۱۴۰۴ ششم دی

چوپاروزا

این گیاه با نام علمی Justicia californic و نام مرسوم (Chuparosa) که به فارسي چوپاروزا ناميده ميشود، گياهي از خانواده Acanthaceae بومي بومی جنوب‌غرب ایالات متحده آمریکا و شمال مکزیک، به‌ویژه بیابان‌های سونورا و موهاوی، در دامنه‌های خشک و سنگلاخی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، مقاوم به خشکی، حساس به ماندابی شدن، با pH خنثی تا کمی قلیایی

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تکوینی

Justicia californica که در فارسی گاهی «چوپاروزا» نامیده می‌شود، گونه‌ای از تیره Acanthaceae است که شامل گیاهان علفی و درختچه‌ای گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌باشد. این گونه در جنس Justicia قرار می‌گیرد که یکی از متنوع‌ترین جنس‌های این خانواده با صدها گونه توصیف‌شده در جهان است. این گیاه به‌صورت درختچه‌ای برگریز تا نیمه‌همیشه‌سبز توصیف می‌شود که در پاسخ به خشکی برگ‌ریزی می‌کند؛ ویژگی‌ای که آن را در زمره گیاهان زروفیت قرار می‌دهد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

موطن اصلی Justicia californica جنوب‌غرب آمریکای شمالی است. بیشترین گستره طبیعی آن در بیابان سونوران (Sonoran Desert) و نواحی مجاور در ایالت‌های کالیفرنیای جنوبی و آریزونا در ایالات متحده و نیز شمال باخا کالیفرنیا در مکزیک قرار دارد. این گیاه به‌طور طبیعی در دره‌های خشک، دامنه‌های سنگلاخی و بستر آبراهه‌های موقتی (wash) یافت می‌شود که از ویژگی‌های زیستگاه‌های بیابانی با بارندگی اندک و نامنظم است.

زیستگاه و سازگاری‌های بوم‌شناختی

چوپاروزا در خاک‌های سبک تا شنی، با زهکش قوی و مواد آلی اندک رویش می‌یابد. توان تحمل حرارت بالا، تابش شدید خورشید و کم‌آبی از مهم‌ترین سازگاری‌های فیزیولوژیک و مورفولوژیک این گونه است. برگ‌ها نسبتاً کوچک و گاه در دوره‌های خشکی شدید کاهش می‌یابند تا تعرق محدود شود. گل‌های لوله‌ای قرمز آن با گرده‌افشانی پرندگان، به‌ویژه مرغ مگس‌خوار، تطابق یافته‌اند و منبع شهد مهمی در چشم‌اندازهای بیابانی محسوب می‌شوند.

تاریخچه نام‌گذاری و کاربردهای علمی

نام گونه‌ای californica به محدوده جغرافیایی کشف و توصیف نخستین آن اشاره دارد. این گیاه در فلورای کلاسیک بیابان‌های جنوب‌غرب آمریکا به‌عنوان یکی از درختچه‌های شاخص نواحی گرم و خشک ثبت شده است. چوپاروزا در پژوهش‌های بوم‌شناسی بیابان به‌عنوان مدلی برای مطالعه سازگاری گیاهان به تنش خشکی و روابط گیاه–گرده‌افشان به‌کار می‌رود. در برنامه‌های احیای زیستگاه و منظر بومی، به دلیل نیاز آبی کم و نقش اکولوژیک در حمایت از پرندگان بومی اهمیت ویژه‌ای یافته است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی گیاه چوپاروزا (Justicia californica)

چوپاروزا یک درختچهٔ همیشه‌سبز تا نیمه‌برگ‌ریز بیابانی است که معمولاً بین ۱ تا ۱٫۵ متر ارتفاع می‌گیرد و گاهی تا حدود ۲ متر نیز می‌رسد. فرم کلی بوته گسترده و نسبتاً پرشاخه است و تاجی نامنظم ولی باز ایجاد می‌کند. رنگ کلی اندام‌های هوایی متمایل به سبز خاکستری است که به سازگاری با نور شدید و خشکی کمک می‌کند.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌های چوپاروزا باریک، چوبی و در سنین جوانی سبز مایل به خاکستری هستند. با افزایش سن، پوست ساقه قهوه‌ای متمایل به خاکستری و کمی ترک‌دار می‌شود. شاخه‌ها فراوان، زاویه‌دار و عموماً افقی تا متمایل به بالا رشد می‌کنند و به گیاه حالت بوته‌ای و پراکنده می‌دهند. سطح شاخه‌ها ممکن است اندکی کرک‌دار یا زبر باشد که تبخیر را کاهش می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، معمولاً بیضوی تا سرنیزه‌ای و نسبتاً کوچک‌اند؛ طول آن‌ها معمولاً ۱ تا ۳ سانتی‌متر و گاهی کمی بیشتر است. حاشیه برگ‌ها صاف و نوک آن‌ها کمی تیز یا كُند می‌باشد. رنگ برگ‌ها سبز مات تا سبز خاکستری است و ممکن است پوششی نازک از کرک‌های ریز داشته باشند. برگ‌ها به صورت متقابل روی ساقه قرار می‌گیرند و در دوره‌های خشکی شدید ممکن است بخشی از آن‌ها بریزد تا مصرف آب گیاه کاهش یابد.

گل‌ها

مهم‌ترین ویژگی ظاهری چوپاروزا گل‌های لوله‌ای، باریک و به رنگ قرمز درخشان تا قرمز نارنجی است. گل‌ها معمولاً ۲ تا ۳ سانتی‌متر طول داشته و به شکل شیپور باریک یا لوله خمیده دیده می‌شوند. گل‌آذین‌ها اغلب در انتهای شاخه‌ها یا از محور برگ‌ها خارج می‌شوند و به‌صورت خوشه‌های پراکنده ظاهر می‌گردند. کاسه‌گل سبز و کوچک، و جام گل دو لبی است که لب‌های آن کمی باز شده و ورود گرده‌افشان‌هایی مانند پرندگان شهدخوار را تسهیل می‌کند.

میوه و بذر

میوه از نوع کپسول کوچک و باریک است که پس از رسیدن خشک می‌شود و به رنگ قهوه‌ای در می‌آید. بذرها ریز و محدود در هر کپسول هستند و با باز شدن میوه پراکنده می‌شوند. رنگ بذرها معمولاً قهوه‌ای تا قهوه‌ای تیره است.

شرایط نگهداری چوپاروزا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک بسیار سبک، شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی، مقاوم به خشکی، حساس به ماندابی شدن، با pH خنثی تا کمی قلیایی

دمای مناسب برای رشد چوپاروزا (Justicia californica)

چوپاروزا گیاهی بومی مناطق گرم و خشک کالیفرنیا و شمال مکزیک است و به گرما مقاوم می‌باشد. بازه دمایی ایده‌آل برای رشد آن حدود ۱۵ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد است و می‌تواند برای مدت کوتاه دماهای بالاتر را نیز تحمل کند. این گیاه به سرما و یخبندان حساس است؛ بنابراین در مناطق سرد، باید در مکان‌های محافظت‌شده یا به صورت گلدانی و قابل جابه‌جایی نگهداری شود.

نور و شدت تابش

چوپاروزا برای شکوفه‌دهی فراوان و رشد متراکم به نور کامل نیاز دارد. بهترین محل کاشت این گیاه در فضای باز، نواحی کاملاً آفتاب‌گیر با حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم در روز است. در سایه یا نیم‌سایه، رشد آن کند و گلدهی به شدت کاهش می‌یابد. در مناطق بسیار گرم، وجود سایه‌ی ملایم عصرگاهی می‌تواند از تنش حرارتی شدید جلوگیری کند.

خاک، زهکش و pH

چوپاروزا در خاک‌های سبک، شنی تا شنی‌رسی با زهکش بسیار خوب بهترین عملکرد را دارد. آب ماندگی و خاک‌های سنگین رسی می‌توانند باعث پوسیدگی ریشه شوند. pH کمی اسیدی تا کمی قلیایی (حدود ۶/۵ تا ۸) برای آن قابل‌تحمل است، اما خاک‌های آهکی و فقیر را نیز به خوبی تحمل می‌کند. افزودن ماسه و مواد آلی سبک به بستر، تهویه و زهکش خاک را بهبود می‌بخشد.

رطوبت، آبیاری و شرایط خشک‌پسندی

چوپاروزا یک گیاه زینتی خشک‌پسند است و پس از استقرار، به آبیاری کم نیاز دارد. اجازه دهید سطح خاک بین دو آبیاری کاملاً خشک شود؛ آبیاری عمیق و با فاصله بهتر از آبیاری سبک و مکرر است. رطوبت نسبی پایین تا متوسط برای این گیاه مناسب است و نیازی به مه‌پاشی یا ایجاد رطوبت بالا نیست. در گلدان، انتخاب گلدان با سوراخ‌های متعدد زهکش ضروری است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

گیاه فلامینگو یاس مکزیکی ناوک چوپاروسا

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

پای خرس پاچیستاچیس چوپاروسا کروساندرا

  محسن شهاب الدین