نام علمي
Gundelia tournefortii
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Gundelia tournefortii (کنگر) گیاهی گلدار از خانوادهٔ Asteraceae (کاسنیان/آفتابگردانیان) است. این گونه در سردهٔ Gundelia قرار میگیرد که بهسبب ساختارهای خاردار و سرگلهای فشرده، از گروههای شاخص در کاسنیان بهشمار میآید. در منابع ردهبندی، نام علمی آن به افتخار گیاهشناس فرانسوی «ژوزف پیتون دو تورنفور» ثبت شده است.
منطقه بومی و گستره پراکنش
کنگر بومی ناحیهٔ مدیترانهٔ شرقی و بخشهایی از جنوبغرب آسیا است. پراکنش طبیعی آن در سرزمینهای پیرامون شام و بینالنهرین تا فلات ایران و آناتولی گزارش میشود و در بسیاری از مناطق نیمهخشک غرب آسیا بهصورت خودرو دیده میشود. این گستره با اقلیمهای دارای زمستانهای نسبتاً مرطوب و تابستانهای گرم و خشک همخوانی دارد.
زیستگاه و سازگاریهای اکولوژیک
زیستگاههای رایج این گونه شامل دامنههای سنگلاخی، تپهماهورها، مراتع باز، حاشیه کشتزارها و زمینهای بایر است. کنگر معمولاً در خاکهای نسبتاً سبک تا سنگریزهای و در شرایط تابش کامل خورشید رشد میکند. ساختار خاردار اندامها و چرخهٔ رویشی سازگار با فصل بارندگی از ویژگیهای مرتبط با زندگی در اقلیمهای نیمهخشک محسوب میشود.
تاریخچه و اهمیت علمی
این گونه از دیرباز در فلورهای کلاسیک خاورمیانه ثبت شده و در متون گیاهشناسی بهعنوان یکی از اعضای متمایز کاسنیان معرفی میشود. Gundelia tournefortii بهدلیل پراکنش وسیع و سازگاریهای زیستگاهی، گونهای مناسب برای مطالعات بیوژئوگرافی و تکامل در زیستبومهای نیمهخشک بهشمار میرود.
![کنگر]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
18-20 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های شنی و رسی
|
کنگر گیاهی گلدار، بوته مانند و پوشیده از خار می باشد. این گیاه در نواحی نیمه بیابانی ارمنستان، آسیای صغیر، ایران و عراق می روید. کنگر به صورت وحشی (خودرو) و در اوایل پاییز و اواخر زمستان در تپه های نواحی غربی و جنوبی ایران یافت می شود. ساقه این گیاه در قسمت های مختلف ایران به عنوان یک ماده غذایی و همچنین به عنوان یک داروی سنتی استفاده می شود.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
در طب سنتی برای ساقه این گیاه خواص محافظتی برای کبد و تصفیه خون ذکر شده است. همچنین در طب سنتی خواص کنگر را شبیه کنگر فرنگی ذکر نموده و معتقدند که برای کاهش چربی خون به خصوص کلسترول مفید می باشد. این گونه منبعی غنی از ترکیبات فنولی ازجمله کافئیک اسید می باشد. با توجه به اینکه پلی فنل ها و ترکیبات فنلی به عنوان مشتقات سینامیک اسید ها به نام کلروجنیک اسید، به عنوان آنتی اکسیدانت برای انسان عمل می کند. نتایج به دست آمده از پژوهش ها نشان داد که خاصیت آنتی اکسیدانی بیشتر برگ های کنگر مربوط به مقادیر بیشتر کافئیک و کلروجنیک اسید در آن می باشد.
این گیاه از زمان های گذشته به عنوان غذا و دارو استفاده می شود. عصاره ی ریشه و برگ کنگر برای جلوگیری از رسوب چربی در جدار رگ ها مفید بوده و در درمان یرقان، سوهاضمه، احساس ناراحتی در معده، نفخ، بی اشتهایی، تهوع، اسهال خفیف یا یبوست، نارسایی کبد، دفع مزمن آلبومین و کم خونی بعد از جراحی موثر بوده و از کبد در برابر سموم شیمیایی محافظت می کند. در بعضی از کشورها به عنوان محرک تمایلات جنسی مصرف می شود. سینارین و ماده دیگری که به عنوان اسید کافئیک شناخته شده است، کبد را در برابر عفونت حفظ می کند و به کبد کمک می کند تا بعد از تخریب قسمتی از آن دوباره خود را از نو بسازد. از آنجا که کنگر محتوی کربوهیدرات پیچیده غیر قابل هضم به نام اینولین است، خاصیت مسهلی دارد. از طرفی اینولین موجود در کنگر باعث افزایش باکتری های مفید و کاهش باکتری های مضر در مدفوع می شود. در حقیقت باعث حفظ سلامتی روده شده و احتمالا می تواند خطر سرطان روده را کاهش دهد. آنتی اکسیدان موجود در کنگر، پوست را در برابر سرطان محافظت می کند . این یکی از فراوان ترین گیاهان مناطق کوهستانی و استپی ایران است.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره کاسنی - آستراسه و جنس های آن