لاله واژگون

دانستنیهای علمی

لاله واژگون گیاهی علفی پیازدار و چندساله‌است از جنس Fritillaria دارای بیش از 60 گونه که حدود 15 گونه آن در ایران شناسایی شده است . این گیاه بومی بخشی از فلات آناتولی و سراسر فلات ایران ، افغانستان، پاکستان و کوهپایه های هیمالیا میباشد. این گیاه را Kaiser's Crown,گل سربه زیر,لاله نگونسار,اشک مریم ,گل اشک نیز نامیده‌اند.

عمر لاله واژگون کوتاه است و گل‌ دهی آن از اوایل اردیبهشت آغاز می‌شود و در فصل بارش به پایان میرسد.

لاله های واژگون یکی از گیاهان مشهور ایران است و شهرهای گلستان کوه در خوانسار، ارتفاعات اشترانکوه لرستان و کوه های صمصامی در چهار محال و بختیاری، انبوهی از این گلها را در خود جای داده اند.

این گل سازگاری زیادی با دامنه های سنگلاخی و صخره ای دارد و در صورت عدم تخریب به واسطه دام و انسان حتی ۱۰ هزار شاخه از آن را در یک دشت می توان مشاهده کرد.

لاله واژگون برای اولین بار در سال 1576 میلادی به وسیله جهانگردان طبیعت دوست اروپایی از منطقه زاگرس به اتریش و دیگر نقاط اروپا انتقال داده شد.

خصوصیات - معرفی

گونه زرد کمرنگ متمایل به لیمویی این گل‌ها موسوم به لاله گرگانی بین ۵۰ تا ۸۰ سانتیمتر ارتفاع دارد

رنگ " لاله های اشک "را در مناطق سردسیر استان کهگیلویه و بویراحمد قرمز و گاهی اوقات زرد رنگ است و زمان گل دهی لاله های واژگون فرصت مناسبی برای طبیعت گردان در منطقه است.

لاله واژگون بین 100 تا 120 سانتیمتر از سطح زمین قد می کشد

بوی لاله واژگون چندان مطلوب نیست و این گونه گیاهی به خاطر رنگ و فرمشان دربرابر سرما مقاوم است. با این همه عمر این گیاه زیبا 3 هفته بیشتر نیست. ضمن آنکه این گونه گیاهی برگهایی کشیده و مجتمع دارد.

شرایط محیط رشد

این گیاه از نظر نور به آفتاب کامل با سایه جزئی نیاز دارد. خاک آن خاک با زهکشی خوب با PH 7.85 و ازت 5.5% است. چندان نیاز به آبیاری ندارد و دمای ایده آل محیط برای این گیاه 18 تا 20 درجه سانتیگراد است

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص دارویی این گیاه اصولاً در پیاز این گیاه است. پیاز این گیاه داروی مؤثری برای دردهای رماتیسمی و دردهای مفصلی و پاک‌کننده دستگاه کبدی است. البته این گیاه جزء داروهای سمی است و مصرف آن باید زیر نظر پزشک باشد.

اثر ضددردی پیاز گیاه لاله واژگون به علت وجود موادی موسوم به آلکالوئیدهای ایمپریسین و فرتیسین در این گیاه است.

مقابله به آفات لاله واژگون

چرای احشام و تخریب زیستگاه برای ایجاد اراضی کشاورزی، برداشت مستقیم این گیاه و عرضه به بازار مهم ترین عوامل تهدید لاله های واژگون است.

آفات رایج لاله واژگون (Fritillaria imperialis)

مهم‌ترین آفات شامل شته‌ها، تریپس و حلزون‌ها/لیسه‌ها هستند. شته و تریپس با مکیدن شیره گیاه باعث پیچیدگی برگ، لکه‌های نقره‌ای و ضعف عمومی می‌شوند. کنترل تلفیقی با شست‌وشوی برگ‌ها، حذف علف‌های هرز و استفاده هدفمند از صابون حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی (در ساعات خنک) معمولاً مؤثر است. حلزون‌ها با جویدن برگ‌ها و جوانه‌ها خسارت می‌زنند؛ جمع‌آوری دستی، تله‌های مناسب و مدیریت رطوبت سطح خاک به کاهش آن‌ها کمک می‌کند.

بیماری‌ها و پوسیدگی پیاز

شایع‌ترین مشکل، پوسیدگی پیاز ناشی از قارچ‌ها و باکتری‌ها در خاک‌های سنگین و زهکشی ضعیف است که با بوی بد، نرم‌شدن پیاز و زردی زودرس برگ‌ها همراه می‌شود. پیشگیری کلیدی است: کاشت در خاک سبک و زهکش‌دار، پرهیز از آبیاری زیاد، ضدعفونی ابزار، و حذف پیازهای آلوده. در صورت نیاز می‌توان از قارچ‌کش‌های مجاز ضد پوسیدگی (مطابق برچسب) به‌صورت تیمار پیاز یا محلول‌پاشی خاک استفاده کرد.

مدیریت بهداشتی و پیشگیری

تناوب کاشت، فاصله‌گذاری مناسب برای جریان هوا، و برداشت بقایای آلوده خطر بیماری‌ها را کم می‌کند. پیازها را پیش از کاشت از نظر زخم و لکه بررسی کنید و از نگهداری طولانی در رطوبت بالا پرهیز شود.

نحوه تکثیر لاله واژگون

فصل مناسب کشت این گل در نواحی شمالی زاگرس فروردین و اریبهشت است و در مناطق جنوبی کشور اواسط تابستان و در ماه شهریور و همین طور در مهر و آبان قابل پرورش است. البته شهریور و مهر آغاز تقسیم شدن بوته های این گل است و عمر کوتاهش با شدت بارانهای بهاری تمام می شود و پایان بارشها، آغاز ریزش برگهای لاله های واژگون است.

عوارض جانبی - هشدار

پیاز آن به صورت یک غده متورم، گوشتدار بوده و دارای مقدار زیادی نشاسته و چندین عامل دارویی است و چون تازه باشد سمی بوده و قابل خوردن نیست، ولی در چین سمیت آن را گرفته و در آشپزی از آن استفاده می‌کنند

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس لالهٔ واژگون و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره سوسنی ها و جنس های آن