این گیاه با نام علمی Gymnocladus dioicus و نام مرسوم (Kentucky Coffeetree) که به فارسي درخت قهوهای کنتاکی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی مرکز و شرق آمریکای شمالی، بهویژه در درههای رودخانهای و جنگلهای باز مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی عمیق با زهکشی خوب، تحملپذیر نسبت به خاکهای رسی و آهکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Gymnocladus dioicus
نام لاتين
Kentucky Coffeetree
ردهبندی و نامگذاری
Gymnocladus dioicus که در فارسی به «درخت قهوهای کنتاکی» شناخته میشود، گونهای از تیره Fabaceae (باقلائیان) و زیرخانواده Caesalpinioideae است. این گونه، نوعگونهٔ جنس Gymnocladus بهشمار میرود و نام آن بهمعنای «شاخههای برهنه» است که به ظاهر شاخههای کلفت و کمبرگ در زمستان اشاره دارد.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
زیستگاه بومی Gymnocladus dioicus جنگلهای برگریز شرق و مرکز آمریکای شمالی است. این درخت به طور طبیعی از ایالتهای میانی آمریکا (کنتاکی، اوهایو، ایندیانا) تا بخشهایی از کانادا (جنوب اونتاریو) پراکنش دارد. بیشتر در درههای رودخانهها، خاکهای عمیق و نسبتاً حاصلخیز و مناطق با زمستان سرد و تابستان گرم دیده میشود.
ویژگیهای زیستگاهی و بومشناختی
این درخت در رویشگاههای طبیعی خود در حاشیه جنگلها، جنگلهای مخلوط بلوط–افرا و بهویژه در خاکهای آهکی و نسبتاً مرطوب رشد میکند. توانایی تحمل سرما، خشکی نسبی و آلودگی شهری باعث شده است در فضای سبز شهری نیز کشت شود. برگهای بسیار بزرگ و شانهای–دو بار شانهای، تاج نسبتاً باز و میوههای نیام ضخیم از ویژگیهای شاخص آن هستند.
تاریخچه استفاده و اهمیت فرهنگی
بومیان آمریکای شمالی دانههای بوداده این درخت را بهصورت محدود بهعنوان جایگزین قهوه استفاده میکردند؛ از این رو نام رایج «Kentucky coffeetree» برای آن تثبیت شد، هرچند دانهٔ خام سمی است و خوراکی محسوب نمیشود. چوب سخت و سنگین آن در گذشته برای ساخت الوار، تیر، و برخی ابزارها کاربرد داشته است. در قرن نوزدهم، با گسترش شهرها، این گونه بهدلیل ظاهر مجسمهوار و تحمل شرایط نامساعد، به یکی از درختان زینتی پیشنهادی در پارکها و خیابانها تبدیل شد.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
درخت Gymnocladus dioicus دارای تنهای ستبر و راست با پوستی خاکستری تا قهوهای تیره است که درختان مسن ترکهای عمیق طولی و شیارهای ناهموار نشان میدهند. چوب این گونه بسیار متراکم، سنگین و به رنگ قهوهای مایل به سرخ است و شاخهها در جوانی نسبتاً صاف و سبز ـ قهوهای بوده و سپس تیره و چوبی میشوند. تاج درخت پراکنده، باز و نسبتاً نامنظم است و درخت میتواند تا حدود ۱۸ تا ۲۵ متر ارتفاع بگیرد.
برگها
برگها بسیار بزرگ، شانهای-دوبار مرکب (دو بار شانهای) هستند و گاهی طول آنها به ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر میرسد. هر برگ از محور اصلی و چندین محور فرعی تشکیل شده که روی هر محور فرعی دهها برگچه بیضی تا تخممرغی قرار دارند. رنگ برگها در فصل رشد سبز مات تا سبز مایل به آبی است و در پاییز به زرد کمرنگ تغییر میکند. حاشیه برگچهها صاف و سطح آنها نسبتاً چرمی و بدون کرک است.
گلها
Gymnocladus dioicus گونهای دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی درختان جداگانه قرار دارند. گلها در خوشههای نسبتاً کشیده (خوشههای خوشهای) در انتهای شاخههای جوان ظاهر میشوند و اندازه هر گل کوچک، حدود چند میلیمتر است. رنگ گلها سفید مایل به سبز یا سبز ـ کرم بوده و رایحهای ملایم دارند. گلآذینها ظاهر درخت را در اواخر بهار تا اوایل تابستان لطیفتر و سبزفام میکنند.
میوه و بذر
میوه به صورت نیام ضخیم، سفت و چرمی است که طول آن معمولاً ۱۰ تا ۲۵ سانتیمتر و رنگ آن در ابتدا سبز و در رسیدگی قهوهای تیره تا تقریباً سیاه میشود. داخل نیام، چند دانه درشت، گرد تا بیضی، به رنگ قهوهای براق جای دارد. دانهها سخت و سنگمانند هستند و ظاهر کلی میوه به نیامهای درشت و آویزان از شاخهها شباهت دارد.
شرایط نگهداری درخت قهوهای کنتاکی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی عمیق با زهکشی خوب، تحملپذیر نسبت به خاکهای رسی و آهکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی
|
معرفی کلی شرایط رشد جیمنوکلادوس دیویکوس
جیمنوکلادوس دیویکوس (Gymnocladus dioicus) درختی مقاوم و خزانکننده است که برای رشد مطلوب به محیطی آفتابی، خاک عمیق و زهکشدار نیاز دارد. این گونه برای کاشت در فضاهای شهری، پارکها و باغهای وسیع مناسب است و در برابر آلودگی هوا و بادهای نسبتاً شدید تحمل خوبی دارد.
دما و تحمل سرما و گرما
این درخت بومی مناطق معتدل آمریکای شمالی است و به خوبی سرمای زمستان را تا حدود منفی ۳۰ درجه سانتیگراد تحمل میکند. تابستانهای گرم را نیز به شرط تأمین رطوبت خاک و عدم خشکی شدید تحمل میکند. برای رشد بهینه، مناطق با زمستان سرد و تابستان نسبتاً گرم و طول دوره بدون یخبندان کافی مناسبتر هستند.
نور و شدت تابش
جیمنوکلادوس دیویکوس نیازمند نور کامل (Full Sun) است و در مکانهایی با حداقل ۶ تا ۸ ساعت آفتاب مستقیم در روز بهترین رشد را نشان میدهد. در سایه یا نیمسایه، رشد شاخهها کشیده، تاج کمپشت و رنگ برگها کمرنگتر میشود و توان گلدهی و بذردهی کاهش مییابد.
خاک، زهکش و pH
این درخت در انواع مختلف خاک از رسی نسبتاً سنگین تا شنی رشد میکند، اما بهترین عملکرد آن در خاکهای لومی، عمیق، حاصلخیز و با زهکش مناسب است. نسبت به آهک و pH کمی قلیایی تا خنثی سازگار است و در خاکهای نسبتاً فقیر هم تحمل خوبی دارد، به شرط آنکه آب اضافی در اطراف ریشه تجمع پیدا نکند.
رطوبت، آبیاری و شرایط محیطی
پس از استقرار ریشه، این گونه نسبتاً مقاوم به خشکی است، اما در سالهای اولیه کاشت، آبیاری منظم برای توسعه ریشه عمیق ضروری است. خاک همیشه باید کمی مرطوب ولی نه غرقاب باشد. رطوبت نسبی متوسط هوا کافی است و نیاز به رطوبت خیلی بالا ندارد. در محیطهای بادخیز بهتر است در سالهای اول، محافظت مکانیکی برای جلوگیری از شکستگی نهال در نظر گرفته شود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :