می‌کند؛ اما یخبندان‌های طولانی‌مدت می‌تواند به ریشه‌ها آسیب بزند. این گیاه برای رشد پایدار به محیط‌های با نوسان دمایی زیاد و تابستان‌های گرم عادت دارد.

نیاز نوری و شدت تابش

Krameria erecta یک گیاه آفتاب‌دوست و کاملاً وابسته به نور مستقیم خورشید است. بهترین رشد آن در مکان‌هایی با حداقل ۶ تا ۸ ساعت تابش مستقیم نور خورشید در روز مشاهده می‌شود. قرار دادن گیاه در سایه‌ی درختان یا در مکان‌های نیمه‌سایه باعث کاهش رشد رویشی، کاهش گل‌دهی و تضعیف سیستم ریشه می‌شود. در مناطق بسیار گرم، وجود جریان هوای ملایم برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دمای سطح برگ‌ها مفید است.

رطوبت، آبیاری و ویژگی‌های خاک

این گونه بیابانی نیازمند رطوبت کم و آبیاری بسیار محدود است و در برابر خشکی طولانی‌مدت مقاومت بالایی دارد. خاک مناسب برای آن باید سبک، شنی یا شنی‌لومی، با زهکشی بسیار قوی و تهویه مناسب باشد. تجمع آب در اطراف ریشه به سرعت موجب پوسیدگی و از بین رفتن گیاه می‌شود. pH خاک کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷ تا ۸) برای جذب مناسب مواد غذایی ایده‌آل است. استفاده از خاک‌های فقیر از نظر مواد آلی اما غنی از مواد معدنی و سنگریزه‌ای با بافت درشت، شرایط طبیعی زیستگاه این گیاه را شبیه‌سازی می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 

  محسن شهاب الدین