شب تاب

دانستنیهای علمی

شب تاب گونه گیاهی آسیایی از جنس Gynura و خانواده کاسنی است. این گیاه بومی مناطق مرکزی آسیا خصوصاً هند و اندونزی است.

رده‌بندی و نام‌شناسی

Gynura aurantiaca که در فارسی گاهی «شب‌تاب» گفته می‌شود، از تیرهٔ کاسنیان (Asteraceae) است؛ تیره‌ای با گل‌آذین‌های کپه‌ای که از نظر تکاملی و تنوع گونه‌ای بسیار بزرگ به شمار می‌آید. این گیاه در سردهٔ Gynura قرار می‌گیرد؛ سرده‌ای شامل گونه‌های علفی یا نیمه‌بوته‌ای که در مناطق گرمسیری آسیا و پیرامون آن پراکنش دارند.

منطقهٔ بومی و زیستگاه

زادگاه اصلی G. aurantiaca جزیرهٔ جاوه در اندونزی گزارش می‌شود. در زیستگاه طبیعی، این گونه بیشتر در اقلیم‌های گرم و مرطوب رشد می‌کند و معمولاً در حاشیهٔ جنگل‌ها، زیرسایهٔ پوشش درختی و نواحی نیمه‌سایه دیده می‌شود؛ جایی که رطوبت هوا و خاک نسبتاً بالا است و نور مستقیم شدید کمتر به گیاه می‌رسد.

ویژگی‌های علمی شاخص

از منظر ریخت‌شناسی، برگ‌های این گیاه به دلیل وجود کرک‌های متراکم (تریکوم‌ها) ظاهر مخملی دارند. رنگ ارغوانی-بنفش برگ‌ها عمدتاً با تجمع رنگدانه‌های آنتوسیانینی مرتبط است که می‌تواند در شرایط نوری بالاتر افزایش یابد. گل‌های نارنجی تا زرد-نارنجی در کپه‌های کوچک ظاهر می‌شوند که با الگوی رایج خانوادهٔ کاسنیان سازگار است.

تاریخچه و گسترش

این گونه از سدهٔ بیستم به‌عنوان گیاه زینتیِ آپارتمانی در بسیاری از کشورها معرفی و تکثیر شد، زیرا با قلمه‌گیری به‌سادگی تکثیر می‌شود و ظاهر برگ‌ها جذابیت بالایی دارد. گسترش آن بیشتر حاصل کشت انسانی است و امروزه در مجموعه‌های گیاهان زینتی در مناطق مختلف جهان دیده می‌شود.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مخلوط 1 قسمت خاک باغچه ، 1 قسمت شن درشت و یا پرلیت ، 1 قسمت تورب مرطوب یا هوموس

این گیاه زیبا دارای برگ هایی با پوشش خز مانند و پرزهای بنفش رنگ است که در هیچ یک از گیاهان زینتی دیگر مشاهده نمی گردد و تماشای ان از زاویه مخصوص با نور خورشید لذت بخش است.

این گیاه در گلخانه هاي گرم رشدونمو مي كند و رشد آن در نقاط آفتابي ساختمان به آساني صورت گرفته،گياه به صورت پيچ درآمده وتا چند متر رشد و نمو مي نمايد.

شرایط محیط رشد

نگهداری ان ساده ودر صورت حذف هر شش ماه یکبار جوانه های انتهای گیاه حالت پرپشت بخود می گیرد . گلهای ریز زرد رنگ ان کمی بدبوست و به محض مشاهده قبل از بازشدن باید حذف گردند.

نگهداری آن ساده است. در صورت حذف جوانه های انتهای گیاه در هر شش ماه یکبار، گیاه حالت پرپشت بخود می گیرد . گلهای ریز زرد رنگ آن کمی بدبوست و به محض مشاهده قبل از بازشدن باید حذف گردند.

جهت نمایان شدن بهتر و بیشتر رنگها در برگ احتیاج به نور قوی دارد. پشت پنجره پر نور بهترین مکان است ولی باید مواظب اشعه مستقیم افتاب بود.

در تابستان ابیاری روزانه و در زمستان هفته یکبار پیشنهاد می گردد.چنانچه درجه حرارت پایین تر از 13 درجه است ابیاری را متوقف کنید .پس از ابیاری برگها را تکان دهید تا قطرات از روی برگها بریزند

غبار پاشی هفته ای یکبار در تابستان رطوبت مورد نیاز را تامین می نماید

مخلوط 1 قسمت خاک باغچه ، 1 قسمت شن درشت و یا پرلیت ، 1 قسمت تورب مرطوب یا هوموس، خاک مطلوب گینورا است.

در طول فصل رشد تغذیه با کود متعادل رقیق 1/2 توصیه میشود

مقابله به آفات شب تاب

آفات رایج

در نگهداری خانگی Gynura aurantiaca (شب‌تاب/ولوت پلنت)، شایع‌ترین آفات شامل شته، کنه تارتن و شپشک آردآلود هستند. شته‌ها باعث پیچیدگی و چسبناک‌شدن برگ‌ها (عسلک) می‌شوند؛ کنه تارتن لکه‌لکه‌کردن و کدرشدن برگ و گاهی تار ظریف ایجاد می‌کند؛ شپشک آردآلود به‌صورت توده‌های پنبه‌ای در گره‌ها و پشت برگ دیده می‌شود.

برای کنترل، ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و با دوش آب ولرم یا دستمال مرطوب آفات را کم کنید. سپس از صابون حشره‌کش یا روغن نیم هر ۷–۵ روز، ۲–۳ نوبت استفاده کنید. در آلودگی شدید شپشک، پاک‌کردن موضعی با پنبه آغشته به الکل ۷۰٪ و تکرار درمان مؤثر است.

امراض و مشکلات قارچی/فیزیولوژیک

مهم‌ترین بیماری‌ها معمولاً ناشی از شرایط نامناسب‌اند: پوسیدگی ریشه و طوقه در اثر آبیاری زیاد و زهکشی ضعیف، و لکه‌برگی قارچی در رطوبت بالا و تهویه کم. علائم پوسیدگی شامل نرم‌شدن ساقه، بوی نامطبوع خاک و زردی عمومی است؛ لکه‌برگی به‌صورت لکه‌های قهوه‌ای/سیاه و گسترش‌یابنده دیده می‌شود.

راهکار اصلی پیشگیری است: خاک سبک با زهکشی بالا، آبیاری پس از خشک‌شدن سطح خاک، نور کافی و جریان هوا. در پوسیدگی، بخش‌های آلوده را حذف و گیاه را در خاک تازه تعویض کنید. در لکه‌برگی، برگ‌های بیمار را جدا کرده و از خیس‌کردن برگ‌ها هنگام آبیاری پرهیز کنید؛ در صورت تداوم، قارچ‌کش‌های رایج خانگی طبق برچسب قابل استفاده‌اند.

نحوه تکثیر شب تاب

تکثیر آن به آسانی توسط قلمه 3-5 اینچی در خاک یا ورمیکولایت و یا حتی در یک لیوان آب امکانپذیر است

مروری بر تکثیر گیاه شب‌تاب (Gynura aurantiaca)

گینورا اورانتی‌آکا یک گیاه زینتی آپارتمانی است که بیشتر به‌خاطر برگ‌های مخملی و رنگ بنفش‌گون کُرک‌ها نگهداری می‌شود. تکثیر خانگی این گیاه معمولاً رویشی و بسیار ساده است و در مقایسه با تکثیر بذری، سریع‌تر و قابل‌اعتمادتر انجام می‌گیرد.

تکثیر با قلمه ساقه (روش رایج)

رایج‌ترین روش، قلمه‌گیری از ساقه‌های سالم و نیمه‌چوبی است. قلمه‌ای 7 تا 12 سانتی‌متری انتخاب کنید و برگ‌های پایینی را جدا نمایید تا 2 تا 3 گره در تماس با بستر قرار گیرد. ریشه‌زایی در محیط گرم و مرطوب و نور زیادِ غیرمستقیم سریع‌تر رخ می‌دهد. قلمه را می‌توان در آب یا در بستر سبک (مثل پیت‌ماس+پرلیت) قرار داد؛ پس از شکل‌گیری ریشه‌ها، به گلدان اصلی منتقل کنید.

خوابانیدن ساقه (Layering)

در گیاهان ساقه‌دار و رونده‌مانند گینورا، می‌توان بخشی از ساقه را بدون جدا کردن از بوته، روی خاک خواباند و یک یا دو گره را با خاک پوشاند. پس از ریشه‌دار شدن همان بخش، ساقه از گیاه مادر جدا و به‌عنوان گیاه جدید کاشته می‌شود. این روش درصد موفقیت بالایی دارد چون ساقه تا زمان ریشه‌زایی تغذیه می‌شود.

تقسیم بوته و تکثیر بذر (کم‌کاربردتر)

در زمان تعویض گلدان، بوته‌های پرپشت را می‌توان به چند بخشِ ریشه‌دار تقسیم کرد. تکثیر بذری در شرایط خانگی کمتر رایج است، زیرا گل‌دهی و تولید بذر محدود بوده و یکنواختی صفات زینتی (رنگ و کرک برگ‌ها) ممکن است کاهش یابد.

عوارض جانبی - هشدار

عوارض و سمی‌بودن Gynura aurantiaca برای انسان

گزارش علمی معتبری از مسمومیت یا عوارض جدی Gynura aurantiaca برای انسان در منابع استاندارد سمی‌شناسی گیاهی ثبت نشده است. در حد داده‌های موجود، تماس پوستی یا بلع اتفاقی در مقادیر کم معمولاً به‌عنوان خطر جدی طبقه‌بندی نشده، اما به دلیل نبود مطالعات گسترده، عدم گزارش معادل بی‌ضرر بودن قطعی نیست و بهتر است از بلع عمدی خودداری شود.

خطرات برای حیوانات خانگی

در پایگاه‌های معتبر مسمومیت حیوانات (مانند لیست‌های رایج برای سگ و گربه)، این گیاه به طور مشخص به‌عنوان گیاه سمی یا غیرسمی فهرست نشده است. بنابراین داده‌های دقیق درباره دوز سمی، علائم بالینی یا درمان اختصاصی در دسترس نیست. بهتر است از جویدن یا خوردن گیاه توسط حیوانات خانگی جلوگیری شود و در صورت بروز علائم گوارشی یا عصبی پس از مصرف، دامپزشک مراجعه شود.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس اسفناج مالابار و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کاسنی - آستراسه و جنس های آن